Marek Fritzhand

Marek Fritzhand

Data i miejsce urodzenia	12 października 1913 Buczacz
Data i miejsce śmierci	2 grudnia 1992 Warszawa
Profesor nauk humanistycznych
Specjalność: etyka, filozofia
Alma Mater	Uniwersytet Lwowski
Doktorat	1951
Profesura	1954
Polska Akademia Nauk
Status	członek rzeczywisty
Nauczyciel akademicki
Uczelnia	Uniwersytet Warszawski
Odznaczenia

Marek Fritzhand (ur. 12 października 1913 w Buczaczu, zm. 2 grudnia 1992 w Warszawie)^[1] – polski filozof marksistowski i etyk, profesor zwyczajny Uniwersytetu Warszawskiego.

Urodził się w Buczaczu, w rodzinie nauczyciela gimnazjalnego. Ukończył studia filozoficzne na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie, gdzie jego nauczycielami byli m.in. Kazimierz Ajdukiewicz i Roman Ingarden. W 1936 uzyskał tytuł magistra na podstawie napisanej pod kierunkiem R. Ingardena pracy pt. Pojęcie dobra i zła u Schelera i Hartmanna. Po studiach przez pewien czas był bezrobotny, a przed wybuchem wojny pracował jako nauczyciel w szkole podstawowej^[2][1].

Podczas II wojny światowej stracił całą rodzinę z rąk hitlerowców. Po zajęciu wschodnich terenów RP przez ZSRR początkowo wcielono go do Armii Czerwonej. Od 1943 służył w Wojsku Polskim^[1][2]. W 1944 należał do korpusu oficerów polityczno-wychowawczych 1. Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki^[3]. W wojsku pozostawał do 1948^[2]. Ze służby odszedł w stopniu podpułkownika^[1].

W 1950 podjął pracę w Uniwersytecie Warszawskim w kierowanej przez Adama Schaffa Katedrze Filozofii. W 1951 na podstawie przygotowanej pod kierunkiem Tadeusza Kotarbińskiego rozprawy pt. O powinnościach i normach moralnych otrzymał w UW stopień naukowy doktora. W 1954 został w Uniwersytecie Warszawskim profesorem nadzwyczajnym, a w 1965 profesorem zwyczajnym. W 1962 objął kierownictwo Katedry Etyki UW^[2].

W 1952 został członkiem korespondentem, a w 1961 członkiem rzeczywistym PAN^[4]. W latach 1972–1980 był przewodniczącym Komitetu Nauk Filozoficznych Polskiej Akademii Nauk.

Od 1944 należał do PPR, a od 1948 do PZPR^[5]. Od 1982 był członkiem Rady Naukowej Instytutu Podstawowych Problemów Marksizmu-Leninizmu^[6].

Był założycielem drugiego, po amerykańskiej „Ethics”, czasopisma naukowego specjalnie poświęconego teoretycznym i normatywnym zagadnieniom etyki „Etyka”. Wychowawca kilku pokoleń adeptów i profesorów etyki w Polsce. Przyjmuje się, że do jego uczniów należą m.in.: Henryk Jankowski, Stanisław Soldenhoff, Jacek Hołówka i Zbigniew Szawarski^[2].

Jego działalność naukowa przyczyniła się do rozwoju i utrwalenia w Polsce (ale nie tylko, jako że jego prace były tłumaczone na wiele języków świata) zainteresowań etyką marksistowską. Jako jeden z pierwszych wprowadził w Polsce na szerszą skalę problematykę metaetyki (wówczas odrzucaną przez oficjalny marksizm).

Zmarł w Warszawie, pochowany na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera A II-5-20)^[7].

• Człowiek, humanizm, moralność. Ze studiów nad Marksem (1961, II wyd. 1966)
• Myśl etyczna młodego Marksa (1961, II wyd. 1978)
• W kręgu etyki marksistowskiej. Szkice i polemiki etyczne (1966)
• Główne zagadnienia i kierunki metaetyki. O metaetyce, intuicjonizmie i emotywizmie (1970)
• O niektórych właściwościach etyki marksistowskiej (1974)
• Wartości a fakty (1982)
• Aktualność spuścizny etycznej Lenina (1987)
• Etyka. Pisma wybrane (1990)

• Order Krzyża Grunwaldu III klasy
• Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
• Krzyż Walecznych
• Złoty Krzyż Zasługi (dwukrotnie, po raz drugi 28 września 1954^[8])
• Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955)^[9]
• Medal Komisji Edukacji Narodowej
• Odznaka tytułu honorowego „Zasłużony Nauczyciel PRL”
• Order Wojny Ojczyźnianej (ZSRR)^[5]

• Nagroda indywidualna II stopnia Ministra Oświaty i Szkolnictwa Wyższego za szczególne osiągnięcia w dziedzinie badań naukowych (1967)^[10]

• Prof. zw. dr hab. czł. rzecz. PAN Marek Fritzhand, [w:] archiwalna baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2010-12-21] .