Leiosoma cribrum

Leiosoma cribrum – gatunek chrząszcza z rodziny ryjkowcowatych i podrodziny Molytinae. Zamieszkuje Europę. Żeruje na fiołkach.

Gatunek ten opisany został po raz pierwszy w 1834 roku przez Leonarda Gyllenhaala pod nazwą Molytes cribrum^[1][2]. W rodzaju zaradnik (wówczas zapisywanym jako Liosoma) umieścił go w 1884 roku Ernest M.L. Bedel^[3]. Opisana w 1899 roku przez Karela Brančika Liosoma carpathicum^[4] zsynonimizowana została z omawianym taksonem w 1916 roku przez Edmunda Reittera^[5].

W obrębie rodzaju klasyfikowany jest w grupie gatunków cribrum wraz z L. concinnum, L. diottii, L. komovicum, L. kostali i L. senex^[6].

Chrząszcz o ciele długości od 1,7 do 2,1 mm^[7][8], w zarysie jajowatym^[7][6], jak na zaradnika krótkim i dość szerokim^[8][6]. Powierzchnia ciała jest stosunkowo matowa wskutek obecności drobnej rzeźby. Ubarwienie jest czarne z brunatnoczerwonymi: trzonkami i biczykami czułków oraz stopami, brunatnymi goleniami oraz czarnobrunatnymi do czarnych udami^[8].

Głowa ma płaskie oczy. Ryjek jest mniej więcej tak długi jak przedplecze, dość gruby i ku dołowi mocno zakrzywiony^[8][7]. W widoku grzbietowym jego boczne brzegi są niemal równoległe. Środek wierzchu ryjka jest lekko sklepiony, opatrzony wydatnymi, wydłużonymi, wąskimi punktami. Czoło cechuje się obecnością słabego wcisku między oczami i rzadszym od ryjka punktowaniem. Trzonki czułków są wyprostowane, maczugowate, skąpo porośnięte szczecinkami. Biczyki mają człony pierwszy i drugi wyraźnie dłuższe od pozostałych, przy czym pierwszy ponaddwukrotnie dłuższy niż drugi i na przedzie rozszerzony^[6].

Przedplecze jest znacznie szersze niż dłuższe, często równomiernie zaokrąglone po bokach. Punktowanie jego bywa bardzo różne^[8], a między punktami występuje mikrorzeźba w postaci wielokątnej siateczki^[6]. U nasady przedplecza występuje lekkie szagrynowanie^[7]. Pokrywy są owalne^[6], po bokach od nasady zaokrąglone^[8], nieco ponaddwukrotnie dłuższe i trochę szersze od przedplecza^[6]. Mają mocno wypukłe międzyrzędy, każdy z pojedynczym szeregiem bardzo drobnych punktów^[8][6]. Punkty w rzędach są rzadkie, duże i głębokie^[8][7], owalne w kształcie^[6]. Tylne skrzydła nie występują. Na episternitach zapiersia brak jest włosowatych łusek^[8]. Odnóża nie mają choćby szczątkowych zębów na udach. U samca przednie golenie są w widoku bocznym lekko zakrzywione^[7]. Na stopach występuje srebrzystobiałe owłosienie^[6].

Genitalia samca cechują się edeagusem stopniowo i wyraźnie ku szczytowi zwężonym^[6].

Owad głównie górski, sięgający do piętra subalpejskiego^[7], do rzędnych 2000 m n.p.m.^[6] Zarówno larwy, jak i postacie dorosłe są monofagicznymi fitofagami żerującymi na fiołkach^[8][9]. Larwy odżywiają się dolną częścią łodygi. Osobniki dorosłe poza roślinami pokarmowymi spotyka się w ściółce, pod opadłym listowiem, wśród mchów^[9] oraz na krzewach^[6].

Gatunek palearktyczny, europejski, znany z Francji, Belgii, Niemiec, Szwajcarii, Austrii, Włoch, Polski, Czech, Słowacji, Węgier, Ukrainy, Rumunii, Bułgarii, Słowenii i Chorwacji^[2]. W Polsce występuje w Karpatach i Sudetach^[10].