Marek Żukowski

Marek Żukowski (ur. 11 grudnia 1952 w Gdyni^[3]) – profesor zwyczajny fizyki teoretycznej na Uniwersytecie Gdańskim, specjalista od zagadnień związanych z podstawami mechaniki kwantowej. Jego zainteresowania naukowe dotyczą między innymi twierdzenia Bella i interferometrii kwantowej.

Jest synem gdyńskiej graficzki Halszki Żukowskiej i wnukiem profesora Romualda Cebertowicza, inżyniera hydrotechniki i posła na Sejm PRL I kadencji^[4]. Ukończył studia na Wydziale Matematyki, Fizyki i Chemii Uniwersytetu Gdańskiego. Po nawiązaniu znajomości z prof. Antonem Zeilingerem z Uniwersytetu Wiedeńskiego Żukowski rozwinął swoje zainteresowania teorią informacji i interferometrią kwantową. Ich pierwsza wspólna praca naukowa pochodzi z 1991 roku; razem stworzyli także serię projektów międzynarodowych Quantum Optics and Quantum Information. Współpracuje również z Haraldem Weinfurterem z Monachium, Jian-Wei Panem z Heidelbergu i Hefei, Mohamedem Bourenanne ze Sztokholmu, a także m.in. z Narodowym Uniwersytetem Singapuru. Jest też jednym z wykonawców programów europejskich SCALA i Qubit Applications oraz członkiem rad naukowych kilku instytucji (m.in. Krajowe Laboratorium Fizyki Atomowej, Molekularnej i Optycznej w Toruniu i Krajowe Centrum Informatyki Kwantowej w Gdańsku).

W 2003 roku otrzymał tytuł profesora nauk fizycznych^[5]. W latach 2005–2018 dyrektor Instytutu Fizyki Teoretycznej i Astrofizyki Uniwersytetu Gdańskiego.

W latach 2010–2018 członek Rady Narodowego Centrum Nauki. W 2020 r. został członkiem korespondentem PAN^[6].

• „Event-Ready Deterctors” Bell Experiment via Entanglement Swapping (Żukowski, Zeilinger, Horne, Ekert, Phys. Rev. Lett. 71, 4297, 1993), która wprowadza pojęcie wymiany splątania,
• Violations of Local Realism by Two Entangled N-Dimensional Systems Are Stronger than for Two Qubits (Kaszlikowski, Gnaciński, Żukowski, Miklaszewski, Zeilinger, Phys. Rev. Lett. 85, 4418, 2000), w której autorzy wykazują, iż w przypadku [stan kwantowy|stanu kwantowego] dwóch quNitów (układy kwantowe opisywane N-wymiarową [przestrzeń Hilberta|przestrzenią Hilberta]) nieklasyczne właściwości rosną wraz ze wzrostem N.
• Bell’s Theorem for General N-Qubit State (Brukner, Żukowski, Phys. Rev. Lett. 88, 240401, 2002), w której autorzy uogólniają Twierdzenie Bella na przypadek dowolnej liczby obserwatorów.

• Nagroda Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego (1983, 1994, 2000)
• Stypendium Fundacji Batorego (1988)
• Nagroda Rektora Uniwersytetu Gdańskiego (1993, 1998, 2005)
• Nagroda programu MISTRZ Fundacji na rzecz Nauki Polskiej (2004)
• Nagroda Fundacji na rzecz Nauki Polskiej (2013)^[7]
• Nagroda Naukowa Miasta Gdańska im. Jana Heweliusza w kategorii nauk przyrodniczych i ścisłych za sformułowanie teoretycznych podstaw eksperymentalnej interferometrii wielofotonowej stanów splątanych i badanie konsekwencji zjawisk nieklasycznych dla naszego zrozumienia podstaw teorii kwantów oraz możliwości zastosowania tych zjawisk w kwantowej komunikacji (2016)^[8]