Marian Koczwara

Marian Koczwara

Data i miejsce urodzenia	29 lipca 1893 Bochnia
Data i miejsce śmierci	26 września 1970 Pewel Mała
profesor
Specjalność: botanika
wykładowca akademicki
Uczelnia	Uniwersytet Jagielloński
Odznaczenia

Marian Koczwara, ps. Świerk (ur. 29 lipca 1893 w Bochni, zm. 26 września 1970 w Pewli Małej)^[1][2] – polski działacz niepodległościowy, oficer, botanik, specjalista w zakresie farmakognozji, propagator ochrony przyrody, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Syn Jana (1862–1914), nauczyciela gimnazjalnego, i Marii Stefanii z domu Bukajło^[3] (ur. 1858)^[4]. Miał brata Jana Kantego Mariana (1889–1955) i siostrę Helenę (1891–1964)^[5].

W czasie I wojny światowej porucznik 5 pułku piechoty I Brygady Legionów Polskich^[3], odznaczony za męstwo orderem wojskowym „Virtuti Militari" V klasy^[6]. 14 października 1920 został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 w stopniu kapitana, w piechocie, w grupie oficerów byłych Legionów Polskich^[7].

Studiował we Lwowie. Tam też w latach 1922–1928 był asystentem w katedrze Systematyki i Geografii Roślin, pracując jednocześnie w szkole średniej. Od roku 1929 był pracownikiem Muzeum Śląskiego w Katowicach oraz prowizytatorem szkół średnich w województwie śląskim^[4]. W tym czasie zainteresował się bliżej przyrodą śląskich Beskidów. M.in. w 1930 r. opublikował pracę „Szata roślinna Beskidu Ustrońskiego”^[8]. W publikacji pt. „Barania Góra jako rezerwat przyrodniczy” (1931) jako jeden z pierwszych przyrodników wskazywał na potrzebę powołania rezerwatu przyrody na tej górze^[4].

W 1935 r.^[4] przeniósł się do Warszawy, gdzie był m.in. naczelnikiem wydziału w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego oraz wizytatorem szkół średnich.

Podczas II wojny światowej w Warszawie, gdzie wraz z żoną byli jednymi z najczynniejszych organizatorów tajnego nauczania uniwersyteckiego^[9].

Od 1945 r. w Krakowie, jako docent, kierownik Katedry Farmakognozji na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym^[10], od 1947 r. na samodzielnym Wydziale Farmaceutycznym Uniwersytetu Jagiellońskiego; następnie profesor i dziekan Wydziału Farmaceutycznego na UJ. W 1956 r. został mianowany profesorem zwyczajnym^[4]. W pracy naukowej skupiał się na badaniu roślin leczniczych i substancji czynnych w nich zawartych, zwłaszcza saponin i garbników. Zwolennik leków ziołowych. Autor m.in. szczegółowego skryptu „Farmakognozja”. Był członkiem Polskiego Towarzystwa Botanicznego^[11].

Jego żoną była Anna Maria Pia z domu d'Abancourt de Franqueville (1897–1944)^[5].

Po przejściu na emeryturę zamieszkał w Pewli Małej, gdzie w 1970 zmarł. Spoczywa na cmentarzu parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa w Pewli Małej (sektor III, rząd 10, kwatera 4)^[12].

• Geobotaniczne stosunki Wołynia (Cykl: Z pracowni Muzeum Śląskiego w Katowicach), nakł. Wołyńskiego Zarządu Okręgowego Związku Polskiego Nauczycielstwa Szkół Powszechnych, 1930, s. 52.
• Szata roślinna Beskidu Ustrońskiego, wyd. Muzeum Śląskiego w Katowicach, Katowice 1930, s. 66.
• Barania Góra jako rezerwat przyrodniczy, wyd. Muzeum Śląskiego w Katowicach, Katowice 1931, s. 24.

(wraz z: J. Czyżewski, A. Zglinnicka): Pokucie, [w:] Prace geograficzne wydawane przez prof. E. Romera, wyd. Sp. akc. Książnica-atlas, 1931, s. 97.

• Dwuliścienne. Wolnopłatkowe - Dwukwiatowe. Część 7 (Tom 9 z: Flora polska: rośliny naczyniowe polski i ziem ościennych), Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1960, s. 137.
• Farmakognozja ogólna i szczegółowa z uwzględnieniem surowców Farmakopei III, Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1953.
• Farmakognozja ogólna i szczegółowa z uwzględnieniem surowców Farmakopei III, Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1956.
• Farmakognozja ogólna i szczegółowa, skrypt wyd. Akademia Medyczna, Kraków 1959.

• Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 6594 – 17 maja 1922^[6][13][3]
• Krzyż Niepodległości – 17 marca 1932 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”^{[14][15][16][17]}
• Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski^[15]
• Krzyż Walecznych^[15]
• Złoty Krzyż Zasługi – 20 października 1938 „za zasługi na polu pracy społecznej”^[18]
• Odznaka „Za wierną służbę”^[15]
• Medal 10-lecia Polski Ludowej – 13 stycznia 1955^[19]

• Informacja na stronach UJ w Krakowie.
• Koczwara Marian. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari 37 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-05-28].
• Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2025-05-28].