Lipa kaukaska

Lipa kaukaska
Ilustracja
Systematyka[1][2]
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

różopodobne

Rząd

ślazowce

Rodzina

ślazowate

Rodzaj

lipa

Gatunek

lipa kaukaska

Nazwa systematyczna
Tilia dasystyla Steven
Bull. Soc. Imp. Naturalistes Moscou 4: 260 (1832)[3]
Synonimy
  • Tilia colchica Steven ex Rupr.
  • Tilia idriaca Heinr. Braun[3]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4]

Liść

Lipa kaukaska[5], lipa południowokrymska[6] (Tilia dasystyla Steven) – gatunek drzewa z rodziny ślazowatych. Występuje naturalnie na obszarze od zachodniej części Rosji po Iran[3][7].

Morfologia

Pokrój
Zrzucające liście drzewo dorastające zwykle do 15–20 m wysokości[7].
Liście
Blaszka liściowa ma niemal okrągły kształt. Mierzy 7–9 cm długości oraz 5–7 cm szerokości, jest ząbkowana na brzegu, ma sercowatą nasadę i spiczasty wierzchołek. Ogonek liściowy jest nagi, o długości 20–30 mm[7].
Kwiaty
Zebrane w wierzchotkach wyrastających z kątów podsadek o długości 8 cm. Mają 5 lancetowatych działek kielicha o długości 5 mm. Płatków jest 5, mają odwrotnie jajowaty kształt i do 5–6 mm długości[7].

Zmienność

W obrębie tego gatunku oprócz podgatunku nominatywnego, występującego w południowej części Półwyspu Krymskiego[6], wyróżniono dwa podgatunki[3]:

  • Tilia dasystyla subsp. caucasica (V. Engl.) Pigott, syn. Tilia caucasica Rupr., Tilia begonifolia Steven, Tilia platyphyllos Scop. subsp. caucasica (V. Engl.) Loria[6], Tilia ruprechtii Borbas.[3] – występuje w południowo-zachodniej Rosji, Armenii, Gruzji, Azerbejdżane, Turcji i północnym Iranie [6][3]. Dorasta do 30–35 m wysokości. Blaszka liściowa ma kształt od owalnego do niemal okrągłego. Mierzy 4–8 cm długości oraz 5–8 cm szerokości, jest ząbkowana na brzegu, ma nasadę od sercowatej do rozwartej i spiczasty wierzchołek. Ogonek liściowy jest owłosiony i ma 50 mm długości. Kwiaty zebrane są po 3–10 w wierzchotkach wyrastających z kątów podsadek o długości 8–12 cm. Mają działki kielicha o lancetowatym kształcie i dorastające do 5–6 mm długości oraz odwrotnie jajowate płatki osiągające do 6–7 mm długości[8].
  • Tilia dasystyla subsp. multiflora (C.K. Schneid.) Pigott, syn. Tilia ledebourii Borbas – występuje endemicznie w Gruzji i Abchazji, na obszarze o łagodnym klimacie związanym z bliskością Morza Czarnego[6]. Kwiaty są zebrane po 10–20 w wierzchotkach[9].

Przypisy

  1. ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-03-10] (ang.).
  2. ↑ Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-03-10] (ang.).
  3. 1 2 3 4 5 6 Tilia dasystyla Steven. Plants of the World Online. [dostęp 2021-04-04]. (ang.).
  4. ↑ Tilia dasystyla, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
  5. ↑ Ludmiła Karpowiczowa (red.), Słownik nazw roślin obcego pochodzenia łacińsko-polski i polsko-łaciński, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 1973, s. 153.
  6. 1 2 3 4 5 Marek Pogorzelec, Lipy, Gorzów Wielkopolski ; Kłodawa: Apiflora Marek Pogorzelec, 2021, ISBN 978-83-957124-0-1 (pol.).
  7. 1 2 3 4 Tilia dasystyla. Plantes & Botanique. [dostęp 2021-04-04]. (fr.).
  8. ↑ Tilia caucasica. Plantes & Botanique. [dostęp 2021-04-04]. (fr.).
  9. ↑ Tilia multiflora. Plantes & Botanique. [dostęp 2021-04-04]. (fr.).
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.