Kotlina Achalcyska

Kotlina Achalcyska (gruz. ახალციხის ქვაბული, Achalcichis kwabuli), także Kotlina Meschecka (gruz. მესხეთის ქვაბული) i Kotlina Samcche (gruz. სამცხის ქვაბული) – tektoniczno-erozyjna kotlina śródgórska w południowej Gruzji, w regionie Samcche-Dżawachetia, w górnej części dorzecza Kury^[1].

Kotlina jest ograniczona od północy przez Góry Mescheckie, od południa przez Góry Eruszeti, od zachodu przez Góry Arsiani, natomiast od wschodu dochodzi do zachodniego krańca Gór Trialetich^[1]. Rozciąga się równoleżnikowo na długości około 50 km; jej szerokość wzrasta z około 4–5 km w części zachodniej do 18–20 km we wschodniej^[2].

Dno kotliny znajduje się na wysokości około 900–1000 m n.p.m. W jej centralnej części występuje równina z terasami rzecznymi, natomiast na obrzeżach, do wysokości około 1200–1300 m n.p.m., przeważa pagórkowaty krajobraz erozyjny. Wyżej rozpoczynają się silniej rozcięte stoki otaczających pasm górskich^[1].

Największym ośrodkiem miejskim kotliny jest Achalciche, położone nad rzeką Pocchowisckali, na wysokości około 980–1000 m n.p.m.^[3].

Stoki kotliny są zbudowane przede wszystkim ze środkowoeoceńskich skał wulkanogenicznych. Jej środkową część tworzą górnoeoceńskie utwory piaszczysto-ilaste zawierające gips, osady oligoceńskie oraz mioceńsko-plioceńskie osady tufogeniczne, określane jako warstwy goderdzkie. Osady czwartorzędowe występują głównie w dnach dolin Kury i jej dopływów^[1].

Współczesną rzeźbę kotliny ukształtowały zarówno procesy tektoniczne, jak i erozja rzeczna. Na jej obrzeżach występują również osuwiska, spływy gruzowe oraz procesy erozji brzegowej^[4].

Główną rzeką kotliny jest Kura. Jej sieć hydrograficzną tworzą również dopływy: Kwabliani, Pocchowisckali, Uraweli i Cinubnistskali. W kotlinie znajdują się także niewielkie jeziora Cunda i Satachwe oraz źródła mineralne występujące m.in. w Abastumani, Achalciche, Aspindzy i Uraweli^[1].

W dnie kotliny występuje klimat górsko-stepowy z chłodnymi i stosunkowo suchymi zimami oraz długimi, ciepłymi latami. Średnia roczna temperatura wynosi około 6,5–9,5 °C, a roczna suma opadów 400–520 mm. Na wyżej położonych stokach klimat jest chłodniejszy i bardziej wilgotny^[1].

Do wysokości około 1300–1400 m n.p.m. występuje krajobraz leśno-stepowy na glebach szarobrązowych i brunatnych. Wyżej, na stokach otaczających pasm, rozwijają się lasy górskie, a ponad nimi łąki górskie^[1].