Ludwik Smoleń
![]() | |
| Data i miejsce urodzenia |
14 lipca 1891 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
4 lutego 1981 |
| Przebieg służby | |
| Siły zbrojne | |
| Jednostki | |
| Stanowiska |
kierownik referatu |
| Główne wojny i bitwy | |
| Odznaczenia | |
Ludwik Smoleń (ur. 14 lipca 1891 w Jasionowie, zm. 4 lutego 1981 w Warszawie) – podpułkownik piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys
Syn Władysława i Franciszki z Władyków urodzony 14 lipca 1891 w Jasionowie, w ówczesnym powiecie brzozowskim Królestwa Galicji i Lodomerii[1][2]. Uczęszczał do c. k. Gimnazjum w Sanoku. 29 czerwca 1913 zakończył naukę w klasie ósmej[3]. W lipcu tego roku został członkiem 7 Polskiej Drużyny Strzeleckiej[1]. We wrześniu 1913 zdał egzamin dojrzałości[4].
3 sierpnia 1914 wyjechał z kompanią sanocką do Krakowa, gdzie wstąpił do Legionów Polskich i został przydzielony do 5 kompanii II batalionu 1 pułku strzelców (od grudnia 1914 w składzie 5 pułku piechoty)[1]. W 1915 uczestniczył w II kursie Szkoły Podchorążych Legionów Polskich w Máramarossziget i Kamieńsku[1]. 14 maja 1915, po ukończeniu szkolenia i zdaniu egzaminów „ze stopniem dostatecznym”, został mianowany aspirantem oficerskim w randze tytularnego sierżanta z poborami plutonowego i przydzielony do 5 pp[5][6]. W 1916 został ranny[1]. 1 stycznia 1917 został mianowany chorążym w piechocie[7]. Wiosną tego roku był przydzielony z 5 pp do Krajowego Inspektoratu Zaciągu do Wojska Polskiego[7]. Następnie przebywał na Kursie Wyszkolenia nr 4[2]. 27 października 1917 został wcielony do armii austro-węgierskiej i wysłany na front włoski. 15 października 1918 zdezerterował i przyjechał do Warszawy, a następnie do Włocławka, gdzie wstąpił do Polskiej Organizacji Wojskowej[1].
31 października 1918 został przyjęty do Wojska Polskiego z zatwierdzeniem posiadanego stopnia podporucznika i przydzielony do Krajowego Inspektoratu Zaciągu[8][9]. 15 listopada został przeniesiony z Głównego Urzędu Zaciągowego Włocławek do włocławskiego pułku okręgowego, późniejszego 31 pułku piechoty, na stanowisko adiutanta[10]. 21 grudnia 1918 został odkomenderowany z 31 pp do Oddziału I Sztabu Generalnego[11] i skierowany na Suwalszczyznę, pozostającą pod niemiecką okupacją, gdzie prowadził działalność konspiracyjną w ramach POW[1]. Do 6 lutego 1919 pełnił funkcję komendanta Obwodu POW w Augustowie, którą zdał Bolesławowi Folejewskiemu[12]. 4 kwietnia 1919 zorganizował z ochotników i objął dowództwo 1 rajgrodzkiej kompanii obserwacyjnej Dowództwo Obrony Kresów Suwalskich[13][14]. W sierpniu 1919 dowodzona przez niego kompania została wcielona do suwalskiego pułku strzelców, późniejszego 41 pułku piechoty, jako 9 kompania III batalionu[13][14]. 4 grudnia 1919 został mianowany z dniem 1 grudnia 1919 porucznikiem[15]. Na czele 9 kompanii walczył na wojnie z bolszewikami[1]. Wyróżnił się 30 lipca 1920 w bitwie pod Wólką Waniewską[13][1]. 4 sierpnia 1920 pod Zambrowem został ciężko ranny[1]. Po wyleczeniu z ran wrócił do pułku i objął dowództwo batalionu[1]. 14 października 1920 został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 w stopniu kapitana, w piechocie, w grupie oficerów byłych Legionów Polskich [16].
Po zakończeniu działań wojennych pozostał w wojsku jako oficer zawodowy i kontynuował służbę w 41 pp w Suwałkach[17]. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem od 1 czerwca 1919 i 671. lokatą w korpusie oficerów piechoty[18][19][20]. W lipcu tego roku został zatwierdzony na stanowisku pełniącego obowiązki dowódcy batalionu[21]. W 1923 pełnił obowiązki dowódcy II batalionu, a w następnym roku III baonu[22][23]. Później został przeniesiony do 18 pułku piechoty w Skierniewicach[24]. 12 kwietnia 1927 prezydent RP nadał mu stopień majora z dniem 1 stycznia 1927 i 22. lokatą w korpusie oficerów piechoty[25][26][27]. W maju 1927 wrócił do 41 pp na stanowisko oficera Przysposobienia Wojskowego[24]. W 1928 został wyznaczony na stanowisko komendanta obwodowego PW[28]. W grudniu 1929 został przeniesiony do Dowództwa Okręgu Korpusu Nr III w Grodnie na stanowisko inspektora wyszkolenia wychowania fizycznego i przysposobienia wojskowego przy 3 Okręgowym Urzędzie Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego z siedzibą w Grodnie[29]. Od maja 1932 do sierpnia 1939 i w trakcie kampanii wrzesniowej pełnił służbę w Dowództwie Okręgu Korpusu Nr I w Warszawie na stanowisku kierownika Samodzielnego Referatu Personalnego[30][31][32]. W międzyczasie został awansowany na podpułkownika ze starszeństwem z 19 marca 1939 w korpusie oficerów piechoty[33][34]. Był to tzw. „awans emerytalny”, związany z przeniesieniem w stan spoczynku[35]. Mieszkał w stolicy przy ul. Zajęczej 13 m. 3[1][36].
17 listopada 1939 w Suwałkach dostał się do niemieckiej niewoli i został osadzony w Oflagu II E Neubrandenburg[36]. 25 lutego 1941 został przeniesiony do Oflagu II A Prenzlau[36]. 30 marca 1946 wrócił do kraju.
Zmarł 4 lutego 1981 w Warszawie i został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim (kwatera 281, rząd 4, miejsce 16)[37].
Był żonaty z Cecylią z Janukanisów (1897–1966), z którą miał trzech synów: Władysława Olgierda (1922–1941), ofiarę KL Auschwitz, Tomasza Bogdana (ur. 1926) i Janusza (1935–2016)[1][37].
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 610[1] – 16 lutego 1921[38][39]
- Krzyż Niepodległości – 12 marca 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”[40][41]
- Krzyż Walecznych dwukrotnie[27][34] (po raz drugi za udział w b. POW[42])
- Srebrny Krzyż Zasługi[28][1]
- Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921[1]
- Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości[1]
- Odznaka za Rany i Kontuzje z dwiema gwiazdkami[1]
Twórczość
- Zarys historji wojennej 41-go suwalskiego pułku piechoty im. Marszałka Józefa Piłsudskiego, Warszawa 1929[43].
Zobacz też
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 Smoleń Ludwik. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari, sygn. I.482.31-2297 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2026-05-18].
- 1 2 Janusz Cisek, Ewa Kozłowska, Łukasz Wieczorek: Smoleń Ludwik. [w:] Słownik Legionistów Polskich 1914-1918 [on-line]. Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. [dostęp 2026-05-09].
- ↑ Sprawozdanie 1913 ↓, s. 86.
- ↑ Sprawozdanie 1914 ↓, s. 55.
- ↑ Lenkiewicz, Sujkowski i Zieliński 1930 ↓, s. 271.
- ↑ Rozkaz Nr 123. „Goniec Polowy Legionów : Dziennik rozporzadzeń Komendy Legionów Polskich”. 4, s. 1, 1915-05-29. Piotrków..
- 1 2 Lista starszeństwa 1917 ↓, s. 33.
- ↑ Dz. Rozp. MSWojsk. Nr 3 z 4 listopada 1918, poz. 29.
- ↑ Dz. Rozp. MSWojsk. Nr 4 z 12 listopada 1918, poz. 49.
- ↑ Dz. Rozp. MSWojsk. Nr 6 z 27 listopada 1918 roku, poz. 113.
- ↑ Dz. Rozk. Wojsk. Nr 13 z 6 lutego 1919, poz. 557.
- ↑ Skłodowski 2009 ↓, s. 131.
- 1 2 3 Smoleń 1929 ↓, s. 17.
- 1 2 Skłodowski 2009 ↓, s. 133.
- ↑ Dz. Rozk. Wojsk. Nr 99 z 29 grudnia 1919, poz. 4284.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 40 z 20 października 1920, s. 1063.
- ↑ Spis oficerów 1921 ↓, s. 141.
- ↑ Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 48.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 410.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 354.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 22 z 22 lipca 1922, s. 549.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 245.
- ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 227.
- 1 2 Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 15 z 23 maja 1927, s. 148.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 20 kwietnia 1927, s. 119.
- ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 180.
- 1 2 Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 29.
- 1 2 Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 57.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 20 z 23 grudnia 1929, s. 384.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 9 grudnia 1932, s. 415.
- ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 453.
- ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 510.
- ↑ Rybka i Stepan 2021 ↓, s. 759.
- 1 2 Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 19.
- ↑ Rybka i Stepan 2021 ↓, s. 29–31, 759.
- 1 2 3 Program „Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką”. Fundacja „Polsko-Niemieckie Pojednanie”. [dostęp 2026-05-19].
- 1 2 Cmentarz Stare Powązki: CECYLIA SMOLEŃ, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2026-05-18].
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 26 lutego 1921, s. 341.
- ↑ Smoleń 1929 ↓, s. 45.
- ↑ M.P. z 1931 r. Nr 64, poz. 100 (ISAP)
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 11 listopada 1931, s. 364.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 19 z 8 lipca 1922, s. 484.
- ↑ Smoleń 1929 ↓, s. 1–46.
Bibliografia
- XXXII. Sprawozdanie Dyrekcyi c.k. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1912/13. Sanok: Nakładem Funduszu Naukowego, 1913.
- XXXIII. Sprawozdanie Dyrekcyi c.k. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1913/14. Sanok: Nakładem Funduszu Naukowego, 1914.
- Lista starszeństwa oficerów Legionów Polskich w dniu oddania Legionów Polskich Wojsku Polskiemu (12 kwietnia 1917). Komenda Legionów Polskich, 1917.
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2025-07-28].
- Spis oficerów służących czynnie w dniu 1.6.1921 r.. Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1921.
- Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922.
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
- Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
- Wacław Lenkiewicz, Andrzej Sujkowski, Hugo Zieliński: Księga Pamiątkowa 1830 – 29 XI 1930. Szkice z dziejów piechoty polskiej. Ostrów-Komorowo: Szkoła Podchorążych Piechoty, 1930.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Fundacja CDCN, 2006. ISBN 978-83-7188-899-1.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1935–1939. Wyd. 2 poszerzone. Warszawa: Wydawnictwo Tetragon, 2021. ISBN 978-83-66687-09-7.
- Krzysztof Skłodowski. Działalność Polskiej Organizacji Wojskowej, Dowództwa Obrony Kresów Ziemi Suwalskiej oraz powstanie sejneńskie. „Zeszyt Naukowy Muzeum Wojska”. 22, 2009. Białystok: Muzeum Wojska w Białymstoku.
- Ludwik Smoleń: Zarys historji wojennej 41-go suwalskiego pułku piechoty im. Marszałka Józefa Piłsudskiego. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1929, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.
