LRAD

Long Range Acoustic Device (LRAD, ang. urządzenie akustyczne dalekiego zasięgu) – zastrzeżona nazwa handlowa serii urządzeń akustycznych dalekiego zasięgu produkowanych przez amerykańską firmę Genasys, stanowiących rodzaj broni sonicznej służącej do komunikacji na duże odległości oraz do kontroli tłumu[1][2][3]. Urządzenie emituje dźwięk o natężeniu do 160 dB w skupionej wiązce o kącie 30–60°, osiągając zasięg słyszalności do 5000 m[2][4]. Na lata 2020., urządzenia LRAD są stosowane przez siły wojskowe, policyjne i ratunkowe ponad 100 państw[2].

Geneza i charakterystyka

Impulsem do opracowania LRAD był zamach na niszczyciel USS Cole w Jemenie w 2000 roku: załoga nie zdołała skutecznie ostrzec zbliżającej się łodzi konwencjonalnym megafonem[2]. Firma American Technology Corporation (obecna Genasys) wprowadziła LRAD na rynek w 2003 roku[2].

LRAD pracuje w dwóch trybach. Tryb głosowy (voice mode) służy do nadawania komunikatów i nie wywołuje bólu[5]. Tryb alarmowy (alert mode) emituje sygnał tonowy o częstotliwości 2000–4000 Hz, wywołujący silny dyskomfort i dezorientację; to jego użycie przeciwko demonstrantom powoduje, że LRAD bywa klasyfikowany jako broń soniczna[2][3].

Ryzyko zdrowotne

Modele policyjne generują 137–154 dB i mogą powodować ból, nudności, migrenę oraz trwałe uszkodzenie słuchu[3]. W sprawie Edrei v. Maguire amerykański sąd orzekł, że dźwięk LRAD stanowi użycie siły[3].

Zastosowanie

W 2005 roku załoga statku Seabourn Spirit użyła LRAD do odstraszenia piratów u wybrzeży Somalii[6]. Pierwsze udokumentowane użycie podczas protestu w USA miało miejsce na szczycie G20 w Pittsburghu w 2009 roku, gdzie profesor Karen Piper doznała trwałego uszkodzenia słuchu i otrzymała 72 tys. USD odszkodowania[7]. LRAD był następnie stosowany m.in. podczas protestów Occupy Wall Street (2011), w Ferguson (2014) i w trakcie protestów George'a Floyda (2020)[3][2].

W Polsce

Policyjne Mitsubishi L200 z zainstalowanym systemem dźwiękowym LRAD-500X.

W grudniu 2010 roku Komenda Główna Policji zakupiła sześć systemów LRAD-500X dla Oddziałów Prewencji Policji[8]. Ponieważ polskie przepisy nie dopuszczają stosowania LRAD jako broni, policja dezaktywowała tryb alarmowy[8]. Najwyższa Izba Kontroli zarzuciła policji nieprawidłowości w procedurze przetargowej[9]. Podczas pandemii COVID-19 straże miejskie kilku miast wykorzystywały LRAD do nadawania komunikatów o restrykcjach sanitarnych[10].

Przypisy

  1. ↑ LRAD – Trademark Details. [w:] Justia Trademarks [on-line]. [dostęp 2026-04-25]. (ang.).
  2. 1 2 3 4 5 6 7 Lawrence English: What's an LRAD? Explaining the 'sonic weapons' police use for crowd control and communication. [w:] The Conversation [on-line]. 2022-02-21. [dostęp 2026-04-25]. (ang.).
  3. 1 2 3 4 5 Erin Kidd: LRAD: The Sound of Possible Excessive Force. [w:] Richmond Journal of Law and Technology [on-line]. 2019-11-30. [dostęp 2026-04-25]. (ang.).
  4. ↑ Timothy A. Brungart, Andrew R. Barnard, Timothy E. McDevitt, David M. Jenkins i inni. Development of a long range acoustic hail and warning device for maritime applications. „Noise Control Engineering Journal”. 57 (1), s. 1–9, 2009. DOI: 10.3397/1.3021147.
  5. ↑ Joe Schrantz. The Long Range Acoustic Device: Don't Call It a Weapon – Them's Fightin' Words. „Army Lawyer”. 2010, s. 53, 2010.
  6. ↑ I beat pirates with a hose and sonic cannon. [w:] BBC News [on-line]. 2007-05-17. (ang.).
  7. ↑ City of Pittsburgh settles G-20 lawsuits. [w:] ACLU Pennsylvania [on-line]. 2012-11-14. [dostęp 2026-04-25]. (ang.).
  8. 1 2 Wystąpienie Pokontrolne NIK z dnia 23 sierpnia 2012. Najwyższa Izba Kontroli, 2012.
  9. ↑ NIK o zakupie LRAD w Policji. Najwyższa Izba Kontroli, 2012.
  10. ↑ Radiowozy z głośnikami na ulicach. [w:] TVN24 [on-line]. 2020-03-22. (pol.).
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.