Marian Ocetkiewicz
 Marian Ocetkiewicz (przed 1931) | |
 pułkownik piechoty | |
| Data i miejsce urodzenia |
28 października 1895 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
10 lipca 1941 |
| Przebieg służby | |
| Lata służby |
1914–1941 |
| Siły zbrojne | |
| Formacja | |
| Jednostki |
71 Pułk Piechoty |
| Stanowiska |
dowódca zgrupowania piechoty |
| Odznaczenia | |
         | |
Marian Józef Ocetkiewicz[1] (ur. 28 października 1895 w Chrzanowie, zm. 10 lipca 1941 w KL Auschwitz) – pułkownik piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys
Syn Józefa i Urszuli z domu Skoczylas, urodzony 28 października 1895 w Chrzanowie[2][3]. Od 1912 należał do Związku Strzeleckiego oraz „Promienia”[4]. W czasie I wojny światowej, od 6 sierpnia 1914 walczył w Legionach Polskich, w składzie I Brygady[4]. Był oficerem 2 pułku piechoty, a następnie 6 pułku piechoty[4]. Jako oficer byłego Polskiego Korpusu Posiłkowego reskryptem Rady Regencyjnej z 25 października 1918 został przydzielony do podległego jej Wojska Polskiego[5].
1 sierpnia 1920, w czasie wojny z bolszewikami, objął dowództwo 144 pułku Strzelców Kresowych, który w lutym następnego roku przemianowany został na 71 pułk piechoty. Po zakończeniu działań wojennych dowodzona przez niego jednostka stacjonowała w Kowlu, a następnie w Ostrowi Mazowieckiej. W lutym 1925 został przydzielony do Komendy miasta Warszawy na stanowisko zastępcy komendanta[6]. Na tym stanowisku był w czasie zamachu majowego i opowiedział się po stronie legalnych władz RP. Ówczesny dowódca 36 pułku piechoty Legii Akademickiej, płk Kazimierz Sawicki w 1957, w relacji na temat przebiegu zamachu stanu, stwierdził, że Marian Ocetkiewicz był bardzo niepopularny i nielubiany w garnizonie, zdecydowany przeciwnik piłsudczyków[7]. We wrześniu 1926 przeniesiony został do dyspozycji dowódcy Okręgu Korpusu Nr I[8].
Następnie był oficerem placu w Prużanach. 28 stycznia 1929 wyznaczony został na stanowisko dowódcy 56 pułku piechoty wielkopolskiej w Krotoszynie[9]. W czerwcu 1933 przeniesiony został do Skierniewic na równorzędne stanowisko – dowódcy 18 pułku piechoty[10]. W marcu 1935 wyznaczony został na stanowisko dowódcy Brygady KOP „Wilno”[11]. Z dniem 1 lutego 1937 roku, w związku rozformowaniem brygady, został przeniesiony do dyspozycji Ministra Spraw Wojskowych[12], a następnie wyznaczony na nowo utworzone stanowisko dowódcy Obrony Przeciwlotniczej w Dowództwie Okręgu Korpusu Nr V w Krakowie. Na tym stanowisku pozostawał do wybuchu II wojny światowej.
4 września 1939 ewakuował się wraz z podległymi mu pododdziałami artylerii przeciwlotniczej do Dęblina[13]. W ciągu trzech następnych dni zorganizował i objął dowództwo nad 160 osobowym oddziałem przeciwdywersyjnym, uzbrojonym w 300 karabinów i 7 ręcznych karabinów maszynowych. Następnie na czterech posiadanych samochodach ciężarowych przeniósł się z tym oddziałem do Puław[14]. W drugiej dekadzie września, w Chełmie, objął dowództwo nad zgrupowaniem piechoty, nazywanym w literaturze „Grupą płk. Ocetkiewicza” lub „Grupą lubelskich batalionów wartowniczych”. Zgrupowanie weszło w skład 19 Brygady Piechoty płk. dypl. Jana Korkozowicza i wzięło udział w drugiej bitwie pod Tomaszowem Lubelskim. 23 września 1939 pod Werszczycą Grupa została rozbita przez czołgi 2 Dywizji Pancernej.
Bezpośrednio po przegranej kampanii włączył się w nurt pracy konspiracyjnej obejmując stanowisko pierwszego zastępcy komendanta głównego Tajnej Organizacji Wojskowej „Związek Orła Białego”. Działał w niej pod pseudonimem „Marian” i „Broda”. W kwietniu 1941 został aresztowany, 26 czerwca wywieziony w transporcie z Krakowa do obozu koncentracyjnego Auschwitz; przebywał tam pod fałszywym nazwiskiem Józef Czyżewski (nr. obozowy 17333). 3 lipca osadzony został w bunkrze bloku 11, a 10 lipca rozstrzelany pod ścianą śmierci[15].
Symbolicznie został upamiętniony na grobowcu rodzinnym na Cmentarzu Komunalnym w Krośnie (sektor C1-15-21)[16].
Awanse
- chorąży – 1 marca 1915
- podporucznik – 11 listopada 1915
- major – 3 maja zweryfikowany ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 199 lokatą w korpusie oficerów piechoty
- podpułkownik – 31 marca 1924 ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1923 i 83 lokatą w korpusie oficerów piechoty
- pułkownik – ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1931 w korpusie oficerów piechoty
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 363 – 30 czerwca 1921[17][2]
- Krzyż Niepodległości – 9 stycznia 1932 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”[18][4]
- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski – 11 listopada 1937[19]
- Krzyż Walecznych czterokrotnie[4]
- Złoty Krzyż Zasługi – 28 września 1925[20][21]
- Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921[4]
- Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości[4]
- Odznaka za Rany i Kontuzje[22]
- Medal Zwycięstwa („Médaille Interalliée”)[4]
Przypisy
- ↑ 26 stycznia 1934 ogłoszono sprostowanie imienia ze „Marian” na „Marian Józef”. Zarządzenia Ministra Spraw Wojskowych. Zmiany (sprostowania) nazwisk, imion i dat urodzenia. „Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych”. Nr 2, s. 22, 26 stycznia 1934.
- 1 2 Kolekcja ↓, s. 1.
- ↑ Zakrzewski 2016 ↓, s. 503.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Kolekcja ↓, s. 3.
- ↑ Dziennik Rozporządzeń Komisji Wojskowej, 1918, R. 1, nr 1, Warszawa 1918, s. 4.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 22 z 26 lutego 1925 roku, s. 95.
- ↑ Przewrót wojskowy w Polsce... s. 164.
- ↑ Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 39 z 24.09.1926 r.
- ↑ Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 4 z 14.02.1929 r.
- ↑ Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 8 z 28.06.1933 r.
- ↑ Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 5 z 21.03.1935 r.
- ↑ Archiwum Józefa Piłsudskiego, teczka 701/1/120, Opinie dowódców brygad KOP za 1936 rok.
- ↑ Polska artyleria przeciwlotnicza... s. 163.
- ↑ Polska artyleria przeciwlotnicza... s. 164.
- ↑ Według tego źródła 10 stycznia 1941. Ocetkiewicz (w obozie Czyżewski, Marian (Józef). auschwitz.org. [dostęp 2021-01-12].
- ↑ Cmentarz komunalny w Krośnie - wyszukiwarka osób pochowanych [online], krosno.artlookgallery.com [dostęp 2021-05-22].
- ↑ Dziennik Personalny 1921.07.23 R.2 Nr29, „Biblioteka Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk”, 23 lipca 1921, s. 1190 [dostęp 2026-07-11].
- ↑ M.P. z 1932 r. Nr 12, poz. 16 (ISAP)
- ↑ M.P. z 1937 r. Nr 260, poz. 410 (ISAP) „za zasługi w służbie wojskowej”.
- ↑ M.P. z 1925 r. nr 241, poz. 989 „za zasługi, położone na polu organizacji armji”.
- ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 18, 584.
- ↑ na podstawie fotografii Plik:Marian_Ocetkiewicz.jpg
Bibliografia
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2019-09-07].
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
- Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
- Ferdynand Mazaraki, Zarys historii wojennej 71-go Pułku Piechoty, Warszawa 1929.
- Przewrót wojskowy w Polsce w 1926 r. Wybór dokumentów, zakończenie, Wojskowy Przegląd Historyczny Nr 4 (90), Warszawa 1979.
- Ludwik Głowacki, Działania wojenne na Lubelszczyźnie w roku 1939, Wydawnictwo Lubelskie, wyd. II, Warszawa 1986, ISBN 83-222-0377-2.
- Polska artyleria przeciwlotnicza w wojnie obronnej 1939 r. Sprawozdanie dowódcy Obrony Przeciwlotniczej Kraju, płk dypl. Włodzimierza Juliusza Ludwiga z działalności w czasie wojny, Opracowanie Mieczysław Lipiński i Zbigniew Moszumański, Przegląd Historyczno-Wojskowy Nr 4 (204) z 2004.
- Bartosz Zakrzewski: 18 Dywizja Piechoty WP w wojnie polsko-sowieckiej. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2016. ISBN 978-83-7543-415-6.
- Ocetkiewicz Marian Józef. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari; I.482.11-707 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2026-02-26].
Linki zewnętrzne
- Bartosz Zakrzewski: Droga pod ścianę śmierci. interia.pl, 2012-03-09. [dostęp 2021-01-12].