Kseroform

Kseroform
Nazewnictwo
	Nomenklatura systematyczna (IUPAC)
	2,4,6-tribromofenolan bizmutu(III)
	Inne nazwy i oznaczenia
farm.	łac. bismuthum tribromophenylicum, ismuthi tribromphenolas, xeroformum, xeroformium, xeroform, sigmaform
inne	daw. trójbromofenolan bizmutawy
	Ogólne informacje
	Charakterystyka fizyczna
	żółty, ciężki, bardzo miałki proszek o charakterystycznym zapachu lub bezwonny
Wzór Hilla	C18H6BiBr9O3
Masa molowa	1198,35 g/mol
	Identyfikacja
Numer CAS	5175-83-7
PubChem	78852
SMILES
	C1=C(C=C(C(=C1Br)[O-])Br)Br.C1=C(C=C(C(=C1Br)[O-])Br)Br.C1=C(C=C(C(=C1Br)[O-])Br)Br.[Bi+3]
InChI
	InChI=1S/3C6H3Br3O.Bi/c37-3-1-4(8)6(10)5(9)2-3;/h31-2,10H;/q;;;+3/p-3
	InChIKey
	SAOHCOFTVLEOCB-UHFFFAOYSA-K
Właściwości
	Rozpuszczalność w wodzie
	praktycznie nierozpuszczalny
	w innych rozpuszczalnikach
	praktycznie nierozpuszczalny w chloroformie, etanolu i eterze dietylowym
Niebezpieczeństwa
	Globalnie zharmonizowany system; klasyfikacji i oznakowania chemikaliów
	Wiarygodne źródła oznakowania tej substancji; według kryteriów GHS są niedostępne.
	Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą; stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Farmakokinetyka
Działanie	antyseptyczne

Kseroform, 2,4,6-tribromofenolan bizmutu(III) – organiczny związek chemiczny, sól bizmutu i 2,4,6-tribromofenolu. Żółty, ciężki, bardzo miałki proszek o charakterystycznym zapachu lub bez zapachu. Wprowadzony do lecznictwa przez niemieckiego lekarza i higienistę Ferdynanda Hueppego w 1893 roku^[3]. Jest nierozpuszczalny w wodzie oraz alkoholu etylowym. W Polsce wymagania jakościowe dla surowca farmaceutycznego na stan obecny (2026) określa Farmakopea Polska II (1937)^[1.1]. Jest ujęty także w starszych wydaniach farmakopei innych krajów, m.in. niemieckiej DAB 6 (1926)^[4], radzieckiej SP 10 (1968)^[2]

Działanie i zastosowanie

Biała plastikowa butelka z czerwoną zakrętką i etykietą z nadrukami (nazwa preparatu Wismuttribromphenolat, producent Caesar & Loretz GmbH, numer 2100 i masa 25 g). — Surowiec farmaceutyczny do receptury (Niemcy, 2024)

Środek leczniczy o działaniu odkażającym, silnie (w porównaniu z dermatolem)^[5] wysuszającym i ściągającym^[6]. Stosowany miejscowo na sączące rany, świeże skaleczenia, drobne krwawienia, owrzodzenia i oparzenia oraz w hemoroidach. Wchodzi w skład rozmaitych leków recepturowych – przysypki, maści, pasty, mazidła, gazy (3–10%), czopki doodbytnicze (0,1–0,3 g), maści okulistyczne (1–3%)^[7]. Może też być stosowany per se, w formie nieprzetworzonej^[8]^[9]. Jest jednym z preparatów do leczenia nużenicy (demodekozy)^[10].

Posiada podobne zastosowanie do dermatolu (z którym bywa mylony), jednak jest bardziej efektywny^[6]. Jest składową leków galenowych, m.in. oficynalnego mazidła Wiśniewskiego oraz farmakopealnej maści kseroformowej^[1.2]. W niektórych krajach dostępne są przemysłowo produkowane 3% opatrunki kseroformowe^[11].

Ponadto dawniej był stosowany także wewnętrznie: w leczeniu choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy, nieżytach przewodu pokarmowego z towarzyszącymi biegunkami. Zakres dawek jednorazowych (pro dosi) 0,5–1 g i dobowych (pro die) 1,5–3 g^[8].

Przypisy

Farmakopea Polska II, Warszawa: Towarzystwo Przyjaciół Wydziałów i Oddziałów Farmaceutycznych przy Uniwersytetach w Polsce, 1937, OCLC 11745433 .
1. 1 2 S. 173–175.
2. ↑ S. 894.
1 2 3 4 Bismuth Tribromophenate / SP10 [PDF], Barcelona: OCB Pharmaceutical, [2020] [zarchiwizowane 2020-11-24] (ang.).
↑ Xeroform, [w:] Encyklopaedie der Therapie, OscarO. Liebreich (red.), MartinM. Mendelsohn (red.), ArthurA. Würzburg (red.), t. 3, Berlin: Verlag von August Hirschwald, 1900, s. 940 (niem.).
↑ Deutsches Arzneibuch, wyd. 6, Berlin: R. von Decker, 1926, s. 110 .
↑ Informator terapeutyczny, Departament Farmacji Ministerstwa Zdrowia, Centrala Farmaceutyczna „Cefarm” w Warszawie, 1959, s. 80, poz. 161, rubryka 3 .
1 2 Leksykon leków, Tadeusz LesławT.L. Chruściel (red.), KornelK. Gibiński (red.), Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1991, s. 412, ISBN 83-200-1500-6 .
↑ Wskazania, właściwości i dawkowanie kseroformu (Bismuthum tribromphenylicum), [w:] Vademecum Polfa, StanisławS. Bober (red.), JanJ. Venulet (red.), Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1962, s. 52 .
1 2 Poradnik Terapeutyczny, PiotrP. Kubikowski (red.), wyd. 3, Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1975, s. 159 .
↑ Preparaty bizmutu. Trójbromofenolan bizmutu [PDF], [w:] HenrykH. Różański HenrykH., Środki antyseptyczne i odkażające stosowane w medycynie, s. 31 [dostęp 2025-12-16] .
↑ Krzysztof Solarz, Nużeńce ludzkie. Pasożyty wewnętrzne skóry człowieka, „Biuletyn Polskiego Stowarzyszenia Pracowników Dezynfekcji, Dezynsekcji i Deratyzacji”, 4/2016 (87), s. 14–16 [zarchiwizowane 2024-08-08] .
↑ Xeroform Occlusive Petrolatum Gauze Dressing [online], Medline (ang.).

Bibliografia

Xeroform, [w:] Heilkunde Lexikon [online] [zarchiwizowane 2007-10-07] (niem.).
Mały słownik chemiczny, JerzyJ. Chodkowski (red.), wyd. 5, Warszawa: Wydawnictwo „Wiedza Powszechna”, 1976 .

[FP2-1] Farmakopea Polska II, Warszawa: Towarzystwo Przyjaciół Wydziałów i Oddziałów Farmaceutycznych przy Uniwersytetach w Polsce, 1937, OCLC 11745433 .
1 2 S. 173–175.

↑ S. 894.

[2] 1 2 S. 173–175.

[12] S. 894.

[OCB-3] 1 2 3 4 Bismuth Tribromophenate / SP10 [PDF], Barcelona: OCB Pharmaceutical, [2020] [zarchiwizowane 2020-11-24] (ang.).

[Liebreich1900-4] Xeroform, [w:] Encyklopaedie der Therapie, OscarO. Liebreich (red.), MartinM. Mendelsohn (red.), ArthurA. Würzburg (red.), t. 3, Berlin: Verlag von August Hirschwald, 1900, s. 940 (niem.).

[6DAB-5] Deutsches Arzneibuch, wyd. 6, Berlin: R. von Decker, 1926, s. 110 .

[Informator_terapeutyczny-6] Informator terapeutyczny, Departament Farmacji Ministerstwa Zdrowia, Centrala Farmaceutyczna „Cefarm” w Warszawie, 1959, s. 80, poz. 161, rubryka 3 .

[Leksykon_Leków_Tadeusz_Lesław-7] 1 2 Leksykon leków, Tadeusz LesławT.L. Chruściel (red.), KornelK. Gibiński (red.), Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1991, s. 412, ISBN 83-200-1500-6 .

[Vademecum-8] Wskazania, właściwości i dawkowanie kseroformu (Bismuthum tribromphenylicum), [w:] Vademecum Polfa, StanisławS. Bober (red.), JanJ. Venulet (red.), Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1962, s. 52 .

[Kubikowski1975-9] 1 2 Poradnik Terapeutyczny, PiotrP. Kubikowski (red.), wyd. 3, Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1975, s. 159 .

[Różański-10] Preparaty bizmutu. Trójbromofenolan bizmutu [PDF], [w:] HenrykH. Różański HenrykH., Środki antyseptyczne i odkażające stosowane w medycynie, s. 31 [dostęp 2025-12-16] .

[Solarz-11] Krzysztof Solarz, Nużeńce ludzkie. Pasożyty wewnętrzne skóry człowieka, „Biuletyn Polskiego Stowarzyszenia Pracowników Dezynfekcji, Dezynsekcji i Deratyzacji”, 4/2016 (87), s. 14–16 [zarchiwizowane 2024-08-08] .

[Medline-13] Xeroform Occlusive Petrolatum Gauze Dressing [online], Medline (ang.).

[2] 1 2 S. 173–175.

[12] S. 894.

[1.1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[1.2]

[11]