Maria Turkowska-Luty

Maria Turkowska-Luty

Pełne imię i nazwisko	Maria Wanda Turkowska-Luty
Imię i nazwisko urodzenia	Maria Turkowska
Data i miejsce urodzenia	22 lipca 1951 Milanówek
Zawód, zajęcie	rusycystka, pedagog, działaczka opozycji antykomunistycznej
Miejsce zamieszkania	Katowice
Narodowość	polska
Alma Mater	Uniwersytet Warszawski
Uczelnia	Uniwersytet Śląski w Katowicach, Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Opolu, Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej
Małżeństwo	Michał Luty
Odznaczenia

Maria Turkowska-Luty (ur. 22 lipca 1951 w Milanówku^[1]) – polska rusycystka, pedagog, doktor nauk humanistycznych, działaczka opozycji antykomunistycznej.

W latach 1973–1974 pracowała jako nauczycielka w XI Liceum Ogólnokształcącym im. Mikołaja Reja w Warszawie. W 1975 roku ukończyła studia na Wydziale Rusycystyki i Slawistyki Uniwersytetu Warszawskiego i jeszcze w tym samym roku została pracownikiem naukowo-dydaktycznym Instytutu Filologii Obcych na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach – pracowała tam do 1985 roku^[1]. W 1986 roku uzyskała tytuł doktora nauk humanistycznych na podstawie pracy pt. Wybrane zagadnienia referencji w języku polskim i rosyjskim, której promotorem był prof. Kazimierz Polański^[2].

W latach 1970–1975 była członkinią Towarzystwa Kultury Moralnej^[1].

W październiku 1980 roku wstąpiła do Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”^[1] i jeszcze w tym samym roku, w grudniu była współzałożycielką Wszechnicy Górnośląskiej, inicjatywy kulturalno-oświatowej, mającej na celu propagowanie w społeczeństwie wiedzy i kultury, popularyzowanie idei samokształcenia oraz integracji środowisk naukowych i twórczych. Pełniła w niej rolę członka rady programowej^[3][4]. Również w tym samym roku została działaczką Niezależnego Zrzeszenia Studentów na Uniwersytecie Śląskim^[5][6].

W latach 1982–1987 kolportowała podziemne czasopisma oraz książki, m.in. do bibliotek Duszpasterstwa Ludzi Pracy, wydziałowych bibliotek Uniwersytetu Śląskiego oraz do biblioteki w jej mieszkaniu w Katowicach^[1]. Z tego też powodu wielokrotnie w latach 1983–1985 dokonywano u niej rewizji w mieszkaniu^[3].

W latach 1982–1983 była współorganizatorką mszy św. za ojczyznę, a w latach 1983–1985 Duszpasterstwa Ludzi Pracy w kościele Podwyższenia Krzyża Świętego w Gliwicach. W latach 1984–1985 organizowała wykłady naukowe, spotkania artystyczne oraz przedstawienia teatralne w kościołach w Sosnowcu, Katowicach, Gliwicach oraz w prywatnych mieszkaniach^[1].

W okresie 1985–1990 pracowała w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Opolu^[1].

W latach 1989–1990 była członkinią Komitetu Obywatelskiego „Solidarność” w Katowicach. W latach 1990–2003 zatrudniona była w Instytucie Filologii Wschodniosłowiańskich Uniwersytetu Śląskiego, a w 2005 roku została nauczycielką akademicką Akademii Techniczno-Humanistycznej w Bielsku-Białej^[1].

Jest zamężna z Michałem Lutym, działaczem antykomunistycznym, wiceprezydentem Katowic w latach 2000–2002^[7].

W latach 80. XX wieku mieszkała w Katowicach przy ulicy Granicznej^[1].

• Odznaka honorowa „Za Zasługi dla Ochrony Praw Człowieka” (2015)^[6][8]
• Krzyż Wolności i Solidarności (2020)^[9][7][10]