Krogulec obrożny

Krogulec obrożny
	Tachyspiza cirrocephala
	(Vieillot, 1817)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	szponiaste
Rodzina	jastrzębiowate
Podrodzina	jastrzębie
Plemię	Accipitrini
Rodzaj	Tachyspiza
Gatunek	krogulec obrożny
Synonimy
	Sparvius cirrocephalus Vieillot, 1817; Accipiter cirrocephalus (Vieillot, 1817);
	Sparvius cirrocephalus Vieillot, 1817; Accipiter cirrocephalus (Vieillot, 1817);
Podgatunki
	T. c. cirrocephala (Vieillot, 1817); T. c. papuana (Rothschild & Hartert, 1913);
	T. c. cirrocephala (Vieillot, 1817); T. c. papuana (Rothschild & Hartert, 1913);
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; najmniejszej troski

Krogulec obrożny^[3] (Tachyspiza cirrocephala) – gatunek średniej wielkości ptaka drapieżnego z rodziny jastrzębiowatych (Accipitridae), zamieszkujący Australię (z Tasmanią), Nową Gwineę i sąsiednie wyspy. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Morfologia

Jego grzbiet jest ciemnoszary, czasem z brązowymi smugami, klatka piersiowa i brzuch białe w rude pasy, woskówka kremowo-żółta, oczy i nogi żółte. Młode mają brązowy grzbiet i biały brzuch. Klatka piersiowa jest u nich biała w brązowe pasy, woskówka kremowa lub zielono-żółta, oczy brązowe lub bladożółte, nogi bladożółte. Osobniki tego gatunku osiągają długość 29–38 cm, a rozpiętość ich skrzydeł wynosi 55–78 cm. Samce ważą ok. 126 g, samice – ok. 218 g.

Podgatunki

Obecnie wyróżnia się dwa podgatunki T. cirrocephala^[1]:

T. cirrocephala cirrocephala (Vieillot, 1817), występujący w Australii i na Tasmanii,
T. cirrocephala papuana (Rothschild & Hartert, 1913), występujący na Nowej Gwinei i sąsiednich wyspach, w tym na Wyspach Aru.

Za podgatunek krogulca obrożnego był także uznawany takson opisany w 1940 roku przez Ernsta Mayra pod nazwą Accipiter cirrhocephalus rosselianus, występujący na wyspie Rossel na Luizjadach^[1]^[4]. Znany jest tylko z dwóch okazów młodocianych pozyskanych w 1898 i 1915 roku przez Alberta S. Meeka, który oznaczył je jako samce^[5]. Na podstawie prac opublikowanych w 2015 i 2016 roku został on jednak uznany za podgatunek krogulca brunatnego (T. fasciata)^[5]^[6]^[7]^[8].

Ekologia i zachowanie

Krogulce obrożne żyją na sawannach, w otwartych lasach wtórnych. Pojawiają się także w parkach i ogrodach na przedmieściach miast. Żywią się głównie mniejszymi ptakami, jaszczurkami i owadami, rzadziej niewielkimi ssakami. Poluje z ukrycia bądź podczas lotu. Ich gniazda umieszczone są na wysokości 4–39 m nad ziemią. Samica składa 3–4 białe jaja, czasem oznaczone brązowymi plamkami. Inkubacja trwa 35 dni.

Status zagrożenia

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje krogulca obrożnego za gatunek najmniejszej troski (LC – least concern). Liczebność populacji nie została oszacowana, ale ptak ten opisywany jest jako dość pospolity. Trend liczebności populacji uznawany jest za prawdopodobnie stabilny^[2].

Przypisy

1 2 3 Collared Sparrowhawk (Accipiter cirrocephalus). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-10-21)]. (ang.).
1 2 BirdLife International, Accipiter cirrocephalus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2022, wersja 2025-2 [dostęp 2025-12-29] (ang.).
↑ Systematyka i nazewnictwo polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Accipitrini Vigors, 1824 (wersja: 2025-04-19). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2025-12-29].
↑ E.E. Mayr E.E., Birds collected during the Whitney South Sea Expedition. XLI, Notes on New Guinea birds. VI, „American Museum novitates”, 1056, New York 1940, s. 12 (ang.).
1 2 R. Schodde. The identity of Accipiter cirrocephalus rosselianus Mayr, 1940. „Zootaxa”. 3994 (4), s. 597–599, 2015. DOI: 10.11646/zootaxa.3994.4.9. (ang.).
↑ F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Hoatzin, New World vultures, Secretarybird, raptors. IOC World Bird List (v15.1). [dostęp 2025-12-29]. (ang.).
↑ AviList CoreA.C. Team AviList CoreA.C., AviList: The Global Avian Checklist, v2025, 2025, DOI: 10.2173/avilist.v2025 (ang.).
↑ HBW and BirdLife International, Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world. Version 10 [online], październik 2025 [dostęp 2025-12-29] .

Bibliografia

Accipiter cirrocephalus w bazie The Peregrine Fund. 2014-05-15. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-01-25)]. (ang.).
Stephen Debus: Birds of Prey of Australia: A Field Guide. Csiro Publishing, 2012. ISBN 978-0-643-10438-9.

Linki zewnętrzne

Zdjęcia i nagrania audiowizualne. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).

[ibc-1] 1 2 3 Collared Sparrowhawk (Accipiter cirrocephalus). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-10-21)]. (ang.).

[iucn-2] 1 2 BirdLife International, Accipiter cirrocephalus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2022, wersja 2025-2 [dostęp 2025-12-29] (ang.).

[mk-3] Systematyka i nazewnictwo polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Accipitrini Vigors, 1824 (wersja: 2025-04-19). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2025-12-29].

[mayr-4] E.E. Mayr E.E., Birds collected during the Whitney South Sea Expedition. XLI, Notes on New Guinea birds. VI, „American Museum novitates”, 1056, New York 1940, s. 12 (ang.).

[schodde-5] 1 2 R. Schodde. The identity of Accipiter cirrocephalus rosselianus Mayr, 1940. „Zootaxa”. 3994 (4), s. 597–599, 2015. DOI: 10.11646/zootaxa.3994.4.9. (ang.).

[ioc-6] F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Hoatzin, New World vultures, Secretarybird, raptors. IOC World Bird List (v15.1). [dostęp 2025-12-29]. (ang.).

[avilist-7] AviList CoreA.C. Team AviList CoreA.C., AviList: The Global Avian Checklist, v2025, 2025, DOI: 10.2173/avilist.v2025 (ang.).

[hbwcheck-8] HBW and BirdLife International, Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world. Version 10 [online], październik 2025 [dostęp 2025-12-29] .

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]