Młodzik

Młodzik

mł.

Oznaczenie na krzyżu harcerskim
Dodatkowe oznaczenia	(w ZHP)
Następny	Wywiadowca

Młodzik – męski stopień harcerski obecny w polskim harcerstwie od początków ruchu. W ZHP, ZHR i SH jest to pierwszy w kolejności stopień harcerski chłopców, zdobywany w metodyce harcerskiej przed wywiadowcą^[1][2][3][4].

Nazwa młodzik należy od dawna do słownictwa polskiego i była notowana w języku na długo przed powstaniem harcerstwa^[5]. W znaczeniu ogólnym odnosi się do młodego chłopca lub młodego mężczyzny, co odpowiada harcerskiemu użyciu tej nazwy jako określenia pierwszego stopnia na drodze rozwoju chłopca w drużynie^[5][6].

W początkach polskiego skautingu poszukiwano odpowiednika angielskiego terminu tenderfoot, oznaczającego pierwszy stopień skautowy. W książce Andrzeja Małkowskiego Jak skauci pracują wśród proponowanych tłumaczeń wymieniono: „ochotnik”, „żółtodziób”, „młodzik”, „delikatna nóżka” oraz „fryc”, przy czym jako najwłaściwsze wskazano „żółtodziób” lub „młodzik”^[7]. Ostatecznie w polskiej tradycji harcerskiej utrwaliła się nazwa młodzik jako określenie pierwszego męskiego stopnia harcerskiego^[8][9].

Określenie młodzik pojawiło się w najwcześniejszym okresie powstawania polskiego harcerstwa. W pierwszych latach organizowania polskiego skautingu trwały jeszcze poszukiwania rodzimego słownictwa odpowiadającego terminologii angielskiej. W wydanej w 1914 książce Jak skauci pracują Andrzej Małkowski odnotował kilka prób tłumaczenia angielskiego tenderfoot, a nazwa młodzik należała do propozycji rozważanych dla pierwszego stopnia skautowego^[7].

Już w 1912 w polskim skautingu przyjęto system czterech stopni, w którym młodzik zajmował miejsce pierwsze. Zestawienie historycznych systemów stopni wskazuje, że w organizacjach skautowych i harcerskich działających przed 1918 rokiem kolejność stopni harcerzy ukształtowała się jako: młodzik, wywiadowca, ćwik, harcerz^[10]. Układ ten utrwalił się również w podręcznikach i materiałach metodycznych z początkowego okresu ruchu^[11][8].

W 1912 Naczelnictwo Skautowe wprowadziło system składający się z 4 stopni, a młodzik był pierwszym z nich. Rozkazem z 15 października 1913 wprowadzono oficjalną oznakę stopnia^[8].

W II Rzeczypospolitej młodzik należał do utrwalonego systemu pięciu podstawowych stopni harcerskich^[10][12][13]. W prasie metodycznej lat 30. próba młodzika była opisywana jako wprowadzenie kandydata w atmosferę życia harcerskiego i podstawowy etap wychowania chłopca w drużynie^[14][15].

W okresie Szarych Szeregów zachowano nazwę młodzik jako pierwszy stopień męski. W konspiracyjnym systemie stopni poprzedzał on wywiadowcę, ćwika, bojowca i harcerza Rzeczypospolitej^[10].

Po II wojnie światowej stopień funkcjonował w ZHP w latach 1945–1949 jako pierwszy z pięciu stopni harcerzy^[10]. W 1949 został zniesiony wraz z przebudową systemu stopni harcerskich. Po odtworzeniu działalności ZHP przywrócono go w latach 1957–1961, kiedy ponownie obowiązywał układ: młodzik, wywiadowca, ćwik^[10][16].

Po kolejnych zmianach systemowych w ZHP nazwa młodzik na pewien czas zniknęła z oficjalnego obiegu, została jednak zachowana w środowiskach odwołujących się do tradycyjnego modelu stopni harcerskich – w KIHAM, w drużynach niejawnego Ruchu Harcerskiego z lat 80. oraz później w ZHR^[10]. Współcześnie stopień ten pozostaje pierwszym męskim stopniem harcerskim w ZHP, ZHR i Stowarzyszeniu Harcerskim^[1][2][3][4]. U Skautów Europy pierwszym stopniem jest wywiadowca^[17].

Stopień młodzika funkcjonuje obecnie w ZHP, ZHR oraz Stowarzyszeniu Harcerskim^[2][3][4].

W ZHP młodzik wraz z wywiadowcą należy do dwóch stopni poziomu metodyki harcerskiej. Program stopnia akcentuje regularny udział w życiu zastępu i drużyny, samodzielność, zaradność, obowiązkowość, przestrzeganie Prawa Harcerskiego oraz poznawanie podstaw harcerstwa i najbliższego otoczenia^[2][1][9].

W ZHR młodzik jest pierwszym stopniem harcerskim zdobywanym w drużynie. Regulamin sytuował go jako stopień właściwy dla chłopców w wieku 11–13 lat i oznaczał podstawowy poziom wyrobienia harcerskiego, od którego rozpoczyna się zdobywanie kolejnych stopni. Po zdobyciu stopnia młodzika harcerz składa przyrzeczenie harcerskie^[3][18]. Podobnie w Stowarzyszeniu Harcerskim młodzik stanowi pierwszy stopień harcerza i łączy się z rozwijaniem samodzielności, podstawowych umiejętności terenowych, pionierskich, łącznościowych i obywatelskich oraz pracy nad sobą^[4].