Lis i jeż
Lis i jeż – jedna z bajek Ezopa. Według przekazu Arystotelesa[1] Ezop miał opowiedzieć ją na zgromadzeniu ludowym na Samos, w obronie przywódcy ludowego, dla którego domagano się kary śmierci.

Treść
Lis wpadł do dziury pomiędzy skałami, z której nie mógł się wydostać. Jego cierpienie pogarszały kleszcze[2], które spijały krew z jego ciała. Gdy jednak przechodzący nieopodal jeż zaoferował, że zdejmie z niego kleszcze - lis odmówił. Stwierdził: [...] te, które mam, są już opite moją krwią i niewiele więcej jej wypiją, a jeśli je zdejmiesz, inne przyczepią się do mej skóry i wypiją resztę mojej krwi [...][1]
Przekłady
Utwór znany jest w literaturach europejskich m. in. za pośrednictwem przekładu Jeana La Fontaine’a (fr. Le renard, les mouche et le hérisson). W tej wersji zamiast kleszczy występują muchy[3].
Wersje polskojęzyczne (wybór)
- Biernat z Lublina, Cześci urzędnicy szkodzą wszyscy (ok. 1522)[4]
- Marcin Błażewski: O liszce z jeżem (Ten szczyptą, drugi garścią) (1608, w zbiorze: Setnik przypowieści uciesznych)[5]
- Franciszek Dionizy Kniaźnin: Liszka i jeż (1776, w zbiorze: Bayki)[6]
- Fryderyk Skarbek, Lis i jeż (1817)[3]
Przypisy
- 1 2 Retoryka, [w:] Arystoteles, Polityka ; Ekonomika ; Retoryka ; Retoryka dla Aleksandra ; Poetyka ; Zachęta do filozofii ; Ustrój polityczny Aten ; List do Aleksandra Wielkiego ; Testament, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 400, ISBN 83-01-13355-4.
- ↑ W późniejszych wersjach bajki zamiast kleszczy występują muchy i komary.
- 1 2 Fryderyk Skarbek, Lis i jeż (z francuskiego), [w:] Wacław Woźnowski (oprac.), Antologia bajki polskiej, Wyd. 2, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź: Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo, 1983, s. [367-368], ISBN 83-04-00794-0.
- ↑ Biernata z Lublina Ezop, Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa, 1910, s. 233 [dostęp 2025-10-22].
- ↑ Marcin Błażewski, Setnik przypowieści uciesznych : 1608, Polona, 1897, s. 21 [dostęp 2025-10-22].
- ↑ Franciszek Dionizy Kniaźnin, Bayki, Dolnośląska Biblioteka Cyfrowa, 1776, s. 24-25 [dostęp 2025-10-23].