Marek Mielniczuk

Marek Mielniczuk

Marek Mielniczuk w Kadzidłowie w sierpniu 2025
Data i miejsce urodzenia	11 sierpnia 1946 Warszawa
Zawód, zajęcie	marszand, antykwariusz i kolekcjoner sztuki
Alma Mater	Szkoła Główna Planowania i Statystyki (1969)

Marek Anatol Mielniczuk (ur. 11 sierpnia 1946 w Warszawie) – polski marszand, antykwariusz i kolekcjoner sztuki, od lat 80. XX wieku związany z rynkiem francuskim i polskim. Właściciel galerii sztuki w Paryżu i Warszawie, doradca kolekcjonerów. Marszand i jeden z promotorów École de Paris.

Jego ojcem był Anatol Mielniczuk (ur. 21 lipca 1910 w Radziwiłłowie na Wołyniu, zm. 19 lipca 1981), związany przed wojną z Instytutem Wschodnim w Warszawie, ojciec pracował w Polskim Czerwonym Krzyżu, uczestniczył w powstaniu warszawskim pod pseudonimem „Czarny”. Matką Marka Mielniczuka była Maria Katarzyna Anna Sieniawska^[1].

Ukończył VI Liceum Ogólnokształcące im. Tadeusza Reytana w Warszawie (1964)^[2]. Kolekcjonerem został w ostatnich latach nauki w szkole. W 1969 roku ukończył Szkołę Główną Planowania i Statystyki (SGPiS, obecnie SGH) w Warszawie, uzyskując tytuł zawodowy magistra ekonomii na Wydziale Handlu^[3].

W latach 70. XX wieku był sędzią Związku Kynologicznego w Polsce. W 1976 roku sprzedał swoją kolekcję obrazów kapistów. W latach 70. pozostawał pod wpływem historyka sztuki Jerzego Sienkiewicza, chociaż utrzymywał też kontakty z panią Marią z jarmarku perskiego przy Dworcu Wschodnim w Warszawie.

Pracował w agencji „Artel”, zajmującej się promocją i reklamą w Telewizji Polskiej. Pomiędzy 1983 a 1984 pracował jako zastępca dyrektora w Teatrze Komedia^[4] (jego kierowniczką artystyczną była w tym czasie Olga Lipińska)^[5]. 27 lipca 1984 roku wyjechał do Paryża. Kupował polonika na bazarach, m.in. portret Jana Reszke, obraz Pawła Merwarta, Kwiaty Gustawa Gwozdeckiego, obraz Olgi Boznańskiej. Poszukiwał poloników poprzez ogłoszenia w prasie. 2 stycznia 1986 roku założył w Paryżu, początkowo w Louvre des Antiquaires, własną galerię sztuki – Galerie Marek^[6], specjalizującą się w malarstwie École de Paris oraz sztuce środkowoeuropejskiej^[7]. Prowadził również Galerię Marek w Warszawie. W Paryżu galeria działała później na rue de Miromensil 21. Wydawał katalogi kolejnych wystaw Ecole de Paris, m.in. 6 października 1988, 22 marca 1990, 3 października 1990. W listopadzie 1988 roku pomagał w organizacji wystawy „École de Paris – Boulogne” w Musée Municipal w Boulogne-Billancourt. W 1991 roku stracił galerię w Paryżu z powodu błędu swojego notariusza i wzrostu czynszu, po czym postanowił wyprowadzić się z Paryża.

Był jednym z głównych dostawców dzieł do kolekcji amerykańskiego kolekcjonera Toma Podla (1938–2011), wystawianej w Muzeach Narodowych w Krakowie i we Wrocławiu^[8]. W wywiadach prasowych podkreślał znaczenie uczciwości i osobistej relacji z klientem w pracy marszanda, krytykując spekulacje rynkowe.

Blisko współpracował z Wojciechem Fibakiem jako doradca kolekcjonerski. Jest wymieniany, obok Zbigniewa Legutki, jako jedna z kluczowych osób, które pomogły Fibakowi budować kolekcję dzieł sztuki^[9][10]. Pomagał też w tworzeniu kolekcji malarstwa École de Paris w Villa la Fleur.

W listopadzie 2010 roku, na zaproszenie dziennikarza „Gazety Wyborczej” Włodzimierza Kalickiego, Mielniczuk wziął udział w wyprawie do Buxtehude w Niemczech, aby zbadać obraz Żydówka z pomarańczami Aleksandra Gierymskiego (nazywany również Pomarańczarką), oferowany w domu aukcyjnym Eva Aldag. Potwierdził autentyczność płótna, wskazując, że różnice względem przedwojennej fotografii wynikają z powojennych, niefachowych przemalowań i przycięcia dzieła. Wspólnie z Kalickim ustalił szczegóły konserwatorskich ingerencji oraz fakt, że jest to obraz skradziony z Muzeum Narodowego w Warszawie. Dla zachowania możliwości dalszego działania formalnie zgłosił chęć udziału w licytacji, co pozwoliło utrzymać kontakt z domem aukcyjnym. Dzień przed aukcją Kalicki opublikował artykuł w „Gazecie Wyborczej”, a następnie Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego interweniowało w Niemczech. Jeszcze tego samego dnia niemiecki sąd nakazał zatrzymanie obrazu, a policja w Hamburgu zabezpieczyła Pomarańczarkę^[11][12]. Wcześniej rozpoznał na aukcji we Francji inny obraz Gierymskiego (Luwr w nocy), który trafił do zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie^[11].

W 1992 roku Mielniczuk zakupił renesansowy zamek Château de Kergroadez (bret. Maner Kergroadez) w Brélès w Bretanii, pochodzący z początku XVII wieku. Był trzecim właścicielem tej posiadłości. Pierwszą renowację przeprowadzono w 1913 roku. Zamiarem Mielniczuka było przekształcenie obiektu w galerię sztuki, otwarcie go dla zwiedzających i organizacja koncertów muzycznych. Odnowił, zgodnie z wymogami konserwatora zabytków, sześć pomieszczeń w głównym skrzydle zamku, adaptując je do funkcji wystawienniczych. Starał się też odtworzyć ok. 10 hektarów ogrodów. W pobliżu zamku znajdują się las i jezioro. W maju 1995 roku, dzięki jego zaangażowaniu, zamek został wpisany na listę francuskich zabytków jako Monument Historique i po raz pierwszy w historii został otwarty dla zwiedzających^[13]. Na otwarciu grała koncert Chopinowski Ewa Osińska. Za te działania konserwatorskie otrzymał nagrodę stowarzyszenia Vieilles maisons françaises. Wynajmował zamek na wesela, organizował koncerty muzyki poważnej. Pomieszczenia mają cztery i pół metra wysokości i były ogrzewane kominkami szerokimi na trzy i pół metra. W tym okresie rozważał zakup tzw. Zameczku w Doëlan w Bretanii, w którym pracował Władysław Ślewiński.

Ze względów osobistych w 2000 roku sprzedał zamek nowym właścicielom, którzy kontynuowali renowację obiektu i jego udostępnianie do celów kulturalnych oraz turystycznych^[14]. Wrócił do Warszawy i w 2001 roku w warszawskiej Panoramie otworzył Galerię Marek.

Prowadzi biuro Cabinet d'expertises Bobrowska-Mielniczuk, zajmujące się badaniem proweniencji dzieł sztuki École de Paris^[15].

Ma trzech synów. Jednym z nich jest marszand i znawca sztuki Maurycy Mielniczuk^[16].

• Co ma wisieć? Gust polski – wywiad, „Gazeta Wyborcza. Duży Format”, 2005^[3]
• Wstydliwe pieniądze – wywiad, „Rzeczpospolita”, 2001^[8]

• 1999 – Klan (serial) – właściciel galerii sztuki^[17]
• 2019 – Czarny Mercedes (film fabularny) – mężczyzna w Cafe Muza^[17]