Larsenianthus

*Larsenianthus*
	; Larsenianthus careyanus
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	liliopodobne (≡ jednoliścienne)
Rząd	imbirowce
Rodzina	imbirowate
Rodzaj	Larsenianthus
	Nazwa systematyczna
	Larsenianthus W.J.Kress & Mood; PhytoKeys 1: 21 (2010)
	Typ nomenklatoryczny
	Larsenianthus careyanus (Benth.) W.J.Kress & Mood

Larsenianthus W.J.Kress & Mood − rodzaj roślin z rodziny imbirowatych. Należą do niego cztery gatunki występujące we wschodnich Himalajach, Asamie, Bangladeszu i Mjanmie.

Nazwa naukowa została nadana na cześć Kaia Larsena, profesora botaniki Uniwersytetu w Aarhus w Danii, w tym za jego znaczące osiągnięcia w taksonomii rodziny imbirowatych, zwłaszcza we florze Tajlandii^[4].

Morfologia

Pokrój: Wieloletnie, wiecznie zielone rośliny zielne, tworzące kępy składające się z 10–20 pędów o wysokości 1–2,5 metra^[4].

Pędy: Podziemne kłącze^[4].

Liście: Na każdym pędzie wyrasta naprzemianlegle od 2 do 12 siedzących lub ogonkowych liści^[4].

Kwiaty: Wyrastają po 2–6 w dwurzędkach (rzadko zredukowanych do jednego kwiatu), zebranych w kwiatostan pojawiający się szczytowo na ulistnionym pędzie lub odziomkowo na bezlistnym pędzie kwiatostanowym (L. wardianus). Podsadki u nasady zrośnięte, odgięte lub przylegające, ułożone skrętolegle i nachodzące na siebie, po 35–80 na kwiatostan, zielono-białe (L. careyanus) lub czerwone. Niekiedy w kątach podsadek u podstawy kwiatostanu wytwarzane są rozmnóżki. Przysadki różnej wielkości, przy czym wewnętrzna jest największa. Listki zewnętrznego okółka okwiatu zrośnięte w długą i wygiętą rurkę, trójząbkowe, krótsze od listków wewnętrznego okółka, które są niemal równej wielkości, jednak środkowy jest nieco większy od bocznych, a jego wierzchołek otwiera się podłużnie, dotykając z obu stron zgrubiałe i zaokrąglone krawędzie utworzone przez podstawy bocznych prątniczek i warżkę. Boczne prątniczki małe, miseczkowate, odgięte. Warżka wąska u nasady, rozszerzająca się w kierunku wierzchołka, wydłużona, odwrotnielancetowata lub łopatkowata. Brzegi nasady warżki zgrubiałe, podniesione, tworzące literę U lub V na przekroju, wierzchołek ząbkowany lub całobrzegi. Pręcik długi i wygięty nad warżką, pylniki podługowate, bez grzebienia, pękające na całej długości. Zalążnia trójkomorowa. Szyjka słupka ze znamieniem wystającym ponad główkę pręcika^[4].

Owoce: Podługowate torebki, dwuwarstwowe, z zewnętrzną warstwą podzieloną na trzy zwijające się części i wewnętrzną, tworzącą osnówkowatą błonę, pokrywającą 1–10 nasion^[4].

Ekologia

Fenologia: Kwitnie od czerwca do września lub początku października, szczególnie w czasie deszczu^[5].

Siedlisko: Larsenianthus wardianus występuje u podnóża Himalajów w podszycie lasów wiecznie zielonych, zdominowanych przez dwuskrzydłowate^[4]. L. careyanus zasiedla tropikalne lasy półzimozielone. Preferuje tereny wilgotne i brzegi strumieni oraz piaszczysto-gliniastą glebę. L. assamensis występuje w podszycie tropikalnych lasów półzimozielonych, w bardzo wilgotnych miejscach wzdłuż strumieni, na wysokości 100–250 m n.p.m., preferując zbocza. L. arunachalensis rośnie w zacienionych miejscach z piaszczysto-gliniastą glebą, powyżej 400-700 m n.p.m., pośród gęstych kęp dzikich gatunków bananów^[5].

Systematyka

Pozycja systematyczna: Rodzaj zaliczany do plemienia Zingibereae, podrodziny Zingiberoideae w rodzinie imbirowatych (Zingiberaceae) z rzędu imbirowców (Zingiberales)^[4]. Stanowi klad siostrzany dla rodzaju Hedychium^[4].

Wykaz gatunków^[3]

Larsenianthus arunachalensis M.Sabu, Sanoj & Rajesh Kumar
Larsenianthus assamensis S.Dey, Mood & S.Choudhury
Larsenianthus careyanus (Benth. & Hook.f.) W.J.Kress & Mood
Larsenianthus wardianus W.J.Kress, Thet Htun & Bordelon.

Zagrożenie i ochrona

Larsenianthus arunachalensis został ujęty na czerwonej liście IUCN ze statusem gatunek krytycznie zagrożony (CR). Rzeczywista liczebność populacji jest nieznana, ale prawdopodobnie w lokalizacji typowej, obejmującej 4 km², żyje mniej niż 100 osobników. Mimo że obszar ten jest rezerwatem przyrody, zagrożeniami dla gatunku są naturalnie występujące osuwiska i działania człowieka^[6].

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2024-07-07] (ang.).
1 2 Plants of the World Online. The Royal Botanic Gardens, Kew, 2019. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 W. John Kress (i inni). Larsenianthus , a New Asian Genus of Gingers (Zingiberaceae) with Four Species. „PhytoKeys”. 1, 2010-11-01. DOI: 10.3897/phytokeys.1.658.
1 2 Tatum Mibang, Arup Kumar Das. Taxonomic Investigation on Genus Larsenianthus (Zingiberaceae) of Siang Valley, Arunachal Pradesh. „Bulletin of Arunachal Forest Research”. 32 (1&2), s. 41–48, 2017.
↑ Larsenianthus arunachalensis, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2026-08-01] (ang.).

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[apweb-2] Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2024-07-07] (ang.).

[kew-3] 1 2 Plants of the World Online. The Royal Botanic Gardens, Kew, 2019. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).

[rev-4] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 W. John Kress (i inni). Larsenianthus , a New Asian Genus of Gingers (Zingiberaceae) with Four Species. „PhytoKeys”. 1, 2010-11-01. DOI: 10.3897/phytokeys.1.658.

[rev1-5] 1 2 Tatum Mibang, Arup Kumar Das. Taxonomic Investigation on Genus Larsenianthus (Zingiberaceae) of Siang Valley, Arunachal Pradesh. „Bulletin of Arunachal Forest Research”. 32 (1&2), s. 41–48, 2017.

[iucn-6] Larsenianthus arunachalensis, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2026-08-01] (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]