Mangalarga Marchador

Mangalarga Marchador

Pochodzenie	Brazylia
Wymiary
Wysokość w kłębie	od 144[1] lub 148[2] do 152[1] lub 156[2] cm
Umaszczenie	wszystkie maści są dopuszczalne[1]
Wzorce rasy
Equus ferus caballus

Mangalarga Marchador (często określane skrótowo jako marchador^[2]) – brazylijska rasa koni wierzchowych zaliczana do koni użytkowych o dużej wszechstronności. Uznawana jest za jedną z bardziej charakterystycznych ras świata^[1]. Konie tej rasy wyróżniają się naturalnym, czterotaktowym chodem zwanym marcha^[2], zbliżonym do töltu^[3].

Mangalarga Marchador cechują się spokojnym, zrównoważonym temperamentem, niewielkimi wymaganiami środowiskowymi i dużą uniwersalnością użytkową, dzięki czemu dobrze sprawdzają się w różnych formach rekreacyjnej jazdy konnej^[2]. Charakterystyczną cechą rasy jest, że w typowym użytkowaniu nie poruszają się kłusem, tylko dwoma naturalnymi, czterotaktowymi odmianami chodu określanymi jako marcha batida oraz marcha picada^[1], a także stępem oraz galopem^[2]. Marcha batida stanowi formę zbliżoną biomechanicznie do kłusa, natomiast marcha picada jest regularnym, czterotaktowym chodem bocznym^[2]. Zapewniają one wysoki komfort jazdy i umożliwiają pokonywanie znacznych odległości bez nadmiernego zmęczenia jeźdźca. Rasa ta nie wykazuje typowego dla większości koni kłusa, przechodząc bezpośrednio z szybkiego chodu marszowego w miękki galop^[1].

Według jednej z koncepcji nazwa mangalarga marchador nawiązuje zarówno do góry Mangalarga, jak i do chodu marcha^[4].

Ukształtowanie rasy nastąpiło w Brazylii w okresie kolonizacji Brazylii przez Portugalczyków w drugiej połowie XVIII wieku^[3][4]. Miało miejsce to na obszarze południowej części stanu Minas Gerais^[1], w wyniku krzyżowania miejscowych klaczy, wywodzących się od koni berberyjskich i portugalskich, z ogierami rasy Altér real^[2][3]. Początki hodowli wiąże się z działalnością portugalskiego osadnika João Francisco, który założył majątek ziemski Campo Alegre^[1].

Istotną rolę w kształtowaniu i dalszym rozwoju rasy odegrały portugalski dwór królewski oraz królewska stadnina Altér do Chão, ponieważ król Jan VI na początku XVIII wieku sprowadził do Brazylii konie rasy altér real do celów hodowlanych^[4], a następnie jego syn, znany jako baron de Alfenas, otrzymał od cesarza Brazylii Dom Pedra I ogiera tej rasy o imieniu Sublime, który stał się jednym z głównych protoplastów rasy^[1].

Ogier Sublime był kojarzony przede wszystkim z klaczami typu hiszpańskiego jenneta, a sporadycznie również z końmi Criollo oraz końmi andaluzyjskimi^[1]. W wyniku tej selekcji powstała populacja określana początkowo jako „konie Sublime”, która dała początek współczesnej rasie. Mangalarga Marchador zachował wiele cech przypisywanych dziś już wymarłemu hiszpańskiemu jennetowi, w tym wyjątkowo płynny i wygodny sposób poruszania się^[1]. Do dziś u marchadorów dostrzegalne są wyraźne cechy iberyjskie, w tym często lekko garbonosy profil głowy, charakterystyczny dla koni Półwyspu Iberyjskiego^[2].

Konie te były hodowane z myślą o pracy na farmach oraz o długotrwałym użytkowaniu wierzchowym, co sprawiło, że szczególną wagę przykładano do wygody ich chodów. Równie istotne pozostawały jednak wytrzymałość, odporność oraz walory eksterierowe^[2].

Pod względem eksterieru Mangalarga Marchador jest koniem lekkim, o wyraźnych wpływach iberyjskich^[1]. Wysokość w kłębie zazwyczaj mieści się w przedziale od 140^[3], 144^[1] lub 148^[2] do 152^[1], 155^[3] lub 156 cm^[2].

sylwetka

Kłąb zaznaczony, klatka piersiowa głęboka, a grzbiet proporcjonalny do tułowia, z dobrze rozwiniętym zadem. Zad jest lekko spadzisty, łopatki ustawione skośnie^[1]. Krótki grzbiet łączy się z długą i silną kłodą; proporcje ciała najlepiej odwzorowuje zasada, że długość szyi, grzbietu i kości biodrowej powinna być zbliżona.

głowa

Cechuje się szlachetną głową o prostym, trójkątnym profilu, żywym i inteligentnym wyrazie oczu oraz charakterystycznie zakrzywionymi do wewnątrz uszami. Szyja jest długa, umięśniona i harmonijnie wygięta^[1];

kończyny

Kończyny suche i mocne, stawy wyraźnie zaznaczone o prawidłowej budowie; twarde kopyta^[1], bark skośny, pęciny elastyczne i wytrzymałe^[3].

W Brazylii konie tej rasy cieszą się dużą popularnością i są powszechnie wykorzystywane w pracy z bydłem, do której wykazują naturalne predyspozycje^[1]. Ze względu na wszechstronność znajdują także zastosowanie w różnych formach rekreacji i sportu jeździeckiego, przede wszystkim w rajdach długodystansowych i dalekich wędrówkach terenowych, w rekreacji jeździeckiej oraz w zawodach przeznaczonych dla koni poruszających się chodami alternatywnymi^[1][4][3].

Stosunkowo nieduży wzrost w połączeniu z łagodnym charakterem sprawia, że rasa ta cieszy się dużą popularnością wśród jeźdźców rekreacyjnych^[2]. Odznaczają się zrównoważonym temperamentem, łagodnością i podatnością na szkolenie, co sprawia, że są odpowiednie zarówno dla dzieci, jak i początkujących jeźdźców, przy jednoczesnym zachowaniu energii potrzebnej do bardziej wymagających zadań^[1].

W hodowli tej rasy szczególnie cenione są takie cechy, jak wytrzymałość, skłonność do współpracy z jeźdźcem oraz obszerny, stabilny i komfortowy dla jeźdźca chód^[4]. Wielu hodowców i miłośników marchadorów nie akceptuje u tych koni kłusa; osobniki poruszające się wyłącznie tym chodem bywają eliminowane z hodowli, podobnie jak konie wykazujące jedynie inochód^[4]. Dopuszczalne są natomiast zarówno preferowana w Brazylii marcha batida, zbliżona charakterem do kłusa, jak i równomierny czterotakt, często określany jako marcha picada, z nieznacznym przesunięciem w stronę inochodu^[4].

Organizacją prowadzącą księgi stadne i nadzorującą hodowlę jest Associação Brasileira dos Criadores do Cavalo Mangalarga Marchador^[4].

Głównym obszarem hodowlanym pozostaje Brazylia, jednak rasa jest obecnie rozpowszechniona także w innych krajach Ameryki Południowej oraz w Europie^[4].

W 1949 roku powołano brazylijski związek hodowców mangalarga marchador, odpowiedzialny za prowadzenie księgi stadnej^[4][3]. Współcześnie do rejestru należy około 100 000 koni, utrzymywanych przez około 6000 hodowców^[3].

• Silke Behling: Rasy koni: 100 najbardziej znanych ras. Wyd. I. Warszawa: Muza, 2007. ISBN 978-83-7495-142-5. (pol.).
• Jessica Bunjes: Rasy koni: wzorzec, historia, przeznaczenie. Warszawa: Wydawnictwo RM, 2009. ISBN 978-83-7243-730-3. (pol.).
• Tamsin Pickeral: PFERDE & PONYS. Londyn: Parragon, 2003. ISBN 0-7525-9601-2.
• Peter Thein: Handbuch PFERD. Zucht, Haltung, Ausbildung, Sport, Medizin, Recht. Monachium: BLV Verlaggeselschaft, 2000. ISBN 3-405-15099-X. (niem.).