Mamba zielona
| Dendroaspis viridis[1] | |||
| (Hallowell, 1844) | |||
 | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Podtyp | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Rząd | |||
| Podrząd | |||
| Rodzina | |||
| Rodzaj | |||
| Gatunek |
mamba zielona | ||
| Synonimy | |||
|
| |||
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3] | |||
 | |||
| Zasięg występowania | |||
 | |||
Mamba zielona (Dendroaspis viridis) – gatunek jadowitego węża z rodziny zdradnicowatych (Elapidae). Zamieszkuje Afrykę Zachodnią.
- Opis
- Mamba zielona osiąga 2 metry długości[4]. Ma długie i smukłe ciało o długim i zwężającym się ogonie[5]. Ubarwienie grzbietu szmaragdowozielone, spód żółtozielony, wnętrze pyska białe[6]. Grzbiet pokrywa 13 rzędów dużych łusek, największe biegną w dół od grzbietu, są gładkie, ale niezbyt lśniące. Cechą charakterystyczną mamby zielonej jest różnorodny kształt i kolor poszczególnych łusek. Płaskie łuski głowy mają czarne krawędzie, co umożliwia jeszcze większe podkreślenie kształtu łusek. Duże oczy i doskonały wzrok umożliwiają mambie dostrzeżenie nawet najmniejszego ruchu, tęczówka mamby ma kolor brązowo-żółty[7]. Oprócz zębów jadowych, które umieszczone są jak u większości jadowitych węży w górnej szczęce, mamby posiadają dodatkowo osadzone w dolnej szczęce duże, niejadowite zęby pomocne podczas chwytania ofiary. Kombinowany aparat jadowo-chwytny sprawia, że mamby są bardzo skutecznymi drapieżcami[8].
- Występowanie
- Zamieszkuje Afrykę Zachodnią od Senegalu na północy po deltę Nigru. Istnieją wzmianki o występowaniu na Wyspie Świętego Tomasza, ale nigdy nie zostały potwierdzone[9].
- Biotop
- Zamieszkuje lasy oraz zarośla stworzone przez człowieka w pobliżu osiedli. Dobrze i chętnie pływa.
- Zachowanie
- Mamba zielona jest wężem w wysokim stopniu jadowitym, ale mniejszym i znacznie mniej agresywnym niż mamba czarna.
- Pożywienie
- Żywi się drobnymi kręgowcami, jaszczurkami oraz małymi ptakami. Atakując ofiarę, owija swój ogon wokół gałęzi, powodując zaciśnięcie. Następnie wyrzuca do przodu resztę ciała.
- Rozród
- W czasie okresu godowego samce mamby zielonej rywalizują w walkach o samice, są to jak u innych gadów turnieje kończące się przyznaniem pokonanego samca do przegranej i wycofaniem się z pola walki[8]. Po około 160–165 dniach po kopulacji, samice składają do 14 jaj o średnich wymiarach 60×33 mm. Jaja umieszczane są przez samicę w próchniejących pniach lub zakopywane są w ziemi. Młode mamby o długości 350–440 mm i średniej masie 20–25 g wylęgają się po 66–88 dniach i po opuszczeniu jaj są zielone. Pierwsza wylinka ma miejsce po 12–17 dniach[8][6].
- Jad
- Toksyczność jadu mamby zielonej jest różna, zależy m.in. od diety, lokalizacji geograficznej, wieku gada[10]. Jad jest neurotoksyczny w ilości 60–100 mg (15 mg jest dawką śmiertelną dla człowieka). Ofiar śmiertelnych jest niewiele, ponieważ rzadko dochodzi do spotkania ludzi z mambą, jeśli jednak dojdzie do ukąszenia, w większości przypadków kończy się ono zgonem[6]. Śmierć następuje wskutek uduszenia, w wyniku porażenia mięśni oddechowych. Zarejestrowane zostały przypadki zgonu zaledwie 30 minut po ukąszeniu[5][11][12].
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Dendroaspis viridis, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- 1 2 3 P. Uetz & J. Hallermann, Dendroaspis viridis, [w:] The Reptile Database [online] [dostęp 2025-07-09] (ang.).
- ↑ Dendroaspis viridis, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ Włodzimierz Juszczyk: Gady i płazy. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1986, s. 121. ISBN 83-214-0464-2.
- 1 2 S. Spawls, B. Branch, The Dangerous Snakes of Africa, Blandford, 1995, s. 51–52, ISBN 978-0-88359-029-4.
- 1 2 3 Piotr Sura, Encyklopedia współczesnych płazów i gadów, Warszawa: Wydawnictwo Fundacja, 2005, s. 129–130.
- ↑ Chris Mattison, Atlas węży, London: DK Publishing, 1999, s. 120–121.
- 1 2 3 Hanna Dobrowolska: Gady. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1981, s. 427–429, seria: Zwierzęta świata. ISBN 83-01-00957-8.
- ↑ R. Midtgaard, Genus Dendroaspis, [w:] RepFocus – A Survey of the Reptiles of the World [online] [dostęp 2025-07-09] (ang.).
- ↑ Dendroaspis viridis, [w:] Clinical Toxinology Resources [online], University of Adelaide [dostęp 2014-03-04].
- ↑ Linda Johnson, Mambas, USA: Rourke Enterprises, 1987, ISBN 0-86592-960-2.
- ↑ Immediate First Aid for bites by Western Green Mamba (Dendroaspis viridis) [online], Toxicology. University of California, San Diego [dostęp 2014-03-04].