Milanówek

Milanówek
miasto i gmina
Ilustracja
Ulica Warszawska w centrum miasta
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo

 Polska

Województwo

 mazowieckie

Powiat

grodziski

Aglomeracja

warszawska

Prawa miejskie

1951

Burmistrz

Artur Niedziński
(od 2024)

Powierzchnia

13,44[1] km²

Wysokość

ok. 100 m n.p.m.

Populacja (2023)
• liczba ludności
• gęstość


16 370[2]
1218 os./km²

Strefa numeracyjna

(+48) 22

Kod pocztowy

05-822

Tablice rejestracyjne

WGM

Położenie na mapie powiatu grodziskiego
Mapa konturowa powiatu grodziskiego, u góry nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Milanówek”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Milanówek”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Milanówek”
Ziemia52°07′29″N 20°40′09″E/52,124722 20,669167[3]
TERC (TERYT)

1405011

SIMC

0921020

Hasło promocyjne: Miasto-Ogród
Urząd miejski
ul. Tadeusza Kościuszki 45
05-822 Milanówek
Strona internetowa
BIP

Milanówek – miasto w województwie mazowieckim, w powiecie grodziskim, leżące na południowy zachód od Warszawy i wchodzące w skład aglomeracji warszawskiej. Położone na Nizinie Środkowomazowieckiej, na Równinie Łowicko-Błońskiej.

Według danych z 2010 miasto miało 16 056 mieszkańców[4]. Wraz z Brwinowem i Podkową Leśną należy do tzw. podwarszawskiego trójmiasta ogrodów.

Historia

Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z XIV w.: Milonow (1350), dalej Milonowo (1414-1425, 1428), Milanowo alias Rapstinye (1529), Milanowo Rabstin (1580)[5][6]. Wieś szlachecka Milanowo Rabstin (Rabsztyn) położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie błońskim ziemi warszawskiej województwa mazowieckiego[7]. Według Rymuta nazwa pochodzi od nazwy osobowej Milon, Milan, z kolei pochodzących od imion złożonych typu Miłobrat, Miłosław. Po XVI wieku dodano przyrostek zdrabniający -ek[5].

Źródła informują nas o wójcie Bartłomieju z Czubina, nabywającym w 1452 od braci Stanisława i Jana synów Jakusza Kota część Milanowa[8]. W 1580 niejaki Krzysztof Chlewiński płacił od niego podatek z jednego łanu[8]. Niemniej w epoce nowożytnej majątek ów nie wyróżniał się niczym i należał raczej do małej własności. Przynależał on wówczas do parafii Żuków, gdzie też rejestrowano wszelkie urodzenia, zgony i śluby.

W II połowie wieku XVIII Milanówek był własnością Dyzmy Szymanowskiego, podczaszego warszawskiego[9][10].

Na początku wieku XIX Milanówek był własnością Jana Bogusława Wilhelma[11], dziedzica pobliskich Bieniowic. Wilhelm jednak mieszkał przez ten czas w Bieniowicach wraz z rodziną, Milanówek traktując zapewne jedynie jako lokatę kapitału. Był on też zaangażowany w procesy modernizacji rolnictwa. W jego książce wydanej w 1825 roku przedstawia on szkice budowanych przez siebie w swoich majątkach stodół[12]. Jest to najprawdopodobniej najstarsza zachowana ilustracja budynku stojącego w Milanówku. Po śmierci Wilhelma w 1829 roku jego spadkobiercy zdecydowali się rok później sprzedać majątek[13]. Jego kolejnym właścicielem został Karol Boromeusz Skalski (1777-1841)[14], oficer wojsk polskich. Służył on w wojsku od 1809 roku w armii Księstwa Warszawskiego. Po jego upadku do 1830 roku służył w Wojsku Polskim w kompanii rakietników[15]. Zasłużony w bitwie pod Olszynką Grochowską 29 września 1831 roku podał się do dymisji w stopniu podpułkownika[16].

Kupno Milanówka wiązało się zapewne ze zmianą stanu cywilnego Skalskiego. W styczniu 1830 roku zawarł on bowiem małżeństwo z Elżbietą Zofią Savage, córką Jakuba, a właściwie Jamesa Savage, głównego opiekuna ogrodów księżnej Izabeli Czartoryskiej i projektanta parku w Puławach[17].

Po śmierci Skalskiego majątek odziedziczyła jego żona. Niedługo jednak pozostawała we wdowieństwie. Już 9 listopada 1844 roku zawarła ona w Żukowie ślub z Marcinem Nasierowskim, właścicielem pobliskiego majątku Kłodno. Małżeństwo zresztą nie trwało długo, albowiem Nasierowski zmarł już 24 kwietnia 1848 roku[18]. Oba małżeństwa Skalskiej okazały się bezdzietne.

W kilka lat po śmierci Nasierowskiego wdowa po nim wyprowadziła się do Warszawy, gdzie w źródłach figuruje jako właścicielka kamienicy[19]. Było to zapewne związane ze zlicytowaniem w 1850 roku inwentarza milanowskiego majątku na wniosek posiadającego na nim hipotekę Wilhelma Kedsle[20].

W 1854 roku w „Gazecie Codziennej” jako właścicielka Milanówka wymieniona zostaje Zofia Łączyńska. Jest to zapewne błąd i chodzi już o późniejszą wieloletnią właścicielkę – Antoninę z Łączyńskich Rychłowską. Prywatnie siostra Marii Walewskiej urodzona w 1793 roku, była córką Macieja i Ewy z Zaborowskich[21]. Pierwsze małżeństwo z Michałem Lasockim, dziedzicem Iłowa, synem Adama i Kunegundy z Mikorskich zawarła 20 września 1816 roku. Dla dalszej historii Milanówka istotne jest to, że ze związku tego narodzi się Adrian Leon Lasocki, późniejszy mąż Bronisławy i ojciec Michała. Po śmierci pierwszego męża 5 września 1821 roku Łączyńska wychodzi ponownie za mąż za Augusta Radwana, właściciela nieodległych od Milanówka dóbr Czerwonka. Trzeci związek zawarty w 1833 ze Stanisławem Rychłowskim przetrwał najdłużej, bo do jego śmierci w 1862 roku[22]. Rychłowski, podobnie jak wcześniej Skalski, był byłym oficerem, który armii zawdzięczał swoją pozycję społeczną[23]. To pod jego nazwiskiem, chociaż po jego śmierci, a więc zapewne de facto przez Antoninę przeprowadzono w 1862 roku proces oczynszowania chłopów[24]:

„Na odbytem 24 b. m. posiedzeniu Komitetu Gubernjalnego, do oczynszowania włościan dóbr prywatnych Gub. Warszawskiej pod prezydencją Radcy Tajnego Łaszczyńskiego zatwierdzone zostały umowy dobrowolne o wieczyste oczynszowanie następujących majętności (...) 8) Milanówek, własność P. Stn. Rychłowskiego, osad 8, ogólna przestrzeń mórg 137 pr: 57, wysokość czynszu rs. 1 k. 35 z morgi t j. wartość włóki rs. 1535”

Antonina Rychłowska niezbyt długo przeżyła męża. Zmarła w Warszawie 27 maja 1864 roku. Wydaje się, że w ostatnich latach jej życia majątkiem mógł władać jej syn – Stefan, w „Kurierze Warszawskim” trafić można bowiem na wzmiankę, informującą że jako „obywatel z Milanówka” przybył do Warszawy[25].

W chwili jej śmierci własność majątku przeszła więc w ręce trójki żyjących dzieci Antoniny – Marii z Radwanów Mokronoskiej oraz Stefana (Jana Olbrachta) i Leona Lasockich. Ostatni z nich za udział w powstaniu styczniowym został zesłany na Sybir zmarł w drodze 31 grudnia 1864 roku[26]. Wobec tego, że Leon Lasocki zmarł pół roku po matce sytuacja spadkowa przedstawiała się następująco. Każde z dwójki żyjących dzieci otrzymać winno po ⅓ majątku, zaś trzecia część przypadła do podziału wdowie po Leonie – Bronisławie Lasockiej oraz jej dzieciom. Na skutek licytacji przeprowadzonej 26 czerwca 1867 roku Bronisława Lasocka spłaciła rodzeństwo swojego męża i wraz z dziećmi stała się jedyną właścicielką majątku[27].

W 1899 roku majątek odkupił od niej jej syn Michał Lasocki i założył spółkę Kozłowski-Lasocki i spółka, która zajęła się parcelacją majątku tworząc w Milanówku letnisko[28][29].

Zamożni mieszkańcy Warszawy stawiali tu wystawne domy letniskowe, które często, gdy właściciele postanawiali przenieść się na stałe, zamieniały się w okazałe wille. Była to przeważnie inteligencja. Letnisko wyróżnia się nowoczesnym wyglądem zewnętrznym i urządzeniami. Stylowe, dobrze urządzone, skanalizowane pensjonaty i dworki z telefonami, wśród estetycznie utrzymanych ogrodów, tworzą miasto-ogród nieustępujące pierwszorzędnym letniskom zagranicznym. Jest to jedno z najpiękniejszych i najbardziej eleganckich uzdrowisk podwarszawskich, miejsce wypoczynku wyborowego towarzystwa stołecznego. Najsłynniejszym letnikiem z pierwszych lat był Bolesław Prus. Stałym mieszkańcem miasteczka był m.in. rzeźbiarz Jan Szczepkowski.

W 1908 roku powstało Milanowskie Towarzystwo Letnicze, którego pierwszym prezesem został Michał Lasocki. Z inicjatywy Towarzystwa powstał w Milanówku teatr letni, korty tenisowe i boiska do siatkówki[28].

Dom Wysłużonego Kolejarza w Milanówku

W okresie międzywojennym rozwijała się, dominująca do dziś w starszej części miasta, architektura willowa. W 1924 roku rodzeństwo Stanisława i Henryk Witaczkowie założyli Centralną Doświadczalną Stację Jedwabniczą[28], po wojnie przekształcona w Zakłady Jedwabiu Naturalnego „Milanówek”. W 1933 roku w Milanówku z inicjatywy społecznej powołano instytucję „obywatelskich patroli” w związku z plagą napadów na domki letniskowe i wille[30]. W okresie II Rzeczpospolitej Milanówek był bastionem Endecji[31].

W czasie II wojny światowej w kościele św. Jadwigi w Milanówku przechowywano przeniesioną z Kościoła Świętego Krzyża na Krakowskim Przedmieściu urnę z sercem Fryderyka Chopina. Po kapitulacji powstania warszawskiego do Milanówka przeniosły się najważniejsze organy Polskiego Państwa Podziemnego, co dało mu przydomek „małego Londynu”. Podczas okupacji niemieckiej i w latach powojennych Milanówek był przedmiotem represji, które dotknęły licznych jego mieszkańców. Przykładem mogą być losy rodziny Vetulanich, z której dwie osoby zginęły w niemieckim obozie koncentracyjnym w Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu. Pisał na ten temat Tadeusz Sowiński (1988)[32] – nie podając źródeł swoich poglądów, a więc przesadnie deprecjonując służby wywiadowcze niemieckie i wysoko oceniając analogiczne służby sowieckie:

[...]"Przez pięć lat nie udało się Niemcom wykryć i rozbić struktury, ogarniającej całą lokalną społeczność. Była to bowiem społeczność wyjątkowa, jakby elita elit. Zwartość, solidarność, gorący patriotyzm, gotowość poświęcenia Sprawie, dyscyplina. Kto nawet nie był w konspiracji, ten o niej wiedział i wspierał ją. Warunki dla konspiracji były więc w sensie symbolicznym jedwabne. Tym bardziej, że silnym oparciem była dla niej [...] manufaktura jedwabiu (CDSJN), gdzie nie tylko wystawiano setki lewych dowodów pracy, chroniących przed łapankami nawet oficerów Komendy Głównej AK [...], lecz także produkowano materiały wybuchowe do granatów, szyto mundury i opaski na Powstanie, zaś po wypędzeniu ludności Warszawy – dawano schronienie uchodźcom, jak w całym zresztą Milanówku.

[...] To co nie udało się Niemcom przez pięć lat, tego dokonało NKWD w ciągu kilku zaledwie tygodni. Sowiecki okupant zdołał w tym krótkim czasie wyłapać, uwięzić i deportować niemal całą kadrę dowódczą tak wojskowych struktur, jak i władz cywilnych podziemia.” [...]

Tadeusz Sowiński, „Jedwabna konspiracja”, 1988

Tu warto zrobić ciekawe zestawienie z tym, co o Milanówku pisał wiele lat wcześniej, gdy była to zaledwie niewielka wieś, niemiecki podróżnik Alexander von Humboldt (1769–1859)[33]:

Byłem na Galapagos, przemierzyłem Andy, Kordyliery i dziki Ural, poznałem nurt Amazonki i rajskie wyspy oceanu, słowem, objechałem cały świat dokoła, świat pełen cudów natury i monumentalnych krajobrazów... W Polsce byłem kilka razy. Wyznam jednak, że nigdzie nie czułem się tak dobrze, jak w Milanówku, serdecznie podejmowany przez gościnnych mieszkańców tej małej osady...”

Alexander von Humboldt „Gesammelte Werke”, 1889

1 lipca 1952 miejscowość otrzymała prawa miejskie, wchłonięte zostały Nowa Wieś (obecnie ta część Milanówka nazywana jest Kazimierówką) i Polesie z gminy Nadarzyn oraz osiedle Parcele Milanówek z gminy Grodzisk[34]. W okresie PRL nastąpił dalszy rozwój przemysłu, przede wszystkim powstały fabryki narzędzi stomatologicznych i chirurgicznych „MIFAM” oraz Milanowska Fabryka Cukierków. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa warszawskiego. Po reformie administracyjnej z 1999 Milanówek stał się jedną z sześciu gmin tworzących powiat grodziski. W 1994[35], 2001[36], oraz w 2006 i 2007[35] roku w Milanówku doszło do zbrodni, które zostały inscenizowane (również w Milanówku) w programach telewizyjnych jak Magazyn Kryminalny 997 i Telewizyjne Biuro Śledcze. W 2004 decyzją ministra kultury Milanówek stał się siedzibą Archiwum Państwowego Dokumentacji Osobowej i Płacowej, najmłodszego spośród głównych archiwów państwowych[37].

Struktura powierzchni

Według danych z roku 2002[38] Milanówek ma obszar 13,52 km², w tym:

  • użytki rolne: 46%
  • użytki leśne: 3%

Miasto stanowi 3,69% powierzchni powiatu.

Demografia

Ulica Warszawska w Milanówku
  • Dane z 2010[4]:

Ogółem 16056 mieszkańców (7560 mężczyzn)

OpisOgółemKobietyMężczyźni
Jednostkaosób%osób%osób%
Populacja15 858100839153746747
Gęstość zaludnienia
[mieszk./km²]		1179,9624,3555,6
Piramida wieku mieszkańców Milanówka w 2014 roku[2]

Części miasta i osiedla

Części miasta
Osiedla
  • Osiedle Gospodarska
  • Osiedle Inżynierska
  • Osiedle Jedwabnik
  • Osiedle Królewska
  • Osiedle Okólna
  • Osiedle Wojska Polskiego
  • Osiedle „Berliny”
  • Osiedle „TBS” (Towarzystwo Budownictwa Społecznego)


Władze

Podobnie jak we wszystkich polskich gminach o liczbie ludności do 20 tysięcy osób, wybory do rady miasta odbywają się w Milanówku z zastosowaniem ordynacji większościowej. Rada liczy 15 osób, począwszy od kadencji 2014-2018 wybieranych w jednomandatowych okręgach wyborczych. Władzę wykonawczą stanowią pochodzący z wyborów bezpośrednich burmistrz oraz podległe mu struktury Urzędu Miasta i innych gminnych jednostek organizacyjnych.

Urząd Miasta

Urząd Miasta Milanówka mieści się w czterech budynkach, położonych w trzech różnych lokalizacjach. Główną siedzibę władz miasta stanowi znajdujący się u zbiegu ulic Kościuszki i Mickiewicza kompleks, składający się z zabytkowej willi „Wandzin” (Budynek A) oraz dobudowanego na tej samej posesji nowszego Budynku B. Obiekty te stanowią siedzibę burmistrza i rady miasta, Urzędu Stanu Cywilnego, a także komórek Urzędu związanych z finansami, sprawami organizacyjnymi i obywatelskimi. Budynek C znajduje się w zmodernizowanym obiekcie poprzemysłowym przy ul. Spacerowej 4. Mieści się tam część Urzędu odpowiadająca za kwestie infrastrukturalne i techniczne, a także związane z ochroną środowiska i gospodarką przestrzenną. Budynek ten jest także siedzibą miejskiej spółki wodociągowo-kanalizacyjnej oraz biblioteki. Budynek D przy ul. Żabie Oczko 1, jest siedzibą Referatu Organizacyjnego i Kadr.

Osobne siedziby posiadają inne jednostki miejskie, jak Straż Miejska, Centrum Kultury, Ośrodek Pomocy Społecznej czy szkoły.

Burmistrzowie Milanówka

lata imię i nazwisko
1990-1991 Ryszard Szadkowski[40]
1991-1998 Krzysztof Markowski[40]
1998-2014 Jerzy Wysocki[40]
2014-2018 Wiesława Kwiatkowska[40]
2018-2024 Piotr Remiszewski[40]
od 2024 Artur Niedziński[41]

Przynależność administracyjna

Zabytki

Do zabytków Milanówka należą m.in. kościół parafialny pw. św. Jadwigi, zespół willowy Turczynek, kwatera żołnierzy z okresu II wojny światowej oraz wiele willi z lat 1896–1945, m.in. „Potęga”, „Matulinek”, „Hygea”, „Hala” „Borówka”. Wpisane są one do krajowego rejestru zabytków (26 pozycji). 388 przedwojennych willi i innych obiektów w środkowej części Milanówka zostało wpisanych jako „zespół urbanistyczno-krajobrazowy” do krajowego rejestru zabytków. Liczne wille i pensjonaty tworzą genius loci Milanówka, stanowią o jego charakterze.

Transport

Drogowy

Milanówek leży przy drodze wojewódzkiej nr 719, wiodącej z Warszawy (wyjazd Alejami Jerozolimskimi) do Żyrardowa. W bliskim sąsiedztwie miasta przechodzi autostrada A2. Najbliższym węzłem autostradowym jest węzeł Grodzisk Maz.

Autobusowy

Połączenia autobusowe Milanówka z innymi gminami, a także komunikacja miejska wewnątrz miasta, funkcjonują w ramach związku powiatowo-gminnego „Grodziskie Przewozy Autobusowe” (GPA). W mieście swoje przystanki ma sześć linii wchodzących w skład systemu GPA.

Kolejowy

Przez miasto przechodzą następujące linie kolejowe:

Oświata

Na terenie miasta znajduje się 5 szkół podstawowych (w tym 3 publiczne i 2 niepubliczne), Liceum Ogólnokształcące przy ul. Piasta, Zespół Szkół nr 2 im. gen. Józefa Bema (Liceum i Technikum) przy ul. Wójtowskiej oraz społeczne LO nr 5 przy ul. Herberta (d.Fiderkiewicza). Najstarszą szkołą w mieście jest ponad 100-letnia Szkoła Podstawowa nr 1 im. ks. Piotra Skargi przy ul. Szkolnej.

Wspólnoty religijne

Kościół św. Jadwigi Śląskiej
Sala Królestwa Świadków Jehowy w Milanówku

Kościół rzymskokatolicki

Świadkowie Jehowy

Sport

  • Piłka nożna. Klub Sportowy Milan Milanówek, występujący w Lidze Okręgowej i założony w 1986 roku, kontynuuje tradycje klubu Włókniarz Milanówek (wcześniej Jedwabnik Milanówek), założonego w 1945 roku pod nazwą RKS i występującego m.in. w latach 50. w III lidze. Przy ulicy Turczynek znajdują się trzy boiska oraz skate park.
  • Kolarstwo grawitacyjne. Co roku na przełomie sierpnia i września organizowane są Mistrzostwa Polski w Dirt Jumpingu.
  • Koszykówka. Klub koszykarski UKS 3, występuje w trzeciej lidze koszykówki mężczyzn. Co roku organizowane są zawody streetball.
  • Łyżwiarstwo szybkie. Sekcja żeńska w Uczniowskim Klubie Sportowym „3”. W rankingu krajowym pod względem zdobytych nagród znajduje się na 3. miejscu.
  • Strzelectwo. Strzelnica miejska w piwnicach Zespołu Szkół przy ul. Piasta. Rozgrywane są konkursy o Puchar Burmistrza Milanówka.
  • Szachy. Co roku odbywają się Mistrzostwa Milanówka w Szachach. Działa klub szachowy „Jedwabnik”.
  • Tenis ziemny. Korty tenisowe mają tradycje przedwojenne, grała na nich m.in. wicemistrzyni Wimbledonu 1936 – Jadwiga Jędrzejowska. Co roku we wrześniu rozgrywane są Otwarte Mistrzostwa Milanówka w Tenisie Ziemnym.
  • Taniec. Klub taneczny „Twist” w Centrum Kultury.
  • Turystyka rowerowa. Sekcja kolarska przy Centrum Kultury organizuje tzw. „Milę Milanowską” – wyścig o puchar Burmistrza.
  • Bieganie. W Milanówku mieszka i trenuje Katarzyna Panejko-Wanat, dwukrotna Mistrzyni Polski w Maratonach na Orientację (Puchar Polski w Pieszych Maratonach na Orientację) oraz dwukrotna Akademicka Mistrzyni Polski w Maratonie.

Milanówek w kulturze

W odniesienia do milanowskiej codzienności obfituje tom wierszy Zachód słońca w Milanówku Jarosława Marka Rymkiewicza, wyróżniony Nagrodą Literacką Nike za rok 2003. Hanna Banaszak nagrała piosenkę Truskawki w Milanówku – autor tekstu Wojciech Młynarski.

Miasta partnerskie

Miasta partnerskie (stan na 2012 r.)[43]:

Przypisy

  1. ↑ Dane Głównego Urzędu Statystycznego: ''Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2008 r.)'' [online] [dostęp 2009-10-01].
  2. 1 2 Milanówek w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2023-12-31], liczba ludności na podstawie danych GUS.
  3. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 80526.
  4. 1 2 Rocznik Demograficzny 2010, s. 89.
  5. 1 2 Kazimierz Rymut, Nazwy miast Polski, Wyd. 2 uzupełnione, Wrocław: Zakład Narodowy Im. Ossoliń, 1987, s. 150, ISBN 83-04-02436-5, ISBN 978-83-04-02436-6 [dostęp 2023-09-30] (pol.).
  6. ↑ Tomasz Chludziński, Janusz Żmudziński „Mazowsze, mały przewodnik” Wyd. Sport i Turystyka Warszawa 1978 s. 164–165.
  7. ↑ Adolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. 5: Mazowsze, Warszawa 1895, s. 277, Mazowsze w drugiej połowie XVI wieku ; Cz.1, Mapa, plany, Warszawa 1973, k. 4.
  8. 1 2 Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu [online], www.slownik.ihpan.edu.pl [dostęp 2024-06-04].
  9. ↑ A. Haratym, M. Korwin-Szymanowski, Dyzma Szymanowski, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 50, z. 204, Instytut Historii PAN, Warszawa–Kraków 2014–2015, s. 50−51.
  10. ↑ Teki Dworczaka [online], teki.bkpan.poznan.pl [dostęp 2024-08-23].
  11. ↑ STRATEGIA ROZWOJU TERENÓW ZIELENI NA OBSZARZE PODWARSZAWSKIEGO TRÓJMIASTA OGRODÓW ETAP I [online], s. 6 [dostęp 2024-08-23].
  12. ↑ Bogusław Wilhelm, Uwagi gospodarza praktycznego ściągaiące się do stosownéy i taniéy budowy stodół, w ktorych młockarnie mogą bydź naydogodniéy mieszczone, Warszawa 1825, s. 3–7.
  13. ↑ Na skutek wyroku Trybunału..., „Dziennik Urzędowy Woiewodztwa Mazowieckiego” (747), polona.pl, 1830, s. 775–776 [dostęp 2024-06-04] (pol.).
  14. ↑ Kazimierz Władysław Wójcicki, Cmentarz Powązkowski pod Warszawą, Warszawa 1855, s. 114.
  15. ↑ Przepisy o znaku honorowym, niemniéy lista imienna generałow, officerów wyższych i niższych, oraz urzędnikow woyskowych, tak w służbie będących, jako też dymissyonowanych, znakiem honorowym ozdobionych w roku 1830, s. 37.
  16. ↑ Polska. Wiadomości urzędowe od wojska, „“Nowa Polska: dziennik polityczny i naukowy”, nr 60,, s. 2.” (60), 1831, s. 2.
  17. ↑ Z. Gołębiewska, Angielskie wzroce i inspiracje w życiu dworu puławskiego na przełomie XVIII i XIX wieku, [w:] Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio F, nr XLVI/XLVII, Lublin, 1992-1993, s. 204–212.
  18. ↑ Marcin Nasierowski, „Kurier Warszawski” (111), 1848, s. 3.
  19. ↑ J. Unger, Kalendarz Warszawski Popularno-Naukowy na rok 1853, Warszawa 1853, s. 27.
  20. ↑ Podaje niniejszym do publicznej wiadomości..., „Kurier Warszawski” (155), 1850, s. 832.
  21. ↑ A. Boniecki, Herbarz Polski,T XV, 1912, s. 281.
  22. ↑ Jan Bolesław Nycek, Maria Walewska, „Tygodnik Płocki” (16–17), 1981, s. 1.
  23. ↑ Stanisław Rychłowski [online], www.ipsb.nina.gov.pl [dostęp 2024-06-04] (pol.).
  24. ↑ Na odbytem w d. 24 b. m. posiedzeniu Komitetu Gubernjalnego, do oczyuszowania włościan dóbr, „Kurier Warszawski” (120), 1862, s. 1.
  25. ↑ Kurier Warszawski”, nr 20, 1864, s. 1.
  26. ↑ „Kurier Warszawski”, nr 3, 1865, s. 1.
  27. ↑ Obwieszczenia spadkowe, „Dziennik Warszawski” (185), 1864, 1679 (7).
  28. 1 2 3 Ludzie Niepodległości: Michał Piotr Lasocki [online], Jedynka – Polskie Radio [dostęp 2024-08-23] (pol.).
  29. ↑ Kalendarium historyczne Milanówka [online], Milanówek Miasto-ogród [dostęp 2024-08-23] (pol.).
  30. ↑ Monika Piątkowska „Życie przestępcze w przedwojennej Polsce” Wydawnictwo Naukowe PWN 2012, ISBN 978-83-01-17232-9, s. 125.
  31. ↑ Milanówek jak mały Poznań?
  32. ↑ Tadeusz Sowiński, Jedwabna konspiracja, Warszawa 1988, Burchard Edition, s. 196–197.
  33. ↑ Cyt. za: Tadeusz Sowiński, Jedwabna konspiracja, Warszawa 1988, Burchard Edition – motto na stronie tytułowej.
  34. ↑ Dz. U. z 1948 r. Nr 12, poz. 97 (ISAP).
  35. 1 2 Morderstwo, tajemnice i Piotr B.
  36. ↑ Mordercy Moniki do dziś nie odnaleziono. Po latach wydarzyło się coś nieoczekiwanego
  37. ↑ Oddział Dokumentacji Osobowej i Płacowej w Milanówku – ARCHIWUM PAŃSTWOWE W WARSZAWIE [online] [dostęp 2024-08-23] (pol.).
  38. ↑ Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset [online], regioset.pl [dostęp 2010-09-14] (pol.).
  39. ↑ Dane z rocznika demograficznego GUS z 31 grudnia 2008 r.
  40. 1 2 3 4 5 Władze Milanówka od 1990 roku [online], Milanówek Miasto-ogród [dostęp 2024-04-22] (pol.).
  41. ↑ Wybory Samorządowe 2024 [online], wybory.gov.pl/ [dostęp 2024-04-22] (pol.).
  42. ↑ Sala Królestwa Świadków Jehowy, Milanówek, ul. Królewska 146.
    *Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2020-07-18].
  43. ↑ Milanówek Miasto-ogród: Miasta partnerskie [online] [dostęp 2012-05-10].

Bibliografia

  • Tadeusz Sowiński, Jedwabna konspiracja, Warszawa 1988. Burchard Edition

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.