Lupulella

	Lupulella
	Hilzheimer, 1906
	; Szakal czaprakowy (L. mesomelas)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Rząd	drapieżne
Podrząd	psokształtne
Infrarząd	Cynoidea
Rodzina	psowate
Podrodzina	Caninae
Plemię	Canini
Rodzaj	Lupulella
	Typ nomenklatoryczny
	Canis mesomelas von Schreber, 1775.
Synonimy
	Schaeffia Hilzheimer, 1906;
	Schaeffia Hilzheimer, 1906;
Gatunki
	4 gatunki (w tym 2 wymarłe) – zobacz opis w tekście
	4 gatunki (w tym 2 wymarłe) – zobacz opis w tekście

Lupulella – rodzaj ssaków z rodziny psowatych (Canidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Afryce^[3]^[4].

Morfologia

Długość ciała samic 65–85 cm, samców 65,5–90 cm, długość ogona samic 26–41 cm, samców 27–39,5 cm; masa ciała samic 6,2–10 kg, samców 5,9–12 kg^[5]^[6].

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1906 roku niemiecki teriolog Max Hilzheimer w artykule zatytułowanym Rozmieszczenie geograficzne szakali afrykańskich, opublikowanym w czasopiśmie „Der Zoologische Garten”^[1]. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) szakal czaprakowy (L. mesomelas).

Etymologia

Lupulella: łac. lupus ‘wilk’^[7]; przyrostek zdrabniający -ella^[8].
Schaeffia: Ernst Schäff, niemiecki przyrodnik^[2]. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Canis adustus Sundevall, 1847.

Podział systematyczny

Dwa gatunki z rodzaju Lupulella są tradycyjnie zaliczane do rodzaju Canis^[9], ale badania oparte na danych molekularnych wykazują, że gdyby pozostały w Canis, byłyby parafiletyczne w stosunku do Cuon i Lycaon, które są bliżej spokrewnione z Canis niż z Lupulella^[10]. Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki^[11]^[6]^[3]:

Grafika	Gatunek	Autor i rok opisu	Nazwa zwyczajowa^[4]	Podgatunki^[5]^[3]^[6]	Rozmieszczenie geograficzne^[5]^[3]^[6]	Podstawowe wymiary^[5]^[6]^[a]	Status IUCN^[12]
	Lupulella adusta	(Sundevall, 1847)	szakal pręgowany	gatunek monotypowy	Czarna Afryka od Senegalu i Gambii przez Sahel po Etiopię, od południa do północno-wschodniej Południowej Afryki, nieobecny w lasach deszczowych i suchych obszarach południowo-zachodniej części; zakres wysokości: do 2700 m n.p.m.	DC: 65–77 cm DO: 30–41 cm MC: 7,3–12 kg	LC
	Lupulella mesomelas	(von Schreber, 1775)	szakal czaprakowy	2 podgatunki	rozłączne populacje we wschodniej (Półwysep Somalijski, Sudan Południowy, Uganda, Kenia i Tanzania) i południowej (południowa Angola, Namibia, Botswana, Zimbabwe, południowy Mozambik i Południowa Afryka) Afryce; zakres wysokości: 0–3000 m n.p.m.	DC: 65–90 cm DO: 26–39 cm MC: 5,9–12 kg	LC

Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski.

Opisano również gatunki wymarłe:

Lupulella mohibi Geraads, 2011^[13] (Afryka; plejstocen).
Lupulella paralius Geraads, 2011^[14] (Afryka; pliocen).

Uwagi

↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

Przypisy

1 2 Hilzheimer 1906 ↓, s. 363.
1 2 Hilzheimer 1906 ↓, s. 364.
1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 430. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).
1 2 Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 147, 148. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
1 2 3 4 C. Sillero-Zubiri: Family Canidae (Dogs). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 1: Carnivores. Barcelona: Lynx Edicions, 2009, s. 418–419. ISBN 978-84-96553-49-1. (ang.).
1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 667. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
↑ Jaeger 1959 ↓, s. 146.
↑ Jaeger 1959 ↓, s. 90.
↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Canis. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-05-18]. (ang.).
↑ S. Viranta, A. Atickem, L. Werdelin & N.Ch. Stenseth. Rediscovering a forgotten canid species. „BMC Zoology”. 6, s. 6, 2017. DOI: 10.1186/s40850-017-0015-0. (ang.).
↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-07-01]. (ang.).
↑ Taxonomy: Lupulella – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-07-01]. (ang.).
↑ Geraads 2011 ↓, s. 436.
↑ Geraads 2011 ↓, s. 432.

Bibliografia

M. Hilzheimer. Die geographische Verbreitung der afrikanischen Grau-Schakale. „Der Zoologische Garten”. 47, s. 363–373, 1906. (niem.).
Edmund C.E.C. Jaeger Edmund C.E.C., Source-book of biological names and terms, wyd. 3, rewizja 2, Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 1–316, OCLC 11069271 (ang.).
D. Geraads. A revision of the fossil Canidae (Mammalia) of north-western Africa. „Palaeontology”. 54 (2), s. 429–446, 2011. DOI: 10.1111/j.1475-4983.2011.01039.x. (ang.).

[12] DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

[CITEREFHilzheimer1906[https://biodiversitylibrary.org/page/57592649_363]-1] 1 2 Hilzheimer 1906 ↓, s. 363.

[CITEREFHilzheimer1906[https://biodiversitylibrary.org/page/57592650_364]-2] 1 2 Hilzheimer 1906 ↓, s. 364.

[icmw-3] 1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 430. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).

[miiz-4] 1 2 Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 147, 148. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[hmw-5] 1 2 3 4 C. Sillero-Zubiri: Family Canidae (Dogs). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 1: Carnivores. Barcelona: Lynx Edicions, 2009, s. 418–419. ISBN 978-84-96553-49-1. (ang.).

[amw-6] 1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 667. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=186_146]-7] Jaeger 1959 ↓, s. 146.

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=130_90]-8] Jaeger 1959 ↓, s. 90.

[Wilson&Reeder-9] D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Canis. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-05-18]. (ang.).

[Viranta&inni-10] S. Viranta, A. Atickem, L. Werdelin & N.Ch. Stenseth. Rediscovering a forgotten canid species. „BMC Zoology”. 6, s. 6, 2017. DOI: 10.1186/s40850-017-0015-0. (ang.).

[mdd-11] N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-07-01]. (ang.).

[13] Taxonomy: Lupulella – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-07-01]. (ang.).

[CITEREFGeraads2011436-14] Geraads 2011 ↓, s. 436.

[CITEREFGeraads2011432-15] Geraads 2011 ↓, s. 432.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[a]

[12]

[13]

[14]