Laurie Spiegel
![]() Laurie Spiegel w studiu elektronicznym | |
| Data i miejsce urodzenia |
20 września 1945 |
|---|---|
| Instrumenty | |
| Gatunki |
muzyka elektroniczna, kompozycja algorytmiczna, muzyka komputerowa, ambient |
| Zawód | |
| Aktywność |
od 1970 |
| Wydawnictwo |
Philo Records, Capriccio Records, Scarlet Records, Electronic Music Foundation, Unseen Worlds |
| Strona internetowa | |
Laurie Spiegel (ur. 20 września 1945 w Chicago) – amerykańska multiinstrumentalistka, specjalizująca się w kompozycji komputerowej, twórczyni popularnego programu do komponowania, Music Mouse.
W latach 1973–1979 pracowała w Bell Labs nad hybrydowym systemem GROOVE, który służył jej do tworzenia muzyki.
Jej muzyczna interpretacja dzieła Johannesa Keplera „Harmonice Mundi” znalazła się w sekcji „Sounds of Earth” na płycie Voyager Golden Record stanowiącej część programu Voyager. Elektroniczna partytura utworu wraz z piosenką Chucka Berry’ego były jedynymi muzycznymi autorstwa żyjących kompozytorów, która zostałe wysłana w przestrzeń kosmiczną na pokładzie dwóch sond Voyager.
Jej album The Expanding Universe z 1980 roku znalazł się na 12. miejscu listy „50 najlepszych ambientowych albumów wszech czasów” magazynu Pitchfork.
Została wprowadzona do National Women’s Hall of Fame[1].
Życiorys
Młodość i edukacja
Laurie Spiegel urodziła się 20 września 1945 roku w Chicago[2][3]. Jako nastolatka grała na gitarze, banjo i mandolinie[4]. Przeprowadziła się ze Stanów Zjednoczonych do Anglii, aby studiować na Uniwersytecie Oksfordzkim, a następnie w Londynie, u kompozytora Johna W. Duarte[5]. Po ukończeniu Shimer College ze stopniem Bachelor of Arts podjęła studia w Juilliard School (1969–1972)[2], gdzie między innymi uczyła się gry na gitarze klasycznej u Oscara Ghiglii oraz gry na lutni renesansowej i barokowej u Suzanne Bloch i Fritza Rikko[3]. Studiowała kompozycję u Jacoba Druckmana i Vincenta Persichettiego[4].
Twórczość
[Moja] Muzyka nie ma charakteru werbalnego ani koncepcyjnego. Staram się jak najbliżej zbliżyć do pewnych cech i odnalazłam je w różnych stylach. Odkryłam też, że [te cechy] nie wymagają żadnych znanych stylów. Ta muzyka jest przeznaczona do słuchania, choć czasami komponuję utwory, które mają służyć przyjemności grania – zazwyczaj na fortepian lub gitarę.
W 1969 roku, podczas studiów w Juilliard School, zapoznała się w NYU Composers’ Workshop z syntezatorem Buchla[7]. Od 1970 roku komponowała muzykę elektroniczną. Od 1973 roku pracowała w Bell Labs nad hybrydowym systemem GROOVE[3]. GROOVE (Generated Realtime Operations On Voltage-controlled Equipment), stworzony przez Richarda Moore’a i Maxa Matthewsa, był hybrydą analogowo-cyfrową, w której ograniczona moc obliczeniowa służyła do przechowywania parametrów, a nie do generowania samego dźwięku[8]. Stworzone wówczas utwory: „The Expanding Universe” (1975), „Waves” (1975) i „Patchwork” (1976) były dziełami wygenerowanymi komputerowo. Pierwszy z nich był półgodzinnym utworem medytacyjnym, rozwijającym się powoli i organicznie, aby umożliwić słuchaczowi skupienie się na pojedynczych tonach lub jednolitej fakturze[3]. Od 1974 roku Spiegel pracowała również nad rozwojem graficznej wersji programu GROOVE o nazwie VAMPIRE (akronim od słów: Video and Music Program for Interactive Real Time Exploration and Experimentation – wideo-muzyczny program do interaktywnej eksploracji i eksperymentów w czasie rzeczywistym). Podobnie jak w przypadku GROOVE, system tworzył struktury sterowania w ramach parametrów, ale w tym przypadku regulowały one takie elementy, jak kolor, nasycenie, rozmiar i faktura. Zamiast generować obrazy do muzyki, która już powstała, Spiegel chciała stworzyć „muzykę wizualną… wizualny odpowiednik muzyki, który wykorzystywałby podobny rodzaj języka o znaczeniu emocjonalnym lub percepcyjnym, z kadencjami, napięciem i rozwiązaniem”. W okresie powstawania VAMPIRE spędziła rok jako artystka rezydentka wideo w Experimental Television Lab nowojorskiej telewizji kablowej WNET/Thirteenn[9]. Była ściśle związana z rozwojem eksperymentalnego kolorowego wideo, współpracując z Nam June Paikiem, Billem i Louise Etrą oraz Tomem DeWittem[3].
Poza działalnością w Bell Labs koncertowała, pracowała jako pedagog oraz komponowała ścieżki dźwiękowe do produkcji filmowych i wideo. Swoje emocje i doświadczenia związane z muzycznymi odkryciami i eksploracją dzieliła z podobnie myślącymi, kreatywnymi przyjaciółmi, w tym Suzanne Ciani, Pauline Oliveros, Philipem Glassem, Terrym Rileyem i Stevem Reichem, skupionymi w centrum Nowego Jorku. Odkryła, że programowanie komputerowe daje jej tak samo dużo satysfakcji jak samo komponowanie[10].
W 1976 roku[11] stworzyła muzykę do baletu Waves. Utwór, skomponowany na dziewięć instrumentów akustycznych i nagraną taśmę, powstał na zamówienie American Dance Festival. Był wystawiany przez Elliot Feld Ballet i Kathryn Posin Dance Company w nowojorskim Central Parku i City Center oraz w co najmniej dwunastu krajach Ameryki Łacińskiej. [3].
Muzyczna interpretacja Spiegel dzieła Johannesa Keplera „Harmonices Mundi” znalazła się w sekcji „Sounds of Earth” na płycie Voyager Golden Record w ramach programu Voyager, który został wysłany w 1977 roku w przestrzeń kosmiczną na pokładzie dwóch sond: Voyager 1 i Voyager 2. Elektroniczna partytura utworu wraz z piosenką Chucka Berry’ego były jedynymi utworami muzycznymi autorstwa żyjących kompozytorów[12].
Część stworzonej wówczas muzyki znalazła się na debiutanckim albumie Spiegel, The Expanding Universe, wydanym w 1980 roku przez wytwórnię Philo, zawierającym jej utwory z lat 1974–1976[4]. Pierwotne wydanie „The Expanding Universe” pozostaje – według oceny Ned Raggetta z AllMusic – wyjątkowym kamieniem milowym w kompozycji elektronicznej – od okładki w formie wywiadu po cztery utwory kluczowe, a zwłaszcza długi utwór tytułowy[13]. Album znalazł się na 12. miejscu listy „50 najlepszych ambientowych albumów wszech czasów” magazynu Pitchfork[14].
Jednak na początku lat 80. Spiegel zdystansowała się od nowojorskiej sceny muzycznej, którą sama pomogła stworzyć, narzekając, że ogólny kierunek rozwoju nowej sceny muzycznej zmierzał w stronę „poszerzania zestawu narzędzi i technik służących do tworzenia muzyki (przydatnych, ale nie stanowiących głównej treści utworu)”. Od czasu tego zerwania żyła jako jedna z najbardziej niezależnych nowojorskich artystek, utrzymując się ze sprzedaży oprogramowania i rozpowszechniając swoją muzykę prywatnie. Zajęła się komponowaniem i tworzeniem utworów na Alles Machine, alphaSyntauri, McLeyvier i inne instrumeny[4].
W 1986 roku stworzyła Music Mouse, program umożliwiający użytkownikom komputerów Macintosh, Atari lub Amiga eksperymentowanie z algorytmicznym tworzeniem muzyki. W Music Mouse nuty były ułożone na siatce XY, a gra polegała na przesuwaniu myszki[15]. Choć Music Mouse był dla niej programem o bardzo osobistym charakterze, popyt na niego wśród przyjaciół i współpracowników rósł, aż stał się on produktem komercyjnym dla komputerów osobistych Macintosh, Amiga i Atari, ciesząc się zainteresowaniem ich użytkowników, pomimo przestarzałości tych platform[4].
Drugi długogrający album Laurie Spiegel, Unseen Worlds, ukazał się nieco ponad dziesięć lat po jej debiutanckim albumie. W momencie premiery albumu „Unseen Worlds” w 1991 roku, wytwórnia płytowa, która go wydała, upadła, rozwiązała się i zniknęła, przez co album szybko poszedł w zapomnienie. Poza prywatnym wydaniem CD wydanym przez Spiegel w jej własnej wytwórni Aesthetic Engineering w 1994 roku, wznowienie ukazało się dopiero w styczniu 2019 roku[4].
W 2001 roku ukazała się kolejna płyta Spiegel, kompilacja Obsolete Systems, zawierająca niektóre z jej najlepszych utworów, napisanych przy użyciu syntezatora Dona Buchli, komputera Apple II, syntezatora sterowanego komputerowo McLeyvier oraz systemu hybrydowego GROOVE. Utwory te powstały w latach 1970–1983, w czasach szybkiego rozwoju technologii, a nawet standardów w analogowym dźwięku i cyfrowym przetwarzaniu informacji[16]. Jak stwierdziła Spiegel w wywiadzie dla magazynu Tokafi: „wszystkie były instrumentami elektronicznymi, z którymi spędziłam najwięcej czasu i które bardzo kochałam”[10].
W marcu 2012 roku utwór „Sediment”, skomponowany przez Spiegel jeszcze w 1972 roku, znalazł się na ścieżce dźwiękowej do amerykańskiego filmu akcji Igrzyska śmierci, gdzie stanowił tło dla sceny z Rogiem Obfitości. Spiegel nie była pewna, w jaki sposób utwór ten znalazł się na ścieżce dźwiękowej, ale najprawdopodobniej producent muzyczny T Bone Burnett lub ktoś z jego współpracowników odkrył go na czwartej części serii An Anthology of Noise & Electronic Music, wydanej przez wytwórnię Sub Rosa. Jesienią tego samego roku debiutancki album Spiegel, The Expanding Universe został ponownie wydany w rozbudowanej wersji podwójnej płyty CD, w której do czterech utworów z oryginalnej płyty winylowej dodano około 15 utworów z tego samego okresu twórczości artystki z połowy lat 70. Wydawnictwo przyczyniło się do wzrostu zainteresowania Spiegel. Artykuły jej poświęcone ukazały się nie tylko w niszowych magazynach muzycznych, ale też w wydawnictwach głównego nurtu, takich jak „The New Yorker” i „The Wall Street Journal”[9].
W 2024 roku Spiegel napisała muzykę do filmu Infinite Summer w reżyserii Miguela Llansó[17].
Utwory
Lista według Spiegel (o ile nie zaznaczono inaczej)[6].
- „Sediment” (1972)[18]
- „Dirge Part I”, „Dirge Part II” (październik 1974)
- „Patchwork” (grudzień 1974 / kwiecień 1975 / marzec 1976)
- „Pentachrome” (1974)
- „Appalachian Grove I”, „Appalachian Grove II”, „Appalachian Grove III” (czerwiec 1974)
- „The Unquestioned Answer” (czerwiec 1974)
- „The Orient Express” (czerwiec-lipiec 1974)
- „Old Wave” (lipiec 1975)
- „A Folk Study” (luty 1975)
- „The Expanding Universe” (luty-marzec 1975)
- „Drums” (marzec 1975)
- „Music for Dance part I”, „Music for Dance part II” (marzec 1975)
- „Clockworks” (marzec 1975)
- „Wandering in Our Times” (marzec-kwiecień 1975)
- „East River Dawn” (wrzesień 1976)
- „Kepler’s Harmony of the Worlds” (luty-maj 1977)
- „Cavis Muris” (1986)[18]
- „3 Movements for Harpsichord” (1990)[2]
- „Returning East” (1990)[2]
- „After the Mountains” (1990)[2]
Dyskografia
Na podstawie strony artystki na Discogs[19]:
Albumy studyjne
- The Expanding Universe (1980)
- The Capriccio Series Of New American Music Number Two* (1983) z Alexandrą Pierce i Ruth Lomon
- Unseen Worlds (1991)
Albumy kompilacyjne
- Obsolete Systems (2001)
Remix albumy
- Clockworks Remixes (2022)
Single
- „Harmonices Mundi” (2003)
- „Donnie And Laurie / Patchwork” (2018) z Donem Christensenem
- „Melodies Record Club #2 Ben UFO Selects” (2021) z Olofem Dreijerem
Przypisy
- ↑ Discover the Women of the Hall: Laurie Spiegel. womenofthehall.org. [dostęp 2026-07-29]. (ang.).
- 1 2 3 4 5 Randel 1996 ↓, s. 857.
- 1 2 3 4 5 6 Charles Amirkhanian: New Music for Electronic and Recorded Media: Women In Electronic Music – 1977. dramonline.org. [dostęp 2026-07-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-09-26)]. (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 Kyle Gann: Laurie Spiegel – Unseen Worlds. unseenworlds.com. [dostęp 2026-07-29]. (ang.).
- ↑ Aimee Ferrier: Laurie Spiegel: the forgotten musician who might become the first human heard by aliens. Far Out Magazine. [dostęp 2026-07-29]. (ang.).
- 1 2 "The Expanding Universe", Notes by Laurie Spiegel. unseenworlds.com. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
- ↑ Elizabeth Hinkle-Turner: Women Composers and Music Technology in the United States. England: Ashgate Publishing, Ltd.,, 2006, s. 46. ISBN 0-7546-0461-6. (ang.).
- ↑ Peter Boulos: Laurie Spiegel, The Expanding Universe. Exclaim!. [dostęp 2026-07-29]. (ang.).
- 1 2 Simon Reynolds: Resident Visitor: Laurie Spiegel’s Machine Music. Pitchfork. [dostęp 2026-08-02]. (ang.).
- 1 2 Tobias Fischer: Interview with Laurie Spiegel. Tokafi.com. [dostęp 2026-07-29]. (ang.).
- ↑ Waves. NYPL.org. [dostęp 2026-07-29]. (ang.).
- ↑ Frank J. Oteri: Laurie Spiegel: Grassroots Technologist. newmusicusa.org. [dostęp 2026-07-29]. (ang.).
- ↑ Ned Raggett: The Expanding Universe – Laurie Spiegel. AllMusic. [dostęp 2026-07-29]. (ang.).
- ↑ Pitchfork: The 50 Best Ambient Albums of All Time. Pitchfork. [dostęp 2026-07-29]. (ang.).
- ↑ Terrence O’Brien: Laurie Spiegel on the difference between algorithmic music and ‘AI’. The Verge. [dostęp 2026-07-29]. (ang.).
- ↑ François Couture: Obsolete Systems – Laurie Spiegel. AllMusic. [dostęp 2026-07-29]. (ang.).
- ↑ Liz Whittemore: ‘INFINITE SUMMER’ (Fantasia 2024 capsule ) Sci-fi highs and lows, for better or worse. Real News Daily. [dostęp 2026-08-02]. (ang.).
- 1 2 "Blue" Gene Tyranny: Laurie Spiegel. AllMusic. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
- ↑ Laurie Spiegel. Discogs. [dostęp 2026-07-29]. (ang.).
Bibliografia
- Don Michael Randel: Harvard Biographical Dictionary of Music. Harvard University Press, 1996. ISBN 0-674-37299-9. (ang.).
Linki zewnętrzne
- Laurie Spiegel w bazie Discogs.com (ang.)
- Laurie Spiegel w bazie IMDb (ang.)
