Magdalena Grzyb

Magdalena Grzyb

Magdalena Grzyb, 2026
Data urodzenia	1984
doktor habilitowana nauk prawnych
Alma Mater	Uniwersytet Jagielloński
Doktorat	2015 – prawo Uniwersytet Jagielloński
Habilitacja	2025 – nauki prawne Uniwersytet Jagielloński

Magdalena Grzyb (ur. 1984) – polska kryminolożka, doktor habilitowana, nauczycielka akademicka Uniwersytetu Jagiellońskiego, publicystka, członkini rady nadzorczej Centrum Praw Kobiet.

Jest córką żywieckiego adwokata Wieńczysława Grzyba; siostrą adwokata Przemysława Grzyba^[1].

W latach 2003–2008 studiowała prawo na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 2015 uzyskała stopień doktora nauk prawnych na tymże wydziale^[2] na podstawie pracy Kryminologiczne i prawnokarne aspekty przestępstw motywowanych kulturowo; promotorką była Janina Błachut^[3]. W ramach programu Socrates–Erasmus odbyła studia w Université des Sciences Sociales Tolouse 1 w Tuluzie. Odbyła staże w Pontificia Universidad Catolica del Peru w Limie (2008); Indiana University, Bloomington, Stany Zjednoczone (2011); Université Montesquieu Bordeaux 4, Francja – stypendystka programu stypendialnego „Cotutelle” Rządu Francuskiego (2012–2013); Universidad de Saragossa (2014); Uniwersytecie Hebrajskim w Jerozolimie (2016); Indiana University, Bloomington, Stany Zjednoczone (2017)^[2].

Wśród jej zainteresowań badawczych były: przemoc wobec kobiet, kobietobójstwo, polityka kryminalna, populizm penalny, przestępstwa motywowane kulturowo, kryminologia narracyjna, kryminologiczna problematyka pracy seksualnej^[2] i tożsamość płciowa. Opublikowała kilkanaście prac^[2], między innymi Przestępstwa motywowane kulturowo. Aspekty kryminologiczne i prawnokarne (2016), An explanation of the honour-related killings of women in Europe through the Bourdieu’s concept of symbolic violence and masculine domination (2016), Płeć i podkultura przemocy. Kobiety w środkowoamerykańskich maras i pandillas (2017), Seksualna panika, czy racjonalna polityka? O reakcji na molestowanie seksualne studentek w Stanach Zjednoczonych (współautorstwo, 2018), Prostytucja – praca, dewiacja czy eksploatacja? (współautorstwo, 2019), Violence against Women in Poland – the Politics of Denial (2019)^[4], Tożsamość płciowa to nie płeć – refleksje na tle wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 29.09.2020 r., V Ca 2686/19 (2022)^[5], monografię Kobieta jako ofiara zabójstwa. Studium kryminologiczne (2024)^[6][7]. Była współautorką książki Kryminologia: zarys systemu (2022, wspólnie z Janem Widackim, Wojciechem Dadakiem i Anną Szubą-Boroń)^[8]. Podjęła pracę jako nauczycielka akademicka na Uniwersytecie Jagiellońskim i na Akademii Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie.

Była kierowniczką dwóch projektów badawczych finansowanych ze środków Narodowego Centrum Nauki w ramach grantu NCN^[2]: „Europejska polityka kryminalna wobec przestępstw motywowanych kulturowo” oraz, w latach 2018–2022, „Kobieta jako ofiara zabójstwa”^[4]. Została wybrana na sekretarzynię Komisji Kryminologicznej Polskiej Akademii Umiejętności^[9]. We wrześniu 2023 została członkinią rady nadzorczej Centrum Praw Kobiet^[10][4][11].

Magdalena Grzyb określiła się jako „feministka wyklęta”^[12] i ofiara kultury unieważniania (ang. cancel culture)^[13][14]. Jej teksty publicystyczne ukazywały się w portalu Kultura Liberalna^[15] i Gazecie Wyborczej^[16]; Magdalena Grzyb wypowiadała się na forum Klubu Jagiellońskiego^[17]. W grudniu 2021 jej wykład w ramach wydarzenia 16 dni przeciwko przemocy ze względu na płeć na Uniwersytecie Jagiellońskim wywołał protesty w związku z oskarżeniami Magdaleny Grzyb o transfobię^{[18][19][20][13]} (w obronie Magdaleny Grzyb stanął wówczas minister edukacji i nauki Przemysław Czarnek)^[14]. Po tym jak Maja Heban nazwała Magdalenę Grzyb „TERF-ką”, Magdalena Grzyb wytoczyła Mai Heban proces o naruszenie dóbr osobistych^[21][22][23]; jako świadek w tej sprawie zeznawał przed sądem Łukasz Sakowski^[24]. W sierpniu 2024 Magdalena Grzyb wystąpiła w programie TVP Info Kontrapunkt, gdzie zabrała obok Łukasza Sakowskiego głos na temat osób transpłciowych^[25] – jej wypowiedź była powodem złożenia skarg do KRRiTV^[26] i spotkała się z krytyką ministry Katarzyny Kotuli^[27].