Młyn Szancera

Młyn Szancera

nr rej. A-1567/M z 2020-09-16
Budynki zakładu zbożowego w 2017
Państwo	Polska
Województwo	małopolskie
Miejscowość	Tarnów
Adres	ul. Kołłątaja
Inwestor	Henryk Szancer
Ukończenie budowy	1846
Zniszczono	pożar 2015
Pierwszy właściciel	Henryk Szancer
Położenie na mapie Tarnowa Młyn Szancera
Położenie na mapie Polski Młyn Szancera
Położenie na mapie województwa małopolskiego Młyn Szancera
50°00′43,2″N 20°59′44,8″E/50,012000 20,995778

Młyn Szancera – zniszczony kompleks budynków przemysłowych z XIX wieku, ulokowany przy ul. Kołłątaja w Tarnowie. W jego skład wchodziły młyn zbożowy, kaszarnia, spichlerz oraz laboratorium przemysłowe. Były to budowle o konstrukcji drewniano-murowanej. Jest to jeden z nielicznych obiektów architektury przemysłowej o charakterze zabytkowym w mieście, znajduje się na turystycznym szlaku śladami tarnowskich Żydów^[1].

W 2025 rozpoczęto remont kompleksu budynków, w efekcie czego powstać ma wielofunkcyjny hotel. Zakończenie robót przewidziano na 2027 rok^[2].

Młyn o napędzie parowym wybudowano w miejscu wcześniejszego młyna wodnego znajdującego się nad potokiem Wątok. Powstał z inicjatywy Henryka Szancera (zm. 1885); przemysłowca, później miejskiego rajcy, przedstawiciela społeczności żydowskiej w mieście^[3]. W 1846 roku założył on firmę Tarnowskie Młyny Parowe i wybudował pierwszy w mieście duży młyn napędzany maszyną parową o 10 obrotach na minutę. W pierwszym etapie wzniesiono główny wielopiętrowy budynek młyna i spichlerz, a w pobliżu willę właściciela^[4].

24 listopada 1859 roku Henryk Szancer wraz ze swoim szwagrem Wilhelmem Freeundem uruchomili pierwszy w Galicji młyn parowy z grysikowym systemem mielenia („na wysokie mlewo”). Budowę prowadził inż. Walery Kołodziejski. Urządzenia dostarczyła firma Breitfeld & Evans z Pragi^[5]. Możliwe, że znajdował się budynku późniejszej kaszarni. Najpóźniej w 1914 roku dobudowano budynek laboratorium^[6].

W latach międzywojennych parowy napęd młyna zastąpiono elektrycznym^[6]. Do 1939 roku przedsiębiorstwo było w rękach rodziny Szancerów, m.in. ojca Romana Szydłowskiego. W czasie okupacji młyn przejęli Niemcy. Po wojnie młyn został znacjonalizowany. Zakład funkcjonował do upadku Polski Ludowej. W roku 2006 zabudowania po zlikwidowanym zakładzie kupiło miasto Tarnów, miała tu powstać galeria sztuki. Z tych planów nic nie wyszło. W roku 2009 miasto odsprzedało obiekt lokalnemu przedsiębiorcy, który zapowiadał remont części obiektu oraz otwarcie hotelu i restauracji^[7].

• 
  2012
• 
  2014
• 
  2012

21 marca 2015 roku doszło do pierwszego pożaru, który udało się ugasić. Drugi pożar wybuchł w nocy z 4 na 5 kwietnia 2015^[8]. Ogień strawił w całości dach i część drewnianych kondygnacji budynków. Biegły działający na zlecenie prokuratury ustalił, iż doszło do celowego podpalenia^[9]. Z ekspertyz nadzoru budowlanego wynika, że budynków nie trzeba wyburzać^[10]. Obiekt obejmuje ochrona konserwatorska, jako elementu układu historyczno-urbanistycznego miasta^[11]. W 2020 roku wszczęto procedurę w sprawie wpisu pozostałości młyna Szancera do rejestru zabytków^[12][3].

• 
  2017
• 
  2017
• 
  2017

Na początku 2025 roku po wielu miesiącach negocjacji, Grupa Arche^[13] kupiła pozostałości po młynie Szancera^[14]. 8 lipca tego roku oficjalnie rozpoczęły się prace renowacyjne i adaptacja zniszczonego zabytku na wielofunkcyjny hotel^[15]. Będzie się dzielił na: część historyczną – pozostałości zabytkowe z przeznaczeniem kulturalno-wystawienniczym z pamiątkami po rodzinie Szancerów, lobby, gastronomią i pokojami butikowymi, oraz na dobudowaną część hotelową z salami konferencyjnymi^[16]. 11 sierpnia 2026 roku odbył się dzień otwarty w ramach którego można było zobaczyć ówczesny stan budowy tego miejsca^[17].