Krogulec brunatny

Krogulec brunatny
	Tachyspiza fasciata
	(Vigors & Horsfield, 1827)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	szponiaste
Rodzina	jastrzębiowate
Podrodzina	jastrzębie
Plemię	Accipitrini
Rodzaj	Tachyspiza
Gatunek	krogulec brunatny
Synonimy
	Astur fasciatus Vigors & Horsfield, 1827; Accipiter fasciatus (Vigors & Horsfield, 1827);
	Astur fasciatus Vigors & Horsfield, 1827; Accipiter fasciatus (Vigors & Horsfield, 1827);
Podgatunki
	T. f. natalis (Lister, 1889); T. f. wallacii (Sharpe, 1874); T. f. tjendanae (Stresemann, 1925); T. f. stresemanni (Rensch, 1931); T. f. savu (Mayr, 1941); T. f. hellmayri (Stresemann, 1922); T. f. buruensis (Stresemann, 1914); T. f. dogwa (Rand, 1941); T. f. polycrypta (Rothschild & Hartert, 1915); T. f. vigilax (Wetmore, 1926); T. f. didimus (Mathews, 1912); T. f. fasciata (Vigors & Horsfield, 1827); T. f. rosseliana (Mayr, 1940);
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; najmniejszej troski

Krogulec brunatny^[3] (Tachyspiza fasciata) – gatunek średniej wielkości drapieżnego ptaka z rodziny jastrzębiowatych (Accipitridae). Zamieszkuje Australię (wraz z Tasmanią) oraz wyspy Oceanii i Indonezji. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Systematyka

Wyróżniono kilkanaście podgatunków Tachyspiza fasciata^[1]^[4]^[5]:

krogulec wyspowy^[3] (T. fasciata natalis) – Wyspa Bożego Narodzenia (Ocean Indyjski).
krogulec sundajski^[3] (T. fasciata wallacii) – Lombok na wschód do Babar (Małe Wyspy Sundajskie).
T. fasciata tjendanae – Sumba (południowe Małe Wyspy Sundajskie).
T. fasciata stresemanni – wyspy na południe od Celebesu.
T. fasciata savu – Sawu (Małe Wyspy Sundajskie).
T. fasciata hellmayri – Timor, Alor, Semau i Roti (Małe Wyspy Sundajskie).
T. fasciata buruensis – Buru (Moluki).
T. fasciata dogwa – południowa Nowa Gwinea.
T. fasciata polycrypta – wschodnia Nowa Gwinea.
T. fasciata vigilax – Nowa Kaledonia, Wyspy Lojalności i Vanuatu.
T. fasciata didimus – północna Australia.
krogulec brunatny^[3] (T. fasciata fasciata) – Australia (oprócz części północnej), Tasmania i wschodnie Wyspy Salomona.
T. fasciata rosseliana – wyspa Rossel (Luizjady); takson przeniesiony z A. cirrocephalus^[4].

Podgatunek buruensis bywa przez niektórych autorów synonimizowany z didimus^[1]^[6].

Morfologia

Jego górne partie są szare z kasztanowym kołnierzykiem, pióra rude, lekko zmieszane z białym. Lot szybki i elastyczny. Długość ciała 35–55 cm, rozpiętość skrzydeł 60–96 cm^[6]. Samice są znacznie większe i cięższe od samców: dorosłe samce ważą 185–425 g, a dorosłe samice 310–740 g^[6].

Tryb życia

Występuje w lasach i na ich obrzeżach, na sawannie, a także na terenach rolniczych z drzewami^[5]. Żywi się ptakami, ssakami, gadami, płazami i stawonogami, sporadycznie zjada padlinę^[5]^[6].

Status zagrożenia

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje krogulca brunatnego za gatunek najmniejszej troski (LC – least concern). Liczebnośc populacji nie została oszacowana, ale jest to ptak dość pospolity. Trend liczebności populacji uznaje się za spadkowy^[2].

Przypisy

1 2 3 Australasian Goshawk (Accipiter fasciatus). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-17)]. (ang.).
1 2 BirdLife International, Accipiter fasciatus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2022, wersja 2025-2 [dostęp 2025-12-28] (ang.).
1 2 3 4 Systematyka i nazewnictwo polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Accipitrini Vigors, 1824 (Wersja: 2025-04-19). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2025-12-28].
1 2 F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Hoatzin, New World vultures, Secretarybird, raptors. IOC World Bird List (v15.1). [dostęp 2025-12-28]. (ang.).
1 2 3 Tim Gregory, Jerry Olsen, Penny Olsen: Brown Goshawk Accipiter fasciatus. [w:] Global Raptor Information Network [on-line]. The Peregrine Fund, 2016-11-15. [zarchiwizowane z tego adresu (2024-11-27)]. (ang.).
1 2 3 4 Debus, S., J.S. Marks & P.F.D. Boesman: Brown Goshawk (Tachyspiza fasciata), version 1.3. [w:] Birds of the World (red. S.M. Billerman, P. Pyle, N.D. Sly & M.G. Smith) [on-line]. Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2024. [dostęp 2025-12-28]. (ang.).

Linki zewnętrzne

Zdjęcia i nagrania audiowizualne. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).

[ibc-1] 1 2 3 Australasian Goshawk (Accipiter fasciatus). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-17)]. (ang.).

[iucn-2] 1 2 BirdLife International, Accipiter fasciatus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2022, wersja 2025-2 [dostęp 2025-12-28] (ang.).

[mk-3] 1 2 3 4 Systematyka i nazewnictwo polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Accipitrini Vigors, 1824 (Wersja: 2025-04-19). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2025-12-28].

[ioc-4] 1 2 F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Hoatzin, New World vultures, Secretarybird, raptors. IOC World Bird List (v15.1). [dostęp 2025-12-28]. (ang.).

[grin-5] 1 2 3 Tim Gregory, Jerry Olsen, Penny Olsen: Brown Goshawk Accipiter fasciatus. [w:] Global Raptor Information Network [on-line]. The Peregrine Fund, 2016-11-15. [zarchiwizowane z tego adresu (2024-11-27)]. (ang.).

[botw-6] 1 2 3 4 Debus, S., J.S. Marks & P.F.D. Boesman: Brown Goshawk (Tachyspiza fasciata), version 1.3. [w:] Birds of the World (red. S.M. Billerman, P. Pyle, N.D. Sly & M.G. Smith) [on-line]. Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2024. [dostęp 2025-12-28]. (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]