Konserwatorium Francesco Venezze

Instytucja została założona w 1970 roku, gdy ówczesny minister edukacji Riccardo Misasi (minister oświaty Włoch) wysłał telegram do burmistrza Rovigo, inicjując utworzenie odrębnej sekcji Konserwatorium w Weronie – sekcji w Rovigo, głównym mieście obszaru Polesine w regionie Veneto. Ladislao Spezzaferri (często italianizowana forma zamiast „László”; 1912–1989) został zobowiązany do oceny przydatności lokalizacji położonej w centrum miasta, Palazzo Venezze – historycznego pałacu z XVIII wieku. Ostateczny dekret, oficjalnie zatwierdzający powstanie Konserwatorium w Rovigo, wydał w maju 1975 roku prezydent Republiki Włoskiej Giovanni Leone.

Działalność tę prowadziło lokalne Towarzystwo Filharmoniczne w Rovigo^[1], które następnie przekształciło się w Miejskie Liceum Muzyczne (Liceo Musicale) (1922), kierowane w pierwszych latach przez Marino Cremesiniego (1890–1973). Już kilka wieków wcześniej w mieście funkcjonowały prywatne szkoły śpiewu (1595), kaplica muzyczna katedry (1664) oraz kaplice innych kościołów^[2], a także teatry: Campagnella (1694), Manfredini (1698) i Teatro Sociale (1819)^[3].

Personifikacja miasta Rovigo została wspomniana w kantacie Antonia Vivaldiego RV 688 zatytułowanej Le gare del dovere (1708). Akcja komedii Pazzia starcza Adriana Banchieriego (1598) rozgrywa się w Rovigo. Według legendy Claudio Monteverdi skomponował kantatę Il rosaio fiorito (1629) z okazji narodzin syna Vito Morosiniego, burmistrza i kapitana Rovigo.

Z miasta Rovigo wywodzili się polifonista Antonio Burlini (1577–1623)^[4], Carlo Filago (1589–1644), skrzypek i kompozytor Domenico Brasolini (działający w latach 1689–1707), Domenico Tosarini (1794–1884), Lorenzo Barbirolli (1798–1867), kompozytor Francesco Malipiero (1824–1887) oraz Leandro Campanari. Z Adrii pochodzili Innocentio Vivarino (1575–1626) i Antonio Buzzolla, natomiast z regionu Polesano także Attilio Barion, wydawca, który odważył się rzucić wyzwanie Ricordiemu w zakresie pisania libretta, kompozytor Stefano Gobatti oraz pianista i kompozytor Nicolò Celega (1846–1906).

Polesiński antyfaszystowski męczennik Giacomo Matteotti był również wrażliwy na życie muzyczne swoich czasów. Świadczą o tym zabytkowe fortepiany znajdujące się w jego rodzinnym mieście Fratta Polesine^[5], liczne dokumenty muzyczne udokumentowane w listach do żony Velii Titty oraz bliska, braterska przyjaźń ze szwagrem, słynnym barytonem Tittą Ruffo. Skrzypek Giuseppe Torelli (1658–1709) również wywodził się z rodziny pochodzącej z Rovigo^[6].

Oprócz Palazzo Venezze konserwatorium posiada trzy kolejne, zdecentralizowane siedziby w mieście. Pierwsza znajduje się w pobliżu kościoła Sant'Agostino (1588), który stanowi przykład architektury ferraryjskiej w Rovigo. Druga, w Palazzo ex Vescovado (1608), jest siedzibą szkoły średniej Venezze, która ma umowę z Konserwatorium i organizuje liczne zajęcia teoretyczno-analityczne i kompozytorskie, a także zajęcia z gry na instrumentach dętych, jazzu i pop-rocka. Wreszcie, w 2009 roku otwarto Audytorium „Marco Tamburini”, w którym odbywają się liczne lekcje, konferencje i koncerty. Audytorium pełni także funkcję głównej sali konserwatorium. W sali koncertowej Palazzo Venezze znajdują się trzymanuałowe organy mechaniczne Mascioni. Konserwatorium posiada cztery fortepiany koncertowe (dwa Steinway & Sons, jeden Yamaha i jeden Bösendorfer)^[6].

Na dzień 31 października 2024 roku w Konserwatorium w Rovigo uczyło się 745 studentów. Pochodzą oni ze środowisk lokalnych, międzyregionalnych i międzynarodowych. Wśród tych ostatnich znaczny odsetek pochodzi z Chińskiej Republiki Ludowej. Oprócz działalności dydaktycznej, produkcyjnej i badawczej studenci mają możliwość uczestnictwa w koncertach, przedstawieniach kameralnych, chóralnych i teatralnych w całej prowincji i regionie Veneto. Do 2019 roku Konserwatorium w Rovigo ukończyło 1726 studentów.

Biblioteka Konserwatorium w Rovigo jest instytucją badawczą posiadającą ponad 30 000 jednostek bibliograficznych, które można przeglądać w krajowym OPAC SBN. Biblioteka cyfrowa, rozwijana od 2024 roku, działa z własnym laboratorium digitalizacji zlokalizowanym w bibliotece. Obecnie posiada ponad dwa tysiące swobodnie dostępnych obiektów cyfrowych (rękopisy i drukowane nuty, listy z autografem, starożytną i historyczną literaturę muzyczną). Biblioteka przechowuje zbiory muzyczne o znaczeniu historyczno-muzycznym, takie jak archiwum dyrygenta poleskiego Fernando Previtaliego (1907–1985), biblioteka osobista austriackiego kompozytora żydowskiego Kurta Sonnenfelda (1921–1997), internowanego we włoskich obozach faszystowskich podczas II wojny światowej, oraz archiwum osobiste Maria Zarganiego (1895–1951), będącego muzykiem orkiestrowym, który został zwolniony w 1938 roku po ogłoszeniu faszystowskich praw rasowych. Biblioteka przechowuje znaczną liczbę rolek fortepianowych, z których część została nagrana w latach 1920–1929 przez znanych pianistów, m.in. Lwa Pyšnova, Józefa Hofmanna, Ignacego Friedmana i Artura Rubinsteina. W 2024 roku uruchomiono dwie specjalne sekcje biblioteki: pierwszą, zwaną Porta orientalis, zawierającą setki tekstów literatury muzykologicznej w języku chińskim, oraz drugą, porównywalnie obszerną, o nazwie Musica perseguitata, zawierającą teksty międzynarodowej specjalistycznej literatury muzykologicznej na temat muzyki i muzyków prześladowanych przez reżimy autorytarne^[7].

Kościół Sant'Agostino, zbudowany w 1588 roku przez ojców zakonu św. Augustyna z Kongregacji Monte Ortone (Abano Terme), stanowi funkcjonalny przykład adaptacji dawnych obiektów kościelnych. Odbywają się w nim kursy edukacyjne z zakresu muzyki elektronicznej i kompozycji muzyki do obrazów. Dzięki stale aktualizowanej bogatej kolekcji instrumentów cyfrowych i elektronicznych jest on również miejscem nagrań audiowizualnych.

Na mocy dekretu nr 470 z dnia 21 lutego 2024 roku Ministerstwa Uniwersytetu i Badań Naukowych po raz pierwszy konserwatoria muzyczne uzyskały dostęp do akredytacji studiów doktoranckich. W Konserwatorium w Rovigo utworzono dwa programy studiów doktoranckich (cykl XL): Włoska muzyka fortepianowa oraz Muzyka prześladowana i dziedzictwo muzyczne. Ponadto, w ramach współpracy z konserwatorium w Vicenzy, uruchomiono trzeci program doktorancki w formie stowarzyszonej pod nazwą Sztuka i dziedzictwo kulturowe jako praktyczne narzędzia badawcze w międzynarodowych projektach badawczych^[7].

Konserwatorium prowadzi również projekt badawczy z zakresu neurologii dla dwóch naukowców we współpracy z Uniwersytetem w Padwie.

Wydarzenia, festiwale i przeglądy różnych wydziałów są domeną zwłaszcza Konserwatorium w Wenecji. Laboratorium koncertowe Muzyka i Malarstwo – Muzyka i Poezja działa od 1996 roku, a wydarzenia publiczne otwarte dla mieszkańców Rovigo są obecnie organizowane przez studentów przy współpracy z nauczycielami Zespołu Muzycznego. W koncertach zorganizowanych w latach 1996–2024 wzięło udział 515 studentów i 181 nauczycieli Konserwatorium^[8].

Od 2016 roku organizowany jest coroczny Konkurs Narodowy im. Marco Tamburiniego, będący zwieńczeniem działalności koncertowej wydziału jazzu, a od 2022 roku – Narodowy Konkurs Gitarowy im. Paolo Ambroso. W czasie pandemii COVID-19 Konserwatorium zorganizowało cykl lekcji wykorzystujących wówczas bezprecedensową formę nauczania na odległość, co zaowocowało wydaniem monografii pod redakcją nauczycieli i uczniów^[9].

Organizowane są również Festiwal Pop Rock, Festiwal Kompozytorski Dialoghi, Festiwal Pianistyczny w Rovigo, Orkiestra Progetto Fiati Venezze oraz Rovigo Cello City, ten ostatni organizowany przez Stowarzyszenie Muzyczne Venezze. Konserwatorium współpracuje z Teatro Sociale: opera Giovanniego Alberto Ristoriego „Pigmalione” (dyrygowana przez Federico Guglielmo z udziałem studentów Barokowego Kursu Skrzypcowego) zdobyła w 2024 roku Nagrodę Abbiatiego dla najlepszej włoskiej inicjatywy muzycznej^[6].

W ramach programu Erasmus+ należy wspomnieć o międzynarodowym projekcie Soundtrack Europe, w ramach którego powstała ścieżka dźwiękowa do filmu „Snot & Splash” (2023) fińskiego reżysera Teemu Nikki.

Konserwatorium podzielone jest na następujące wydziały:

• Śpiew operowy
• Nauczanie
• Jazz
• Pop-rock
• Muzyka elektroniczna i kompozycja muzyki do obrazu
• Instrumenty smyczkowe i strunowe
• Instrumenty dęte
• Instrumenty klawiszowe i perkusyjne
• Teoria i analiza, kompozycja i reżyseria
• Muzyka dawna
• Muzykologia
• Muzyka zespołowa

• Làszlò Spezzaferri (1970–1974, dyrektor Konserwatorium w Weronie)
• Riccardo Castagnone (1974–1976, dyrektor Konserwatorium w Parmie)
• Gian Franco Piva (1976–1977)
• Bianca Maria Furgeri (1977–1979)
• Angelo Bellisario (1978–1979)
• Domenico Serantoni (1979–1980)
• Valeria Baruchello Laganà (1980–1981; 1983–1996)
• Efrem Casagrande (1981–1982)
• Luigi Andrea Gigante (1982–1983)
• Massimo Contiero (1996–2004)
• Luca Paccagnella (2004–2010)
• Vincenzo Soravia (2010–2016; 2021–2025)
• Giuseppe Fagnocchi (2016–2019)