Laurie Spiegel

Laurie Spiegel
Ilustracja
Laurie Spiegel w studiu elektronicznym
Data i miejsce urodzenia

20 września 1945
Chicago

Instrumenty

syntezator, Music Mouse, gitara, lutnia

Gatunki

muzyka elektroniczna, kompozycja algorytmiczna, muzyka komputerowa, ambient

Zawód

kompozytorka, instrumentalistka

Aktywność

od 1970

Wydawnictwo

Philo Records, Capriccio Records, Scarlet Records, Electronic Music Foundation, Unseen Worlds

Strona internetowa

Laurie Spiegel (ur. 20 września 1945 w Chicago) – amerykańska multiinstrumentalistka, specjalizująca się w kompozycji komputerowej, twórczyni popularnego programu do komponowania, Music Mouse.

W latach 1973–1979 pracowała w Bell Labs nad hybrydowym systemem GROOVE, który służył jej do tworzenia muzyki.

Jej muzyczna interpretacja dzieła Johannesa Keplera „Harmonice Mundi” znalazła się w sekcji „Sounds of Earth” na płycie Voyager Golden Record stanowiącej część programu Voyager. Elektroniczna partytura utworu wraz z piosenką Chucka Berry’ego były jedynymi muzycznymi autorstwa żyjących kompozytorów, która zostałe wysłana w przestrzeń kosmiczną na pokładzie dwóch sond Voyager.

Jej album The Expanding Universe z 1980 roku znalazł się na 12. miejscu listy „50 najlepszych ambientowych albumów wszech czasów” magazynu Pitchfork.

Została wprowadzona do National Women’s Hall of Fame[1].

Życiorys

Młodość i edukacja

Laurie Spiegel urodziła się 20 września 1945 roku w Chicago[2][3]. Jako nastolatka grała na gitarze, banjo i mandolinie[4]. Przeprowadziła się ze Stanów Zjednoczonych do Anglii, aby studiować na Uniwersytecie Oksfordzkim, a następnie w Londynie, u kompozytora Johna W. Duarte[5]. Po ukończeniu Shimer College ze stopniem Bachelor of Arts podjęła studia w Juilliard School (1969–1972)[2], gdzie między innymi uczyła się gry na gitarze klasycznej u Oscara Ghiglii oraz gry na lutni renesansowej i barokowej u Suzanne Bloch i Fritza Rikko[3]. Studiowała kompozycję u Jacoba Druckmana i Vincenta Persichettiego[4].

Twórczość

[Moja] Muzyka nie ma charakteru werbalnego ani koncepcyjnego. Staram się jak najbliżej zbliżyć do pewnych cech i odnalazłam je w różnych stylach. Odkryłam też, że [te cechy] nie wymagają żadnych znanych stylów. Ta muzyka jest przeznaczona do słuchania, choć czasami komponuję utwory, które mają służyć przyjemności grania – zazwyczaj na fortepian lub gitarę.

Laurie Spiegel, noty informacyjne z The Expanding Universe[6]

W 1969 roku, podczas studiów w Juilliard School, zapoznała się w NYU Composers’ Workshop z syntezatorem Buchla[7]. Od 1970 roku komponowała muzykę elektroniczną. Od 1973 roku pracowała w Bell Labs nad hybrydowym systemem GROOVE[3]. GROOVE (Generated Realtime Operations On Voltage-controlled Equipment), stworzony przez Richarda Moore’a i Maxa Matthewsa, był hybrydą analogowo-cyfrową, w której ograniczona moc obliczeniowa służyła do przechowywania parametrów, a nie do generowania samego dźwięku[8]. Stworzone wówczas utwory: „The Expanding Universe” (1975), „Waves” (1975) i „Patchwork” (1976) były dziełami wygenerowanymi komputerowo. Pierwszy z nich był półgodzinnym utworem medytacyjnym, rozwijającym się powoli i organicznie, aby umożliwić słuchaczowi skupienie się na pojedynczych tonach lub jednolitej fakturze[3]. Od 1974 roku Spiegel pracowała również nad rozwojem graficznej wersji programu GROOVE o nazwie VAMPIRE (akronim od słów: Video and Music Program for Interactive Real Time Exploration and Experimentation – wideo-muzyczny program do interaktywnej eksploracji i eksperymentów w czasie rzeczywistym). Podobnie jak w przypadku GROOVE, system tworzył struktury sterowania w ramach parametrów, ale w tym przypadku regulowały one takie elementy, jak kolor, nasycenie, rozmiar i faktura. Zamiast generować obrazy do muzyki, która już powstała, Spiegel chciała stworzyć „muzykę wizualną… wizualny odpowiednik muzyki, który wykorzystywałby podobny rodzaj języka o znaczeniu emocjonalnym lub percepcyjnym, z kadencjami, napięciem i rozwiązaniem”. W okresie powstawania VAMPIRE spędziła rok jako artystka rezydentka wideo w Experimental Television Lab nowojorskiej telewizji kablowej WNET/Thirteenn[9]. Była ściśle związana z rozwojem eksperymentalnego kolorowego wideo, współpracując z Nam June Paikiem, Billem i Louise Etrą oraz Tomem DeWittem[3].

Poza działalnością w Bell Labs koncertowała, pracowała jako pedagog oraz komponowała ścieżki dźwiękowe do produkcji filmowych i wideo. Swoje emocje i doświadczenia związane z muzycznymi odkryciami i eksploracją dzieliła z podobnie myślącymi, kreatywnymi przyjaciółmi, w tym Suzanne Ciani, Pauline Oliveros, Philipem Glassem, Terrym Rileyem i Stevem Reichem, skupionymi w centrum Nowego Jorku. Odkryła, że programowanie komputerowe daje jej tak samo dużo satysfakcji jak samo komponowanie[10].

W 1976 roku[11] stworzyła muzykę do baletu Waves. Utwór, skomponowany na dziewięć instrumentów akustycznych i nagraną taśmę, powstał na zamówienie American Dance Festival. Był wystawiany przez Elliot Feld Ballet i Kathryn Posin Dance Company w nowojorskim Central Parku i City Center oraz w co najmniej dwunastu krajach Ameryki Łacińskiej. [3].

Muzyczna interpretacja Spiegel dzieła Johannesa Keplera „Harmonices Mundi” znalazła się w sekcji „Sounds of Earth” na płycie Voyager Golden Record w ramach programu Voyager, który został wysłany w 1977 roku w przestrzeń kosmiczną na pokładzie dwóch sond: Voyager 1 i Voyager 2. Elektroniczna partytura utworu wraz z piosenką Chucka Berry’ego były jedynymi utworami muzycznymi autorstwa żyjących kompozytorów[12].

Część stworzonej wówczas muzyki znalazła się na debiutanckim albumie Spiegel, The Expanding Universe, wydanym w 1980 roku przez wytwórnię Philo, zawierającym jej utwory z lat 1974–1976[4]. Pierwotne wydanie „The Expanding Universe” pozostaje – według oceny Ned Raggetta z AllMusic – wyjątkowym kamieniem milowym w kompozycji elektronicznej – od okładki w formie wywiadu po cztery utwory kluczowe, a zwłaszcza długi utwór tytułowy[13]. Album znalazł się na 12. miejscu listy „50 najlepszych ambientowych albumów wszech czasów” magazynu Pitchfork[14].

Jednak na początku lat 80. Spiegel zdystansowała się od nowojorskiej sceny muzycznej, którą sama pomogła stworzyć, narzekając, że ogólny kierunek rozwoju nowej sceny muzycznej zmierzał w stronę „poszerzania zestawu narzędzi i technik służących do tworzenia muzyki (przydatnych, ale nie stanowiących głównej treści utworu)”. Od czasu tego zerwania żyła jako jedna z najbardziej niezależnych nowojorskich artystek, utrzymując się ze sprzedaży oprogramowania i rozpowszechniając swoją muzykę prywatnie. Zajęła się komponowaniem i tworzeniem utworów na Alles Machine, alphaSyntauri, McLeyvier i inne instrumeny[4].

W 1986 roku stworzyła Music Mouse, program umożliwiający użytkownikom komputerów Macintosh, Atari lub Amiga eksperymentowanie z algorytmicznym tworzeniem muzyki. W Music Mouse nuty były ułożone na siatce XY, a gra polegała na przesuwaniu myszki[15]. Choć Music Mouse był dla niej programem o bardzo osobistym charakterze, popyt na niego wśród przyjaciół i współpracowników rósł, aż stał się on produktem komercyjnym dla komputerów osobistych Macintosh, Amiga i Atari, ciesząc się zainteresowaniem ich użytkowników, pomimo przestarzałości tych platform[4].

Drugi długogrający album Laurie Spiegel, Unseen Worlds, ukazał się nieco ponad dziesięć lat po jej debiutanckim albumie. W momencie premiery albumu „Unseen Worlds” w 1991 roku, wytwórnia płytowa, która go wydała, upadła, rozwiązała się i zniknęła, przez co album szybko poszedł w zapomnienie. Poza prywatnym wydaniem CD wydanym przez Spiegel w jej własnej wytwórni Aesthetic Engineering w 1994 roku, wznowienie ukazało się dopiero w styczniu 2019 roku[4].

W 2001 roku ukazała się kolejna płyta Spiegel, kompilacja Obsolete Systems, zawierająca niektóre z jej najlepszych utworów, napisanych przy użyciu syntezatora Dona Buchli, komputera Apple II, syntezatora sterowanego komputerowo McLeyvier oraz systemu hybrydowego GROOVE. Utwory te powstały w latach 1970–1983, w czasach szybkiego rozwoju technologii, a nawet standardów w analogowym dźwięku i cyfrowym przetwarzaniu informacji[16]. Jak stwierdziła Spiegel w wywiadzie dla magazynu Tokafi: „wszystkie były instrumentami elektronicznymi, z którymi spędziłam najwięcej czasu i które bardzo kochałam”[10].

W marcu 2012 roku utwór „Sediment”, skomponowany przez Spiegel jeszcze w 1972 roku, znalazł się na ścieżce dźwiękowej do amerykańskiego filmu akcji Igrzyska śmierci, gdzie stanowił tło dla sceny z Rogiem Obfitości. Spiegel nie była pewna, w jaki sposób utwór ten znalazł się na ścieżce dźwiękowej, ale najprawdopodobniej producent muzyczny T Bone Burnett lub ktoś z jego współpracowników odkrył go na czwartej części serii An Anthology of Noise & Electronic Music, wydanej przez wytwórnię Sub Rosa. Jesienią tego samego roku debiutancki album Spiegel, The Expanding Universe został ponownie wydany w rozbudowanej wersji podwójnej płyty CD, w której do czterech utworów z oryginalnej płyty winylowej dodano około 15 utworów z tego samego okresu twórczości artystki z połowy lat 70. Wydawnictwo przyczyniło się do wzrostu zainteresowania Spiegel. Artykuły jej poświęcone ukazały się nie tylko w niszowych magazynach muzycznych, ale też w wydawnictwach głównego nurtu, takich jak „The New Yorker” i „The Wall Street Journal”[9].

W 2024 roku Spiegel napisała muzykę do filmu Infinite Summer w reżyserii Miguela Llansó[17].

Utwory

Lista według Spiegel (o ile nie zaznaczono inaczej)[6].

  • „Sediment” (1972)[18]
  • „Dirge Part I”, „Dirge Part II” (październik 1974)
  • „Patchwork” (grudzień 1974 / kwiecień 1975 / marzec 1976)
  • „Pentachrome” (1974)
  • „Appalachian Grove I”, „Appalachian Grove II”, „Appalachian Grove III” (czerwiec 1974)
  • „The Unquestioned Answer” (czerwiec 1974)
  • „The Orient Express” (czerwiec-lipiec 1974)
  • „Old Wave” (lipiec 1975)
  • „A Folk Study” (luty 1975)
  • „The Expanding Universe” (luty-marzec 1975)
  • „Drums” (marzec 1975)
  • „Music for Dance part I”, „Music for Dance part II” (marzec 1975)
  • „Clockworks” (marzec 1975)
  • „Wandering in Our Times” (marzec-kwiecień 1975)
  • „East River Dawn” (wrzesień 1976)
  • „Kepler’s Harmony of the Worlds” (luty-maj 1977)
  • „Cavis Muris” (1986)[18]
  • „3 Movements for Harpsichord” (1990)[2]
  • „Returning East” (1990)[2]
  • „After the Mountains” (1990)[2]

Dyskografia

Na podstawie strony artystki na Discogs[19]:

Albumy studyjne

Albumy kompilacyjne

Remix albumy

  • Clockworks Remixes (2022)

Single

  • „Harmonices Mundi” (2003)
  • „Donnie And Laurie / Patchwork” (2018) z Donem Christensenem
  • „Melodies Record Club #2 Ben UFO Selects” (2021) z Olofem Dreijerem

Przypisy

  1. ↑ Discover the Women of the Hall: Laurie Spiegel. womenofthehall.org. [dostęp 2026-07-29]. (ang.).
  2. 1 2 3 4 5 Randel 1996 ↓, s. 857.
  3. 1 2 3 4 5 6 Charles Amirkhanian: New Music for Electronic and Recorded Media: Women In Electronic Music – 1977. dramonline.org. [dostęp 2026-07-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-09-26)]. (ang.).
  4. 1 2 3 4 5 6 Kyle Gann: Laurie Spiegel – Unseen Worlds. unseenworlds.com. [dostęp 2026-07-29]. (ang.).
  5. ↑ Aimee Ferrier: Laurie Spiegel: the forgotten musician who might become the first human heard by aliens. Far Out Magazine. [dostęp 2026-07-29]. (ang.).
  6. 1 2 "The Expanding Universe", Notes by Laurie Spiegel. unseenworlds.com. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  7. ↑ Elizabeth Hinkle-Turner: Women Composers and Music Technology in the United States. England: Ashgate Publishing, Ltd.,, 2006, s. 46. ISBN 0-7546-0461-6. (ang.).
  8. ↑ Peter Boulos: Laurie Spiegel, The Expanding Universe. Exclaim!. [dostęp 2026-07-29]. (ang.).
  9. 1 2 Simon Reynolds: Resident Visitor: Laurie Spiegel’s Machine Music. Pitchfork. [dostęp 2026-08-02]. (ang.).
  10. 1 2 Tobias Fischer: Interview with Laurie Spiegel. Tokafi.com. [dostęp 2026-07-29]. (ang.).
  11. ↑ Waves. NYPL.org. [dostęp 2026-07-29]. (ang.).
  12. ↑ Frank J. Oteri: Laurie Spiegel: Grassroots Technologist. newmusicusa.org. [dostęp 2026-07-29]. (ang.).
  13. ↑ Ned Raggett: The Expanding Universe – Laurie Spiegel. AllMusic. [dostęp 2026-07-29]. (ang.).
  14. ↑ Pitchfork: The 50 Best Ambient Albums of All Time. Pitchfork. [dostęp 2026-07-29]. (ang.).
  15. ↑ Terrence O’Brien: Laurie Spiegel on the difference between algorithmic music and ‘AI’. The Verge. [dostęp 2026-07-29]. (ang.).
  16. ↑ François Couture: Obsolete Systems – Laurie Spiegel. AllMusic. [dostęp 2026-07-29]. (ang.).
  17. ↑ Liz Whittemore: ‘INFINITE SUMMER’ (Fantasia 2024 capsule ) Sci-fi highs and lows, for better or worse. Real News Daily. [dostęp 2026-08-02]. (ang.).
  18. 1 2 "Blue" Gene Tyranny: Laurie Spiegel. AllMusic. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  19. ↑ Laurie Spiegel. Discogs. [dostęp 2026-07-29]. (ang.).

Bibliografia

Linki zewnętrzne