Marian Raganowicz

Marian Jan Raganowicz

pułkownik piechoty
Data i miejsce urodzenia	12 sierpnia 1892 Sieniawa, Austro-Węgry
Data i miejsce śmierci	wiosna 1940 Charków, USRR, ZSRR
Przebieg służby
Lata służby	1914–1940
Siły zbrojne	Armia Austro-Węgier Wojsko Polskie
Formacja	Legiony Polskie
Jednostki	2 Pułk Piechoty 33 Pułk Piechoty Szkoła Podchorążych Piechoty 41 Dywizja Piechoty
Stanowiska	dowódca kompanii piechoty dowódca batalionu piechoty zastępca dowódcy pułku piechoty dowódca pułku piechoty dowódca piechoty dywizyjnej
Główne wojny i bitwy	I wojna światowa wojna polsko-bolszewicka II wojna światowa kampania wrześniowa
Odznaczenia

Marian Jan Raganowicz (do 1935: Marian Stanisław^[1]) (ur. 12 sierpnia 1892 w Sieniawie, zm. wiosną 1940 w Charkowie) – pułkownik piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.

Syn Franciszka i Walerii z Kuczmińskich^[2][3]. Miał brata Witolda Łukasza Wincentego (ur. 1902), dziennikarza^[4], oraz siostry Barbarę Helenę i Bronisławę Marię. Uczęszczał do gimnazjum realnego w Sieniawie i Jaworowie^[2]. Następnie uczył się w Szkole Przemysłowej we Lwowie. Przed I wojną światową był członkiem Polowych Drużyn Sokolich, Polskich Drużyn Strzeleckich (od 1910)^[2][5]. Od 1 sierpnia 1914 w 2 pułku piechoty Legionów Polskich^[5], gdzie był dowódcą plutonu w 15 kompanii^[2]. 13 maja 1915 został kontuzjowany pod Czerniowcami^[6] i następnie trafił do niewoli rosyjskiej^[7], z której zbiegł pod koniec 1916^[7][8]. W 1918 przeszedł z II Brygadą Legionów front, walczył pod Rarańczą^[2] i Kaniowem^[7]. Następnie w II Korpusie Wschodnim, jesienią 1918 wstąpił do 4 Dywizji Strzelców Polskich^[2], po czym od grudnia tego roku służył w Wojsku Polskim^[2][7]. Za postawę wykazaną podczas walk, 18 maja 1922 otrzymał order wojskowy „Virtuti Militari" V klasy^[9], a we wniosku o jego nadanie, napisano m.in.^[10]:

W latach 1919–1938 pełnił służbę w 33 pułku piechoty w Łomży zajmując kolejno stanowiska: dowódcy kompanii, dowódcy batalionu zapasowego, dowódcy batalionu sztabowego^[11] i dowódcy III batalionu^[12]. Od 1 sierpnia 1919 na froncie litewsko-białoruskim. W szeregach 33 pp walczył na wojnie z bolszewikami. W maju 1927 został przesunięty na stanowisko zastępcy dowódcy pułku^[13][14], w styczniu 1932 został wyznaczony na stanowisko dowódcy 33 pułku^[15][16]. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu majora ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919^[17], a 23 stycznia 1928 awansował na podpułkownika ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1928. 17 grudnia 1933 roku został awansowany na pułkownika ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1934 roku i 7. lokatą w korpusie oficerów piechoty^[18].

W czerwcu 1938 został wyznaczony na stanowisko komendanta Szkoły Podchorążych Piechoty w Ostrowi Mazowieckiej, następnie objął stanowisko dowódcy piechoty dywizyjnej 18 Dywizji Piechoty^[19].

W trzeciej dekadzie sierpnia 1939, w czasie mobilizacji alarmowej, objął stanowisko dowódcy piechoty dywizyjnej rezerwowej 41 Dywizji Piechoty. W jej składzie walczył w kampanii wrześniowej. Próba przedostania się do Rumunii skończyła się uwięzieniem przez Sowietów w obozie jenieckim w Starobielsku^[20][2]. Wiosną 1940 został zamordowany w Charkowie^[2] przez funkcjonariuszy NKWD i potajemnie pogrzebany w bezimiennej, zbiorowej mogile w Piatichatkach^[20], gdzie od 17 czerwca 2000 mieści się oficjalnie Cmentarz Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie^[21]. Figuruje na Liście Starobielskiej NKWD pod poz. 2858^[20][2].

Grób symboliczny płk. Stanisława Raganowicza znajduje się na łomżyńskim cmentarzu parafialnym.

Postanowieniem nr 112-48-07 Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego z 5 października 2007 został awansowany pośmiertnie na stopień generała brygady^[22][23]. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”^[24].

15 sierpnia 1922 ożenił się z Heleną Wandą z Jakubowskich^[8].

• chorąży – 5 listopada 1914
• podporucznik – 27 stycznia 1915^[25][2]
• porucznik –
• kapitan –
• major – 3 maja 1922 zweryfikowany ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 385. lokatą w korpusie oficerów piechoty
• podpułkownik – 23 stycznia 1928 ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1928 i 12. lokatą w korpusie oficerów piechoty
• pułkownik – 17 grudnia 1933

• Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 7014 – 17 maja 1922^{[9][26][2][3]}
• Krzyż Niepodległości – 6 czerwca 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”^[27][2][5]
• Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski – 10 listopada 1928^{[28][8][2][5]}
• Krzyż Walecznych (dwukrotnie, 1920)^[8][2][5]
• Złoty Krzyż Zasługi – 18 marca 1932^[29][2][5]
• Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921^[8][2][5]
• Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości^[8][2][5]
• Brązowy Medal za Długoletnią Służbę^[8]
• Medal Zwycięstwa („Médaille Interalliée”)^[8][5]

W ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia” gen bryg. Marian Raganowicz został uhonorowany poprzez zasadzenie Dębu Pamięci przy Szkole Podstawowej im. Marii Konopnickiej w Suwałkach^[30].

9 listopada 2004 na cmentarzu przy ul. Kopernika w Łomży odbyło się odsłonięcie i poświęcenie tablicy pamiątkowej na grobie płk. Mariana Stanisława Raganowicza.

Minister Obrony Narodowej decyzją nr 2245/MON/PSSS z dnia 9 sierpnia 2004 polecił 1 łomżyńskiemu batalionowi remontowemu przyjąć imię patrona - płk. Mariana Raganowicza. Obecnie gen bryg. Marian Raganowicz jest patronem 18. Łomżyńskiego Pułku Logistycznego^[31].

Jedna z ulic w Łomży nosi imię gen. Mariana Stanisława Raganowicza.

W Ostrowi Mazowieckiej w pobliżu byłej Szkoły Podchorążych Piechoty (koszary w Komorowie) od 2006 jest ulica płk. Mariana Raganowicza.

• awanse generalskie oficerów II Rzeczypospolitej Polskiej z 2007
• jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku)
• obozy NKWD dla jeńców polskich
• ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Charkowie

• Lista starszeństwa oficerów Legionów Polskich w dniu oddania Legionów Polskich Wojsku Polskiemu (12 kwietnia 1917), Warszawa 1917.
• Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2016-02-15].
• Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
• Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
• Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
• Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
• Kazimierz Banaszek, Wanda Krystyna Roman, Zdzisław Sawicki: Kawalerowie Orderu Virtuti Militari w mogiłach katyńskich. Warszawa: Kapituła Orderu Wojennego Virtuti Militari, 2000. ISBN 83-87893-79-X.
• Jerzy Ciesielski, Zuzanna Gajowniczek, Grażyna Przytulska, Wanda Krystyna Roman, Zdzisław Sawicki, Robert Szczerkowski, Wanda Szumińska: Charków. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Jędrzej Tucholski (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2003. ISBN 83-916663-5-2.
• Marian Stanisław Raganowicz. [w:] Kolekcja Generałów i Osobistości; I.480.775 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2026-06-19].