Konstanty Laszczka
 Konstanty Laszczka przy pracy nad rzeźbą przedstawiającą Fryderyka Chopina | |
| Data i miejsce urodzenia |
3 września 1865 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
23 marca 1956 |
| Narodowość | |
| Dziedzina sztuki | |
| Epoka | |
| Muzeum artysty | |
| Odznaczenia | |
    | |
Konstanty Laszczka (ur. 3 września 1865 w Makówcu Dużym, zm. 23 marca 1956 w Krakowie) – polski rzeźbiarz, malarz, grafik, profesor i rektor ASP w Krakowie[1].
Życiorys
Pochodził z wielodzietnej rodziny chłopskiej z Mazowsza. Był synem karczmarza Antoniego Laszczki i Katarzyny z domu Kupiec. Kształcił się w szkole elementarnej w Dobrem. W dziedzinie sztuk plastycznych był samoukiem.
Przypadkowe odkrycie jego talentu przez rodzinę ziemiańską Ostrowskich spowodowało, że w 1885 otrzymał możliwość studiów w Warszawie pod kierunkiem Jana Kryńskiego i Ludwika Pyrowicza. Później otrzymał stypendium Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych i dzięki niemu udał się w 1891 do Paryża.
We Francji był studentem Akademii Juliana i École des Beaux-Arts. Kształcił się pod kierunkiem Antoine’a Mercié, Alexandre’a Falguiere’a i Jeana-Léona Gérôme’a. Był też zaangażowany w ruch artystyczny polonii francuskiej. Prowadził skromną pracownię.
W 1897 powrócił do Polski i został nauczycielem w Warszawie. Ożenił się z Marianną Strońską. W 1899 na zaproszenie Juliana Fałata osiadł w Krakowie, gdzie w latach 1900–1935 był kierownikiem katedry rzeźby, a od 1905 roku profesorem zwyczajnym Akademii Sztuk Pięknych. W 1911 roku mianowano go rektorem Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. W 1917 przyjął do swojej pracowni pierwszą w historii akademii kobietę studentkę Zofię Baltarowicz-Dzielińską. Członek Komitetu Obywatelskiego Polskiego Skarbu Wojskowego w sierpniu 1914 roku[2].
Przyjaźnił się ze Stanisławem Wyspiańskim i Leonem Wyczółkowskim. Był jednym z założycieli Towarzystwa Artystów Polskich Sztuka. Jego uczniami byli m.in.: Bolesław Biegas, Xawery Dunikowski, Ludwik Konarzewski, Franciszek Mączyński, Ignacy Zelek, Olga Niewska i Ludwik Puget, Stefan Policiński, Balbina Świtycz-Widacka.
W 1935 w proteście wobec utworzenia obozu w Berezie Kartuskiej zrezygnował ze stanowiska pedagoga na ASP w Krakowie.
Życie prywatne
Od 1898 żonaty z Marianną Heleną Strońską (1870–1911). Doczekał się czwórki dzieci. Jego najstarszy syn Bogdan Laszczka był architektem i działaczem Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego, drugi – Czesław Laszczka (1900–1985), lekarzem. Córki – Jadwiga Wierzbiańska była harcmistrzynią i przedwojenną Naczelniczką Harcerek ZHP, a Janina Murczyńska (1905–1979), harcmistrzynią ZHP i nauczycielką.
Zmarł w Krakowie. Pochowany jest na cmentarzu Rakowickim (kwatera PAS 36-płd-zach-narożnik)[3].
Twórczość
W swojej twórczości artystycznej Konstanty Laszczka wzorował się na dziełach Auguste’a Rodina. Zajmował się przede wszystkim rzeźbą, ale też malował portrety, wykonywał medale, medaliony portretowe oraz plakiety okolicznościowe. W późnym okresie swojej twórczości interesował się ceramiką o tematyce religijnej, folklorystycznej i animalistycznej. Wyrzeźbił popiersie Fryderyka Chopina w Akademii Muzycznej w Krakowie.
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (11 listopada 1936)[4]
- Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2 maja 1923)[5][6]
- Złoty Wawrzyn Akademicki (4 listopada 1937)[7][8]
- Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości
Miejsca pamięci i pomniki
Konstanty Laszczka został upamiętniony pomnikami w Dobrem i w Makówcu. W Dobrem jest również szkoła podstawowa jego imienia[9]. W październiku 1971 r. zostało otwarte w Dobrem Społeczne Muzeum Konstantego Laszczki.
Galeria prac
Anioł Zemsty (1910). Cmentarz Rakowicki.
Żubr (1936), godło domu własnego. Kraków ul. Bolesława Komorowskiego 7, Półwsie Zwierzynieckie
Kraków, Portal Domu „Pod Globusem”, alegorie mądrości, przemysłu i handlu.
Kamienica Laszczków z reliefem K. Laszczki. Po prawej od wejścia znajdowała się pracownia artysty, ul. Bolesława Komorowskiego, Półwsie Zwierzynieckie
Grób Konstantego Laszczki na cmentarzu Rakowickim
Muzeum Konstantego Laszczki
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Konstanty Laszczka [online], Culture.pl [dostęp 2020-04-27] (pol.).
- ↑ Józef Musiałek, Rok 1914. Przyczynek do dziejów brygady Józefa Piłsudskiego, Kraków 1915, s. 20.
- ↑ Lokalizator Grobów – Zarząd Cmentarzy Komunalnych [online], zck-krakow.pl [dostęp 2021-01-13].
- ↑ M.P. z 1936 r. Nr 263, poz. 468 (ISAP) „za wybitne zasługi na polu rozwoju sztuki”.
- ↑ Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924. Warszawa: Prezydium Rady Ministrów, 1926, s. 18.
- ↑ Monitor Polski Nr 100 z 2 maja 1923. polona.pl. s. 8. [dostęp 2025-04-27].
- ↑ M.P. z 1937 r. Nr 257, poz. 406 (ISAP) „za wybitne zasługi dla polskiej sztuki w ogóle”.
- ↑ Rocznik Polskiej Akademii Literatury 1937–1938, Warszawa 1939, s. 175.
- ↑ Szkoła Podstawowa im. Konstantego Laszczki w Dobrem, dostęp 24 lutego 2013 r.
- ↑ Express Poranny. R. 14, 1935, nr 166, s. 5
Bibliografia
- Czy wiesz kto to jest?. Stanisław Łoza (red.). Warszawa: Wydawnictwo Głównej Księgarni Wojskowej, 1938, s. 413. [dostęp 2021-01-13].
- Konstanty Laszczka. Zofia Weiss, Katarzyna Łomnicka. Kraków: Akademia Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie, 2017, s. 304. ISBN 978-83-65570-46-8.
Linki zewnętrzne
- Konstanty Laszczka, [w:] Twórcy [online], Culture.pl [dostęp 2024-03-22].
- Wirtualne Muzeum Konstantego Laszczki w Dobrem. [dostęp 2020-04-27].
- Adam Radtke: Konstanty Laszczka. Pionier nowoczesnej rzeźby.
- Karolina Stężalska: Od wiejskiego samouka do rzeźbiarza światowej klasy – historia Konstantego Laszczki. [dostęp 2020-04-27].
- Monika Małkowska: Amerykański sen z Mazowsza. [dostęp 2020-04-27].
- Konstanty Laszczka: Niewolnica. Muzeum Narodowe w Krakowie.
- Konstanty Laszczka: Zrozpaczona. Muzeum Narodowe w Krakowie. [dostęp 2020-04-27].
- Kinga Kołodziejska: Znany, nieznany Konstanty Laszczka. Wirtualne Muzea Małopolski. [dostęp 2020-04-27].