Kodeks Veitia

Kodeks Veitia, również Veytia Codice, Manuscript 215 lub Historia antigua de México – manuskrypt napisany przez mnicha Mariano Veitia (Don Mariano Fernándex de Echevarría y Veytia) w 1755 roku^[1]. Opisuje codzienne życie i zwyczaje świąteczne azteków. Zapisany został w języku hiszpańskim na 138 stronach europejskiego papieru. Zawiera 22 rysunki wykonane piórem i akwarelą^[1].

Manuskrypt jest kontynuacją prac Lorenza Boturiniego Benaduciego, archeologa i nauczyciela Mariana Veitia. Składa się z sześciu części^[1]:

1. opisuje meksykański system rachunkowy;
2. obchody świąt przez Indian;
3. bogowie Meksyku i opis Templo Mayor;
4. chronologia założenia Meksyku i jego przywódcy;
5. kalendarz Ixtlilxochitl;
6. notatki autora.

Kodeks Veitia jest ostatnim rękopisem należącym do grupy Kodeksów Magliabecchiano^[1]. Po powstaniu został wysłany z Meksyku na dwór króla Karola III. Obecnie znajduje się w Bibliotece Królewskiej w Madrycie^[1].

W kodeksie znajdują się dwa wizerunki Huitzilopochtliego. Pierwszy z nich jest związany ze świętem Panquetzaliztli i przedstawia bóstwo od pasa w górę, prawdopodobnie umieszczone na lektyce. Drugi wizerunek ukazuje bóstwo w całości i występuje wyłącznie w Kodeksie^[2].

Na drugim wizerunku Huitzilopochtli ma pióropusz z żółtych i czerwonych piór umieszczony na trójkolorowym nakryciu głowy, pas z farby na twarzy oraz głowę niezidentyfikowanego zwierzęcia na szyi. Nosi zieloną kamizelkę z czerwonym obramowaniem, bransoletę z jadeitowych paciorków oraz czerwone sandały ozdobione motywem xicalcoliuhqui. Jego ramiona i stopy pokrywają zielone pasy, natomiast na plecach znajdują się dwie wstęgi, z których jedną ozdobiono motywami roślinnymi. Uzbrojenie bóstwa stanowią strzałka lub oszczep oraz tarcza z kwadratowymi motywami, frędzlami i prawdopodobnie chorągwią. Oba przedstawienia łączą głowa niezidentyfikowanego zwierzęcia na szyi, wstęgi na plecach oraz elementy związane z tarczą^[2].

Według Xaviera Nogueza wstęgi na plecach mogą przedstawiać anecúyotl, insygnium odebrane przez Huitzilopochtliego jego przeciwnikom, Centzon Huitznahua. Badacz wskazał, że ilustracja może zawierać nieścisłości, szczególnie w szczegółach, uznał ją jednak za unikatowe źródło wywodzące się z innych, niezachowanych przekazów^[2].

• Codice Veitia: Modos que tenian los Indios para celebrar sus fiestas en tiempos de la gentilidad z tomem uzupełniającym dotyczącym badań i transkrypcji Jose Alcina Franch. wyd. Francisco Morale Padron