Kolcoszniczka

Kolcoszniczka
Typhlomys
A. Milne-Edwards, 1877[1]
Ilustracja
Kolcoszniczka miękkowłosa (T. cinereus)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ssaki

Podgromada

żyworodne

Rząd

gryzonie

Podrząd

Supramyomorpha

Infrarząd

myszokształtne

Nadrodzina

myszowe

Rodzina

kolcosznicowate

Rodzaj

kolcoszniczka

Typ nomenklatoryczny

Typhlomys cinereus A. Milne Edwards, 1877

Gatunki

13 gatunków (w tym 5 wymarłych) – zobacz opis w tekście

Kolcoszniczka[2] (Typhlomys) – rodzaj ssaka z rodziny kolcosznicowatych (Platacanthomyidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Chinach i Wietnamie[3][4][5][6][7].

Morfologia

Długość ciała (bez ogona) 61–115 mm, długość ogona 80–129 mm; masa ciała 7,7–32 g[4][8][5][7].

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1877 roku francuski zoolog Alphonse Milne-Edwards w artykule zatytułowanym O niektórych nowych ssakach i skorupiakach, opublikowanym w czasopiśmie „Bulletin de la Société philomathique de Paris”[1]. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) kolcoszniczka miękkowłosa (T. cinereus).

Etymologia

Typhlomys: gr. τυφλος tuphlos ‘ślepy’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’[9].

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki[10][8][3]:

Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa[2] Podgatunki[4][3][8][11][5][7] Rozmieszczenie geograficzne[4][3][8][11][5][7] Podstawowe wymiary[4][8][11][5][7][a] Status
IUCN[12]
Typhlomys chapensis Osgood, 1932 gatunek monotypowy południowo-środkowe Chiny (na zachód od Rzeki Czerwonej, południowo-zachodni Junnan) i północno-zachodni Wietnam (prowincja Lào Cai); zakres wysokości: powyżej 200 m n.p.m. DC: 6,1–11,5 cm
DO: 8–12,6 cm
MC: 7,7–23 g		  NE 
 Typhlomys cinereus A. Milne-Edwards, 1877 kolcoszniczka miękkowłosa 2 podgatunki endemit Chin: górskie lasy w Kuangsi, Anhui, Zhejiang, Jiangxi i Fujian; zakres wysokości: powyżej 200 m n.p.m. DC: 7,1–7,6 cm
DO: 9,6–10,2 cm
MC: 15–32 g		  LC 
Typhlomys daloushanensis Wang Yingxiang & Li Chongyun, 1996 gatunek monotypowy endemit Chin: południowo-wschodnie Gansu, południowe Shaanxi, wschodni Syczuan, Chongqing, zachodnie Hubei i północne Kuejczou; zakres wysokości: powyżej 200 m n.p.m. DC: 7,2–10,5 cm
DO: 10,5–12,9 cm
MC: 15,4–31 g		  NE 
 Typhlomys taxuansis A.E. Balakirev, Bui Phuong & Rozhnov, 2024 gatunek monotypowy endemit Wietnamu: Sơn La; zakres wysokości: 2000–2200 m n.p.m. DC: około 8,5 cm
DO: około 11,7 cm
MC: brak danych		  NE 
 Typhlomys zhengkuni Zhang Tao, Liu Shaoying & Chen Shunde, 2026 gatunek monotypowy endemit Chin: góry Fanjing, Kuejczou; zakres wysokości: 2079–2266 m n.p.m. DC: 7,3–9,6 cm
DO: 11,3–12,9 cm
MC: 21,7–31,2 g		  NE 
Typhlomys fengjiensis Pu Yingting, Chen Shunde & Liu Shaoying, 2022 gatunek monotypowy endemit Chin: znany tylko z miejsca typowego w hrabstwie Fengjie w Chongqing; być może również w południowo-zachodnim Hubei na południu rzeki Jangcy oraz północnym Chongqing i północno-zachodnim Hubei DC: 8,2–10,5 cm
DO: 11,4–12,7 cm
MC: 19,3–34,6		  NE 
Typhlomys huangshanensis Hu Tingli & Zhang Baowei, 2020 gatunek monotypowy endemit Chin: Góry Huang Shan i Qingliang Feng (Anhui); prawdopodobnie więcej gór w południowym Anhui i zachodnim Zhejiang; zakres wysokości: 710–1300 m n.p.m. DC: 7–8,6 cm
DO: 9,1–10,7 cm
MC: 12–20,4		  NE 
Typhlomys nanus Cheng Feng, He Kai, Chen Zhongzheng, Zhang Bin, Wan Tao, Li Jiatang, Zhang Baowei & Jiang Xuelong, 2017 gatunek monotypowy endemit Chin: znany tylko z góry Jiaozi i góry Dawei (Junnan); zakres wysokości: 2000–3000 m n.p.m. DC: 6,5–7,4 cm
DO: 9,7–10,6 cm
MC: 8,8–13,2 g		  NE 

Kategorie IUCN:  LC  – gatunek najmniejszej troski;  NE  – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.

Opisano również gatunki wymarłe; kopalne ślady Typhlomys – T. primitivus i T. hipparionium – datowane na późny miocen zostały odnalezione w chińskiej prowincji Junnan, pochodzące z późnego pliocenu szczątki T. macrourus i T. hipparionium odkryto w prowincjach Syczuan i Kuejczou[6] zaś z Wietnamu pochodzą szczątki T. stegodontis które datowane są na środkowy plejstocen[13]:

  • Typhlomys hipparionium Qiu Zhuding, 1989[14]
  • Typhlomys intermedius Zheng Shaohua, 1993[15]
  • Typhlomys macrourus Zheng Shaohua, 1993[15]
  • Typhlomys stegodontis Lopatin, 2021[13]
  • Typhlomys primitivus Qiu Zhuding, 1989[16]

Uwagi

  1. ↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

Przypisy

  1. 1 2 A. Milne-Edwards. Sur quelques Mammifères et Crustacés nouveaux. „Bulletin de la Société philomathique de Paris”. Sixième série. 12, s. 9, 1877. (fr.).
  2. 1 2 Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 230. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
  3. 1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 324. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
  4. 1 2 3 4 5 T. Giarla: Family Platacanthomyidae (Tree Mice). W: D.E. Wilson, R.A. Mittermeier & T.E. Lacher (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 7: Rodents II. Barcelona: Lynx Edicions, 2017, s. 106–107. ISBN 978-84-16728-04-6. (ang.).
  5. 1 2 3 4 5 A.E. Balakirev, B. Phuong & V.V. Rozhnov. Typhlomys taxuansis (Rodentia, Platacanthomyidae): new species of the genus from northern Vietnam with notes on conservation status and distribution. „Biodiversity Data Journal”. 12, s. e133363, 2024. DOI: 10.3897/BDJ.12.e133363. (ang.).
  6. 1 2 D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Typhlomys. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-11-17].
  7. 1 2 3 4 5 T. Zhang, Z. Hu, Q. Zou, L. Gu, W. Zhuang, P. Gu, J. Zhan, X. Mi, S. Liu & S. Chen. A new species of the genus Typhlomys Milne-Edwards, 1877 (Rodentia, Platacanthomyidae) from Fanjing Mountain, Guizhou, China. „Zoosystematics and Evolution”. 102 (2), s. 659–670, 2026. DOI: 10.3897/zse.102.181212. (ang.).
  8. 1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 210. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
  9. ↑ T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 698, 1904. (ang.).
  10. ↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.5) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  11. 1 2 3 T. Hu, F. Cheng, Z. Xu, Z. Chen, L. Yu, Q. Ban, C. Li, T. Pan & B. Zhang. A new species of the genus Typhlomys Milne-Edwards, 1877 (Rodentia: Platacanthomyidae) from Chongqing, China. „Zoological Research”. 242 (1), s. 100–107, 1877. DOI: 10.24272/j.issn.2095-8137.2020.132. (ang.).
  12. ↑ Taxonomy: Typhlomys – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2024-08-20]. (ang.).
  13. 1 2 A.V. Lopatin. A New Species of Typhlomys (Platacanthomyidae, Rodentia) from the Middle Pleistocene of Northern Vietnam. „Doklady Biological Science”. 501 (1), s. 177, 2021. DOI: 10.1134/S0012496621060065. (ang.).
  14. ↑ Qiu 1989 ↓, s. 276.
  15. 1 2 郑绍华 / S.-h. Zheng: 川黔地区第四纪啮齿类 / Quaternary Rodents of Sichuan-Guizhou Area, China. 北京 / Beijing: 科学出版社 / Science Press, 1993, s. 1–270. ISBN 978-7-03-003122-8. (chiń. • ang.).
  16. ↑ Qiu 1989 ↓, s. 273.

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.