Krytonosek ubogi

Krytonosek ubogi
Scytalopus sanctaemartae[1]
Chapman, 1915
Ilustracja
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ptaki

Podgromada

Neornithes

Infragromada

ptaki neognatyczne

Rząd

wróblowe

Podrząd

tyrankowce

Rodzina

krytonosowate

Podrodzina

krytonoski

Rodzaj

Scytalopus

Gatunek

krytonosek ubogi

Synonimy
  • Scytalopus sanctæ-martæ Chapman, 1915
  • Scytalopus femoralis sanctae-martae Chapman, 1915
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]

Zasięg występowania
Mapa występowania

Krytonosek ubogi[3][4] (Scytalopus sanctaemartae) – gatunek małego ptaka z rodziny krytonosowatych (Rhinocryptidae). Występuje endemicznie w północnej Kolumbii. W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN klasyfikowany jest jako gatunek bliski zagrożenia.

Systematyka

Gatunek ten po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał amerykański ornitolog Frank Michler Chapman w 1915 roku na łamach „The Auk”. Autor nadał mu nazwę Scytalopus sanctæ-martæ, a jako miejsce typowe podał Valparaiso w Sierra Nevada de Santa Marta w Kolumbii[5][6]. Później krytonosek ubogi bywał niekiedy traktowany jako podgatunek krytonoska zmiennego (Scytalopus femoralis)[5][4]. Jest to gatunek monotypowy[7][8].

Etymologia

  • Scytalopus: gr. σκυταλη skutalē lub σκυταλον skutalon „kij, pałka”; πους pous, ποδος podos „stopa”[9].
  • sanctaemartae: od Sierra Nevada de Santa Marta[10].

Morfologia

Mały ptak o czarnym dziobie. Nogi i stopy blade w kolorze rogu lub ciemnobrązowe. Tęczówki ciemnobrązowe. Występuje niewielki dymorfizm płciowy. Samiec jest głównie szary. Szczyt głowy nieco ciemniejszy z białą plamką na środku, czasami na karku występuje brązowa plamka. Kuper płowy z czarnym prążkowaniem, pokrywy nadogonowe z mniej wyraźnym prążkowaniem. Skrzydła szare, lotki z rudymi i płowożółtymi obrzeżami. Ogon ciemnobrązowy. Podgardle, gardło i pierś szare, barwa coraz jaśniejsza na brzuchu i prawie biaława na środku brzucha, boki i pokrywy podogonowe rdzawe z czarnymi pręgami. Samica w wierzchniej części ciała jest bardziej brązowa, jej lotki są bardziej brązowe i czarno prążkowane, zaś biała plamka na głowie jest śladowa[11].

Długość ciała około 11 cm[11].

Zasięg występowania

Krytonosek ubogi występuje tylko na niewielkim obszarze w górach Sierra Nevada de Santa Marta. Zasięg występowania (EOO, Extent of Occurrence) według szacunków organizacji BirdLife International obejmuje około 4776 km². Ptak ten występuje w zakresie wysokości od 900 do 1700 m n.p.m.[11][12]

Ekologia i zachowanie

Jego głównym habitatem są wąwozy i zarośla w gęstym lesie wilgotnym. Brak informacji o diecie tego gatunku[11]. Długość pokolenia jest określona na 3,08 roku[12].

Rozmnażanie

Prawie nic nie wiadomo o rozmnażaniu tego gatunku. Młodocianego osobnika znaleziono w lipcu[11].

Status zagrożenia

W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN krytonosek ubogi od 2022 roku jest uznawany za gatunek bliski zagrożenia (NT, ang. Near Threatened), wcześniej klasyfikowano go jako gatunek najmniejszej troski (LC, ang. Least Concern)[2]. Wielkość populacji została oszacowana na 22 tys. dorosłych osobników na podstawie szacunków dla analogicznych gatunków o podobnych wymaganiach, jak krytonosek kolumbijski (Scytalopus stilesi) i krytonosek ekwadorski (Scytalopus robbinsi). Trend populacji ocenia się jako spadkowy z powodu zmniejszania się i degradacji naturalnego habitatu[12].

Przypisy

  1. ↑ Scytalopus sanctaemartae, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. 1 2 Scytalopus sanctaemartae, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
  3. ↑ Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Scytalopodinae Müller,J, 1846 - krytonoski (wersja: 2021-01-01). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-04-19].
  4. 1 2 P. Mielczarek & W. Cichocki, Polskie nazewnictwo ptaków świata, „Notatki Ornitologiczne”, Tom 40. Zeszyt specjalny, 1999, s. 214.
  5. 1 2 Denis Lepage, Santa Marta Tapaculo Scytalopus sanctaemartae [online], Avibase [dostęp 2026-04-19] (ang.).
  6. ↑ Frank M. Chapman, The more northern species of the genus Scytalopus Gould, „The Auk”, 32, 1915, s. 418 [zarchiwizowane 2024-06-22] (ang.).
  7. ↑ HBW and BirdLife International, Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world. Version 10 [online], październik 2025 [dostęp 2026-04-19].
  8. ↑ F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online] [dostęp 2026-04-19] (ang.).
  9. ↑ Scytalopus, [w:] The Key to Scientific Names, J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2024-04-15] (ang.).
  10. ↑ sanctaemartae, [w:] The Key to Scientific Names, J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2024-04-16] (ang.).
  11. 1 2 3 4 5 Niels Krabbe & Thomas S. Schulenberg: Santa Marta Tapaculo (Scytalopus sanctaemartae), version 1.0. [w:] Birds of the World (red. J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana) [on-line]. Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2020. [dostęp 2026-04-19]. (ang.). Publikacja w zamkniętym dostępie – wymagana rejestracja, też płatna, lub wykupienie subskrypcji
  12. 1 2 3 Species factsheet: Santa Marta Tapaculo Scytalopus sanctaemartae [online], BirdLife International, 2022 [dostęp 2026-04-19] (ang.).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.