Ludwik Jurkiewicz

Ludwik Jurkiewicz

pułkownik uzbrojenia
Data i miejsce urodzenia	31 lipca 1887 Kowel, Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci	wiosna 1940 Charków, USRR, ZSRR
Przebieg służby
Lata służby	1904–1940
Siły zbrojne	Wojsko Polskie
Jednostki	30 pułk artylerii polowej
Stanowiska	dowódca pułku
Główne wojny i bitwy	I wojna światowa wojna polsko-bolszewicka II wojna światowa kampania wrześniowa
Odznaczenia

Ludwik Jurkiewicz (ur. 31 lipca 1887 w Kowlu, zm. wiosną 1940 w Charkowie) – pułkownik uzbrojenia Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.

Syna Feliksa i Stefanii z Miaskowskich^[1] herbu Bończa, urodzony 31 lipca 1887 w Kowlu, ówczesnym mieście powiatowym guberni wołyńskiej^[2][3]. W 1897 rozpoczął naukę w Gimnazjum Rządowym w Łucku^[4][1]. W 1900 „rodzice oddali go” do Korpusu Kadetów w Połocku^[4][1]. 1 września 1904 został przyjęty do Konstantynowskiej Szkoły Artylerii w Petersburgu^[5]. 14 czerwca 1907, po ukończeniu szkoły, został mianowany podporucznikiem^[1] i wcielony do 3 wschodniosyberyjskiego dywizjonu moździerzy w Niżnieudinsku, który wchodził w skład 3 Syberyjskiego Korpusu Armijnego^[6]. W dywizjonie powierzono mu obowiązki instruktora szkoły podoficerskiej^[7]. 1 października 1909 został przeniesiony do 7 Wschodniosyberyjskiej Brygady Artylerii Strzelców, w której także objął funkcję instruktora szkoły podoficerskiej^[7]. 18 lipca 1914 został wyznaczony na stanowisko starszego oficera 3. baterii 12 Wschodniosyberyjskiej Brygady Artylerii Strzelców^[7]. W latach 1914–1917, w szeregach armii rosyjskiej, walczył na frontach I wojny światowej^[1], awansując na kolejne stopnie: porucznika (30 września 1910), sztabskapitana (14 października 1914) i kapitana (5 października 1916)^[5].

W latach 1917–1920 walczył w I Korpusie Polskim w Rosji, a następnie w Wojsku Polskim na Syberii. Od sierpnia 1918, w powołanym wówczas Dowództwie Wojsk Polskich we Wschodniej Rosji i Syberii, kierował Wydziałem V Artylerii. Od grudnia 1918 do stycznia 1920 dowodził I dywizjonem 5 pułku artylerii polowej. W 1919 otrzymał awans na stopień majora^[1]. Równocześnie, od 24 grudnia 1919, był komendantem pociągu pancernego „Poznań II”, który został zdobyty w walce ze zbuntowanymi oddziałami admirała Kołczaka na stacji kolejowej Tajga^[8][9]. 10 stycznia 1920, po kapitulacji Wojsk Polskich, uniknął bolszewickiej niewoli i podjął próbę dotarcia z Klukwiennej do Mandżurii. 4 marca 1920 przybył do Harbinu. 15 kwietnia wypłynął z portu Dairen na pokładzie parowca „Jarosław”. 1 sierpnia 1920 przypłynął do Gdańska^[5].

12 lipca 1920, w Grudziądzu, objął dowództwo dyonu syberyjskiego^[1] artylerii w składzie Brygady Syberyjskiej, a 13 sierpnia tego roku wyruszył na front^[1]. 23 października 1920 został zatwierdzony w stopniu podpułkownika^[1] z dniem 1 kwietnia 1920 „w kawalerii, w grupie byłych Korpusów Wschodnich i byłej armii rosyjskiej”^[10]. Od 1 stycznia do 1 marca 1921 był słuchaczem kursu dowódców dywizjonów w Toruniu^[11]. 25 czerwca 1921 został wyznaczony na stanowisko dowódcy 30 pułku artylerii polowej we Włodawie, a we wrześniu tego roku zatwierdzony na tym stanowisku^[12][13].

W 1921 odznaczono go krzyżem „Virtuti Militari” V klasy^[14], a we wniosku, który dotyczył odznaczenia VM IV klasy, czytamy m.in.^[1][15]:

3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu podpułkownika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 18. lokatą w korpusie oficerów artylerii^[16][17]. 31 marca 1924 prezydent RP nadał mu stopień pułkownika ze starszeństwem z dnia 1 lipca 1923 i 5. lokatą w korpusie oficerów artylerii^[18]. Od 27 września do 27 listopada 1924 był słuchaczem II kursu unitarnego dla dowódców pułków w Doświadczalnym Centrum Wyszkolenia w Rembertowie^[19]. W marcu 1929 został wyznaczony na stanowisko szefa 2 Okręgowego Szefostwa Uzbrojenia w Lublinie^[20]. W styczniu 1931 został przeniesiony z korpusu oficerów artylerii do korpusu oficerów uzbrojenia, z pozostawieniem na zajmowanym stanowisku oraz starszeństwem z dniem 1 lipca 1923 i 1,1 lokatą^[21]. W sierpniu 1931 został zwolniony z zajmowanego stanowiska i pozostawiony bez przynależności służbowej z równoczesnym oddaniem do dyspozycji dowódcy Okręgu Korpusu Nr II^[22]. Z dniem 30 listopada 1931 został przeniesiony w stan spoczynku^[23][1]. W 1934 jako oficer stanu spoczynku pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Biała Podlaska. Posiadał przydział mobilizacyjny do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr IX i był wówczas „przewidziany do użycia w czasie wojny”^[24].

W czasie kampanii wrześniowej 1939, po agresji ZSRR na Polskę, dostał się do niewoli sowieckiej^[1]. Przebywał w obozie jenieckim w Starobielsku^[1]. Wiosną 1940 został zamordowany przez funkcjonariuszy NKWD w Charkowie^[1], na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940. Ofiary tej zbrodni grzebano potajemnie w bezimiennych mogiłach zbiorowych w Piatichatkach^[3], gdzie od 17 czerwca 2000 mieści się oficjalnie Cmentarz Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie^[25]. Figuruje na Liście Starobielskiej NKWD^[26] pod poz. 3891^[1][3].

26 stycznia 1929 we Włodawie ożenił się z Józefą Amelią z Kubickich^[27]. Małżeństwo nie miało własnych dzieci, ale wychowywało dwójkę dzieci brata Józefy, który poległ w czasie I wojny światowej: Barbarę (ur. ok. 1913) i Antoniego (ur. ok. 1914)^[28].

Postanowieniem nr 112-48-07 Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego z 5 października 2007 został awansowany pośmiertnie na stopień generała brygady^[29]. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

13 kwietnia 2016, w ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, w ogrodzie Pałacu Prezydenckiego został zasadzony Dąb Pamięci poświęcony wszystkim Ofiarom Zbrodni Katyńskiej, certyfikat z numerem 1^[30][31][32].

• Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 3781 – 1921^[14][33][1]
• Krzyż Niepodległości – 2 sierpnia 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”^{[34][35][36][1]}
• Krzyż Walecznych po raz pierwszy, drugi, trzeci i czwarty^[37][38][1]
• Krzyż Walecznych po raz drugi, trzeci i czwarty „za czyny orężne w bojach b. 5-ej Dywizji Wojsk Polskich na Syberii”^[39][40]
• Amarantowa wstążka^[41]
• Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 – 10 listopada 1928^[42][1]
• Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości – 20 listopada 1928^[42][1]
• Medal Zwycięstwa („Médaille Interalliée”) – 4 czerwca 1925^[43][44][45]
• Medal Pamiątkowy Wielkiej Wojny – 1931^[46]
• Order Świętego Włodzimierza 4 stopnia z mieczami^[47]
• Order Świętej Anny 2 stopnia z mieczami i kokardą^[47]
• Order Świętego Stanisława 2 stopnia z mieczami i kokardą^[47]
• Order Świętej Anny 3 stopnia z mieczami i kokardą^[47]
• Order Świętego Stanisława 3 stopnia z mieczami i kokardą^[47]
• Order Świętej Anny 4 stopnia^[47]
• Oręż Świętego Jerzego^[47]

• awanse generalskie oficerów II Rzeczypospolitej Polskiej z 2007
• jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku)
• obozy NKWD dla jeńców polskich
• ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Charkowie

• Ludwik Jurkiewicz. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari, sygn. I.480.755 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2024-06-29].
• Kazimierz Banaszek, Wanda Krystyna Roman, Zdzisław Sawicki: Kawalerowie Orderu Virtuti Militari w mogiłach katyńskich. Warszawa: Kapituła Orderu Wojennego Virtuti Militari, 2000. ISBN 83-87893-79-X.
• Общий список офицерским чинам русской императорской армии. Составлен по 1-е января 1909 г.. Sankt Petersburg: Drukarnia Wojskowa, 1909.
• Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2023-10-30].
• Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922.
• Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
• Rocznik Oficerski Rezerw 1934. Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, 1934.
• Jerzy Ciesielski, Zuzanna Gajowniczek, Grażyna Przytulska, Wanda Krystyna Roman, Zdzisław Sawicki, Robert Szczerkowski, Wanda Szumińska: Charków. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Jędrzej Tucholski (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2003. ISBN 83-916663-5-2.
• Stanisław Jaskulski: 30 Poleski Pułk Artylerii Lekkiej. Pruszków: Oficyna Wydawnicza Ajaks, 1997, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich w kampanii wrześniowej. ISBN 83-87103-41-1.