Kraniec

Kraniec
Państwo

 Polska

Województwo

 dolnośląskie

Położenie

gmina Wołów

Pasmo

Wzgórza Trzebnickie

Wysokość

178 m n.p.m.

Położenie na mapie gminy Wołów
Mapa konturowa gminy Wołów, blisko prawej krawędzi u góry znajduje się czarny trójkącik z opisem „Kraniec”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej znajduje się czarny trójkącik z opisem „Kraniec”
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, u góry nieco na prawo znajduje się czarny trójkącik z opisem „Kraniec”
Położenie na mapie powiatu wołowskiego
Mapa konturowa powiatu wołowskiego, blisko prawej krawiędzi znajduje się czarny trójkącik z opisem „Kraniec”
51°22′59″N 16°47′52″E/51,383056 16,797778

Kraniec – wzgórze, wzniesienie, położone w obrębie Wzgórz Trzebnickich, w mikroregionie Wzgórz Skrzypińskich. Wierzchołek znajduje się w gminie Wołów, w obrębie ewidencyjnym wsi Gródek. W jego pobliżu przebiega granica ze wsią Strupina leżącą w gminie Prusice. Położony jest na wysokości bezwzględnej wynoszącej 178 m n.p.m.

Położenie i otoczenie

Kraniec jest jednym ze wzniesień Wzgórz Trzebnickich[1][2], będących mezoregionem o identyfikatorze 318.44 (według regionalizacji fizycznogeograficznej opracowanej przez Jerzego Kondrackiego)[1][2][3], należących do Wału Trzebnickiego (makroregion o indeksie 318.4)[1][4]. W ramach tych Wzgórz Trzebnickich wyróżnia się także mikroregion, obejmujący Kraniec – Wzgórza Skrzypińskie (mikroregion o indeksie 318.443). Wzniesienie to leży w południowej części wymienionego mikroregionu[1][2][5][6]. Pod względem regionalizacji przyrodniczo-leśnej wzgórze położone jest w mezoregionie Wzgórz Trzebnicko-Ostrzeszowskich[7]. Ponadto warto zaznaczyć, iż obszar ten leży w granicach Parku Krajobrazowego Dolina Jezierzycy, choć tylko północno-zachodnia część masywu, łącznie z wierzchołkiem, a część południowo-wschodnia leży już poza obszarem tego parku krajobrazowego[8].

Wzniesienie otoczone jest Wzgórzami Skprzypińskimi, a w ich ramach najbliższymi wzniesieniami są: na południowy zachód, zachód i północ – Godzięcińska Górka, Swojno, Kocierz, Smolno, Czubatka, Siodłkowicka Góra, Piaskowiec, Brzeźnik i Wzgórze Strupińskie, a w kierunku południowo-wschodnim znajduje się już Grzbiet Trzebnicki[5].

Natomiast pod względem podziału administracyjnego wzniesienie jest położone na terenie gminy Wołów[5][9] (w obrębie ewidencyjnym Proszkowa[10]). Gmina ta przynależy do powiatu wołowskiego w województwie dolnośląskim[5][9][11]. Na południowy wschód od wierzchołka wzniesienia przebiega granica gmin. Obszar tu się rozciągający przynależy do gminy Prusice, obręb wsi Strupina[12].

Charakterystyka

Przyjmuje się, że najwyższy punkt wzgórza Kraniec osiąga wysokość bezwzględną wynoszącą 178 m n.p.m.[13][14]. I taka wysokość wzniesienia ujęta jest w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z 1954 r. określające jego nazwę[14]. Niemiecka, przedwojenna mapa z ówczesną nazwą wzniesienia, także podaje wartości wysokości bezwzględnej położenia koty wierzchołka, ale z większą dokładnością, choć identyczną, czyli 178,0 m n.p.m.[13]. Także w niektórych współczesnych opracowaniach, serwisach internetowych czy mapach podawana jest wysokość bezwzględna wierzchołka, przy czym zdarza się, że jest to inna wartość, np. 175 m n.p.m.[7][8][15].

Teren całego masywu wzniesienia pokryty jest lasem. Nieco dalej w kierunku zachodnim, trochę na północ, rozpościerają się użytki rolne i wzmiankowana wyżej wieś Proszkowa[7][11]. Okoliczne lasy podlegają nadleśnictwu Wołów[16], leśnictwu Garwół[17]. Jest to las gospodarczy, pod względem typu siedliskowego lasu określany jako bór mieszany świeży[18][19]. Wiek drzewostanu na 2024 r. wynosi 44 lata. Dominują w obrębie północno-zachodniej części masywu takie gatunki jak robinia akacjowa i sosna zwyczajna, ale występują także inne, takie jak: czereśnia pospolita, modrzew europejski, brzoza brodawkowata, dęby, klon jawor i śliwa tarnina[18], a w obrębie południowo-wschodniej jego części, gdzie wiek drzewostanu na 2024 r. wynosi 40 lat, występują takie drzewa jak robinia akacjowa i klon pospolity[19].

Nazwa

Nazwa własna – Kraniec[5][9][11][14] – jest nazwą urzędową. Została ustalona i ujęta w państwowym rejestrze nazw geograficznych na podstawie Zarządzenia nr 70 z dnia 30 marca 1954 r. wydanego przez Prezesa Rady Ministrów (Monitor Polski z 1954 nr 38, poz. 516)[9][14]. Odnosi się ona do ukształtowania terenu należącego do rodzaju wzgórza, wzniesienia. W rejestrze tym przypisano jej identyfikator: PRNG – 205712, identyfikator IIP – PL.PZGiK.320.NGRP.205712. Podaje on następujące współrzędne geograficzne punktu głównego masywu: szerokość geograficzna – 51°22'59" N, długość geograficzna – 16°47'52" E. W rejestrze tym jest ważna od 15.06.2012 r.[9].

W czasie przynależności tego obszaru do Niemiec wzniesienie nosiło nazwę w języku niemieckim – Hohe Berg[13][14].

Przypisy

  1. 1 2 3 4 Kondracki ↓, s. 278–280.
  2. 1 2 3 Bugaj-Nawrocka 2017 ↓, s. 20–22.
  3. ↑ PRNG 2025 ↓, PRNG: 141026 (Trzebnickie Wzgórza).
  4. ↑ PRNG 2025 ↓, PRNG: 141025 (Wał Trzebnicki).
  5. 1 2 3 4 5 GUGiK 2025 ↓, Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych.
  6. ↑ PRNG 2025 ↓, PRNG: 141023 (Grzbiet Trzebnicki).
  7. 1 2 3 Lasy Państwowe 2025 ↓, Reg. przyrodniczo-leśna.
  8. 1 2 turystykawgminie.pl 2025 ↓, /mapa/wolow_szlaki/@51.368887,16.719646,13,0.
  9. 1 2 3 4 5 PRNG 2025 ↓, PRNG: 205712 (Kraniec).
  10. ↑ GUGiK 2025 ↓, Państwowy Rejestr Granic.
  11. 1 2 3 UMWD 2025 ↓, BDOT10k.
  12. ↑ GUGiK 2025 ↓, Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych, Państwowy Rejestr Granic.
  13. 1 2 3 UMWD historia 2025 ↓, Grossblatt (1883-1945), Messtischblatt (1905-1944).
  14. 1 2 3 4 5 Prezes Rady Ministrów 1954 ↓, s. 454 (§ 1).
  15. ↑ mapa-turystyczna.pl 2025 ↓, /#51.37290/16.72531/14.
  16. ↑ Lasy Państwowe 2025 ↓, Nadleśnictwa.
  17. ↑ Lasy Państwowe 2025 ↓, Leśnictwa.
  18. 1 2 Lasy Państwowe 2025 ↓, Adres leśny: 13-06-2-13-249 -i -00, Opis taksacyjny drzewostanu.
  19. 1 2 Lasy Państwowe 2025 ↓, Adres BDL: D200250022-101 -b -00, Opis taksacyjny drzewostanu.

Bibliografia

  • Bank Danych o Lasach, Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe [dostęp 2025-01-17] (pol.).
  • Agnieszka Bugaj-Nawrocka, Zgrupowania lądowych pluskwiaków różnoskrzydłych (Hemiptera: Heteroptera) wybranych zbiorowisk roślinnych Wzgórz Trzebnickich, Katowice: Uniwersytet Śląski w Katowicach, Wydział Biologii i Ochrony Środowiska, 2017 (pol.).
  • Dawne mapy i plany miast (Geoportal Dolny Śląsk), Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego; Wydział Geodezji i Kartografii; Wojewódzki Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej [dostęp 2025-01-17] (pol.).
  • Geoportal Dolny Śląsk, Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego; Wydział Geodezji i Kartografii; Wojewódzki Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej [dostęp 2025-01-17] (pol.).
  • Geoportal Krajowy, Główny Urząd Geodezji i Kartografii – Geoportal Krajowy [dostęp 2025-01-17] (pol.).
  • Jerzy Kondracki, Geografia regionalna Polski [PDF] (pol.).
  • Mapa gminnych szlaków rowerowych - objętych nowym standardem oznakowania [online], Serwis turystykawgminie.pl [dostęp 2025-01-17] (pol.).
  • Mapa turystyczna [online], mapa-turystyczna.pl [dostęp 2025-01-17] (pol.).
  • Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – obiekty fizjograficzne [xlsx], gov.pl, 14 maja 2021 [dostęp 2025-01-14] (pol.), Państwowy rejestr nazw geograficznych, Nazwy obiektów fizjograficznych w formacie XLSX; Dane na dzień: 1 stycznia 2025 r.
  • Zarządzenie nr 70 Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 marca 1954 r. w sprawie przywrócenia i ustalenia urzędowych nazw obiektów fizjograficznych Dolnego i Górnego Śląska, „Monitor Polski, Dziennik Urzędowy Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej”, poz. 516 (Nr A-38), Warszawa, 29 kwietnia 1954 (pol.), Prezes Rady Ministrów: Józef Cyrankiewicz.

Linki zewnętrzne

  • Kraniec [online], Latest in summits in the World [dostęp 2025-01-17] (ang.).
  • Kraniec [online], 3D Maps & Peaks Identification [dostęp 2025-01-17] (ang.).
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.