Michael Moorcock

Michael Moorcock
James Colvin, JC, Warwick Colvin, Jr.
Ilustracja
Michael Moorcock (2012)
Data i miejsce urodzenia

18 grudnia 1939
Londyn

Narodowość

angielska

Język

angielski

Dziedzina sztuki

literatura

Gatunek

fantastyka naukowa, fantasy

Ważne dzieła

Saga o Elryku

Michael John Moorcock (ur. 18 grudnia 1939[1] w Londynie) – brytyjski pisarz science-fiction oraz fantasy, a także redaktor, publicysta i muzyk. Laureat Damon Knight Memorial Grand Master Award w 2008 oraz wielu innych nagród w dziedzinie fantastyki. Jego działalność i praca w magazynie „New Worlds” doprowadziła do rozwoju ówczesnej fantastyki, określanej jako nowa fala. Sukces owych przeobrażeń zapewniały znakomite publikacje oraz oddana współpraca Briana Aldissa i J.G. Ballarda. Jego powieści ukazały się m.in. w Niemczech, we Francji, w Hiszpanii, Włoszech i w Egipcie[1].

W latach 80. Moorcock porzucił pisanie opowiadań i powieści fantastycznych, skoncentrował się na historiach wojennych. Do jego najwybitniejszych książek z tego okresu należy zaliczyć „The War Hound” i „World’s Pain”, a także nowele z serii „Between Wars” nawiązujące do holocaustu II wojny światowej.

Ostatnio Moorcock powrócił do pisania bardziej na gruncie fantastyki, mimo że jak sam mówi, nie przepada za SF i nie lubi środowiska fanów. Pod względem światopoglądowym uważa się za anarchistę.

Biografia

Moorcock (2006)

Urodził się w Mitcham w grudniu 1939[2] i doświadczył intensywnych bombardowań Londynu oraz oglądał jego zrujnowane krajobrazy. Szczególnie często pisał o okolicach Notting Hill Gate[3] i Ladbroke Grove, które wywarły istotny wpływ na część jego twórczości, między innymi na powieści z cyklu o Corneliusie. Moorcock wspominał, że pierwszymi trzema książkami dla dorosłych, które przeczytał jeszcze przed rozpoczęciem szkoły podstawowej, były Władca umysłów z Marsa autorstwa Edgara Rice Burroughs, The Apple Cart autorstwa George'a Bernarda Shawa oraz The Constable of St. Nicholas autorstwa Edwin Lester Arnold[4]. Pierwszą książką, którą kupił, był używany egzemplarz Wędrówki Pielgrzyma[5].

Michael Moorcock jest byłym mężem pisarki Hilary Bailey, z którą miał troje dzieci: Sophie (ur. 1963), Katherine (ur. 1964) i Maxa (ur. 1972)[6]. Był również mężem Jill Riches, która później poślubiła Roberta Calverta. Riches ilustrowała niektóre książki Moorcocka, w tym projektowała okładki, między innymi obwolutę pierwszego wydania powieści pod tytułem Gloriana (Allison & Busby, 1978)[7]. W 1983 trzecią żoną Moorcocka została Linda Steele[8][9].

Bez swojej wiedzy został jednym z pierwszych członków Swordsmen and Sorcerers' Guild of America, luźno powiązanej grupy ośmiu autorów heroic fantasy, założonej w latach 60. i kierowanej przez Lin Carter. Członków wybierano wyłącznie na podstawie ich dorobku w literaturze fantasy[10].

Michael Moorcock jest bohaterem czterech książkowych opracowań, monografii oraz wywiadu autorstwa Colin Greenland. W 1983 Greenland opublikował książkę The Entropy Exhibition: Michael Moorcock and the British 'New Wave' in Science Fiction. Następnie, w 1992 , wydał Michael Moorcock: Death is No Obstacle, obszerny zbiór wywiadów z Moorcockiem poświęconych technikom jego pisarstwa[11]. W późniejszych latach ukazały się także Michael Moorcock: Law of Chaos autorstwa Jeffa Gardinera oraz Michael Moorcock: Fiction, Fantasy and the World’s Pain autorstwa Marka Scrogginsa.

W latach 90. Michael Moorcock przeprowadził się do Teksasu w Stanach Zjednoczonych[12]. Jego żona Linda jest Amerykanką[13]. Pisarz spędza połowę roku w Teksasie, a drugą połowę pracując w Europie[3][14].

Poglądy polityczne

Michael Moorcock w swojej twórczości często porusza treści polityczne. W jednym z wywiadów stwierdził: jestem anarchistą i pragmatykiem. Moja postawa moralna / filozoficzna to postawa anarchisty[15]. Opisując, jak jego pisarstwo łączy się z jego filozofią polityczną, Moorcock mówił: Moje książki często dotyczą arystokratycznych bohaterów, bogów i tym podobnych. Wszystkie kończą się w sposób, który często wprost stwierdza, że nie należy służyć ani bogom, ani panom, lecz stać się własnym panem[15].

Oprócz wykorzystywania fikcji do eksplorowania swoich poglądów politycznych[12], Moorcock angażuje się także w pokojowy aktywizm polityczny. Aby zmarginalizować treści, które uprzedmiotawiają kobiety i sugerują, że kobiety lubią być bite, zachęcał sieć WH Smith do przeniesienia książek z serii Gor autorstwa Johna Normana na wyższe półki[15]. Przez wiele lat pisał również dla czasopism i gazet o różnych orientacjach politycznych, w tym „The Times”, „New Statesman”, „The Spectator”, „The Guardian”, „The Daily Telegraph”, „The Washington Post”, „Los Angeles Times” i wielu innych, poruszając rozmaite tematy[16][17].

Działalność pisarska

Moorcock zaczął pisać jeszcze w czasach szkolnych, od 1950 współtworząc magazyn zatytułowany „Outlaw’s Own”[2]

W 1957, w wieku 17 lat, został redaktorem „Tarzan Adventures” (ogólnokrajowego tygodnika dla młodzieży zawierającego teksty i komiksy o Tarzanie), który w tamtym roku i następnym opublikował co najmniej tuzin jego własnych opowiadań o bohaterze nazwanym Sojan the Swordsman[18]. W wieku 18 lat, w 1958, napisał alegoryczną powieść fantasy The Golden Barge. Utwór ten pozostawał niewydany aż do 1980, kiedy został opublikowany przez Savoy Books ze wstępem autorstwa M. Johna Harrison. W wieku 19 lat[19] Moorcock pracował przy „The Sexton Blake Library,”, pulpowym magazynie literackim o Sextonie Blake’u, który został określony Sherlockiem Holmesem dla ubogich przez The Encyclopedia of Science Fiction[20].

Pod kierownictwem Moorcocka magazyn „New Worlds” stał się centralnym ośrodkiem nowej fali science-fiction. Ruch ten – choć sam tak się nie nazywał – promował indywidualną wizję, literacki styl oraz egzystencjalne spojrzenie na zmiany technologiczne, w przeciwieństwie do bardziej schematycznego gatunku hard sicence fiction[21], koncentrującego się przede wszystkim na samej ekstrapolacji rozwoju technologii. Niektóre opowiadania z nowej fali nie przypominały tradycyjnej science fiction, a magazyn „New Worlds” pozostawał kontrowersyjny przez cały okres, gdy Moorcock pełnił funkcję redaktora[22]. Moorcock twierdził, że chciał publikować eksperymentalną i literacką fikcję wykorzystującą techniki oraz tematykę charakterystyczną dla science fiction gatunkowej, starając się – przynajmniej początkowo – połączyć literaturę „popularną” i „wysoką” tam, gdzie, jego zdaniem, naturalnie się przenikały. Po 1967 polityka ta stała się szczególnie widoczna i powiązana z brytyjskim ruchem pop-artu, reprezentowanym między innymi przez Eduardo Paolozzi'ego i Richarda Hamiltona[23].

W tamtym okresie Moorcock okazjonalnie pisał pod pseudonimem „James Colvin”[24], będącym pseudonimem redakcyjnym, stworzonym pierwotnie dla niego przez Johna Carnella i używanym także przez innych krytyków związanych z „New Worlds”. Parodystyczny nekrolog Colvina ukazał się w „New Worlds” nr 197 (styczeń 1970). Był napisany przez Charlesa Platta pod pseudonimem „William Barclay”[24]. Moorcock często wykorzystywał również inicjały „JC”; ponieważ sa to inicjały Jezusa Chrystusa, bohatera jego nagrodzonej Nebulą noweli I Ujrzeli Człowieka z 1967[25], opowiadającej historię Karla Glogauera, podróżnika w czasie, który przyjmuje rolę Chrystusa[26]. Są to także inicjały różnych postaci z cyklu Eternal Champion stworzonych przez Moorcocka, takich jak Jerry Cornelius, Jerry Cornell czy Jherek Carnelian[27].

Publikował również pastisze autorów, których darzył sympatią w młodości, w tym Edgara Rice Burroughsa, Leigh Bracketta oraz Roberta E. Howarda. Wszystkie jego historie fantasy zawierają elementy satyry i parodii, przy jednoczesnym zachowaniu – jak sam uważa – istotnych cech gatunku. Choć jego heroic fantasy były najczęściej wznawianymi książkami w Stanach Zjednoczonych, w Wielkiej Brytanii zyskał uznanie jako autor literacki, otrzymując Guardian Fiction Prize w 1977 za The Condition of Muzak, a jego powieść Mother London znalazła się później w finałowej trójce nagrody Costa Book Awards obok utworów Salmana Rushdie oraz Jamesa Kelmana[28].

Michael Moorcock, Alan Moore i Iain Sinclair w 2009

Powieści i cykle takie jak Mother London, King of the City, Pyat Quartet oraz zbiór opowiadań London Bone ugruntowały jego pozycję w oczach krytyków takich jak Iain Sinclair, Peter Ackroyd i Allan Massie, publikujących m.in. w „The Times Literary Supplement” i „London Review of Books”, jako jednego z najważniejszych współczesnych powieściopisarzy literackich. W 2008 Michael Moorcock został wskazany przez panel krytyków „The Times” jako jeden z pięćdziesięciu najlepszych brytyjskich powieściopisarzy od 1945[29].

Większość wczesnej twórczości Moorcocka składała się z opowiadań i stosunkowo krótkich powieści. Autor wspominał: Mogłem pisać 15 000 słów dziennie i dawałem sobie trzy dni na tom. W ten sposób powstały na przykład książki o Hawkmoon’ie[30]. W okresie redagowania „New Worlds” oraz publikowania oryginalnych powieści fantasy Moorcock utrzymywał zainteresowanie rzemiosłem pisarskim oraz nadal interesował się półdziennikarskim warsztatem autorów powieści pulpowych. Znajduje to odzwierciedlenie w jego tworzeniu powiązanych cykli, nawiązujących do źródeł fantasy w mitologii i średniowiecznych cyklach[27]. Gdy wybierał autorów do publikacji na łamach magazynu chciał, by była to przede wszystkim dobra proza, zarówno pod względem pomysłów, historii, jak i bohaterów[1]. Miało być to coś więcej niż literatura pulpowa, a standardy tworzenia jej miały być jak najwyższe. Starał się również publikować dzieła kobiet, których teksty początkowo praktycznie nie pojawiały się na łamach magazynu[1].

Pomagał pracować nad warsztatem swojemu bliskiemu przyjacielowi, Barringtonowi Bailey'owi, który według Moorococka miał bardzo dobre pomysły, jednak pisana przez niego proza była przeciętna[1].

Od lat 80. Moorcock zaczął pisać dłuższe powieści „głównego nurtu”, takie jak Mother London i Byzantium Endures, jednocześnie nadal powracając do postaci ze swoich wcześniejszych utworów, w tym Elrica[27]. Wraz z publikacją trzeciej i ostatniej książki z cyklu Elric Moonbeam Roads ogłosił, że „przechodzi na emeryturę” od pisania heroic fantasy, choć nadal tworzył przygody Elrica w formie powieści graficznych ze swoimi wieloletnimi współpracownikami Walterem Simonsonem oraz zmarłym Jamesem Cawthornem (1929–2008). W 2021 poinformował, że napisał klasyczną powieść o Elricu, osadzoną w pierwotnym kanonie, z okazji 60. rocznicy pojawienia się tej postaci. Moorcock i Simonson stworzyli powieść graficzną Elric: The Making of a Sorcerer, wydaną przez DC Comics w 2007. W 2006 Moorcock ukończył cenioną serię o pułkowniku Pyacie, poruszającą temat Holokaustu. Cykl rozpoczął się w 1981 powieścią Byzantium Endures, a następnie pojawiłu się The Laughter of Carthage (1984) i Jerusalem Commands (1992). Zakończył się na tytule The Vengeance of Rome (2006)[27]. Jego najnowszy cykl, KABOUL, z ilustracjami Milesa Hymana, został wydany po francusku przez Denoël[31]. Wśród innych utworów Michael Moorcock znajdują się The Dancers at the End of Time, komedia rozgrywająca się na Ziemi z akcją osadzoną miliony lat w przyszłości[32]; Gloriana, którą autor opisuje jako polemikę z Królową wieszczek oraz cykl Second Ether rozpoczynający się od Blood, łączący absurd, wspomnienia i elementy rodzinnej autobiografii[33] .Moorcock ma skłonność do przerabiania swojej istniejącej twórczości, w rezultacie czego różne wydania tej samej książki mogą zawierać istotne różnice[27]. W wywiadzie z 2025 dla miesięcznika „Nowa Fantastyka” mowił jednak, że prawie nigdy nie czyta swoich powieści po wysłaniu ich do wydawcy, ponieważ jeśli to robi, w trakcie lektury czuje potrzebę przeredagowania ich, mimo że nie jest to potrzebne[1].

Nowe, ostateczne wersje niemal całego dorobku Michaela Moorcocka (z wyjątkiem jego powieści Mother London, King of the City oraz cyklu Pyat Quartet) została wydana przez Gollancz[34], a wiele jego tytułów zostało wznowionych w Stanach Zjednoczonych przez Simon & Schuster i Titan Publishing Group oraz we Francji przez Éditions Gallimard[35][36]. Wiele powieści i komiksów opartych na jego twórczości jest wznawianych przez Titan Books pod wspólnym tytułem The Michael Moorcock Library[37][38], natomiast we Francji powstała nowa adaptacja cykli Elric i Hawkmoon[39], przetłumaczona na wiele języków, w tym angielski. Moorcock współpracuje także we Francji ze swoim współpracownikiem Jeanem-Luc Fromentalem[40][41]. W 2025 Mother London została opublikowana w Niemczech przez Carcosa Verlag[42].

Moorockok uważa, że jego powieści warto czytać w tłumaczeniach. Swoje powieści pisał w różnym okresie życia i sam widzi dużą różnicę pomiędzy pierwszymi książkami o Elryku z Melniboné a tymi ostatnimi. Jak jednak mówi: kiedy czytasz wszystkie te powieści w dobrym tłumaczeniu, nie ma między nimi różmicy, bo tłumacze sprawili, że są lepsze[1].

W trakcie pracy nad swoimi powieściami nie czyta twórczości dobrych pisarzy, nie chcąc, aby ich styl wpłynął na sposów, w jaki pisze. Sięga wtedy zwykle po taką literaturę, jak cykl o detektywie Sextonie Blake'u. Uważa, że przy tworzeniu bardzo ważna jest dla niego struktura powieści i nie ma problemu z jej wymyśleniem oraz przełożeniem pomysłu na papier, dzięki czemu jest w stanie pisać szybko. Uważa też, że znajdomość innych języków poprawia warsztat pisarski. Jego żona, Linda, jest jego jedyną redaktorką. Moorockok nie prowadzi warsztatów pisarskich, ponieważ uważa, że nie istnieje jeden sposób na to, by dobrze tworzyć[1].

Elryk z Melniboné

Najpopularniejsze i najlepiej sprzedające się utwory Moorocka to utwory o bohaterze znanym jako Elryk z Melniboné[43]. W tych tekstach bohater jest świadomym odwróceniem schematów obecnych w przygodowych powieściach fantasy, inspirowanych twórczością J. R. R. Tolkiena[44]. Sam Moorock uważa, że choć jego powieść Wieczny wojownik nie jest jego najlepszą powieścią to dobrze nadaje się na pierwsze spotkanie z jego twórczością[1].

Centralnym elementem wielu jego kluczowych powieści fantasy, w tym książek o Elryku, jest koncepcja Eternal Champion, czyli wiecznego bohatera, który przyjmuje różne tożsamości w alternatywnych wszechświatach[27]. Ta kosmologia w jego powieściach określana jest jako „Multiverse”. Uznaje się, że Moorock wprowadził to określenie do popkultury[1]. Obejmuje ona fundamentalne przeciwieństwa, takie jak prawo kontra chaos[44].

Sukces Elryka przyćmił inne dzieła Michaela Moorcocka, choć autor wykorzystywał motywy z cyklu o Elryku również w innych utworach (np. w powieściach z serii Hawkmoon i Corum). Jego cykl Wieczny wojownik został wydany w dwóch różnych zbiorczych edycjach omnibusowych, obejmujących łącznie 16 tomów (wydanie amerykańskie liczyło 15 tomów, a brytyjskie 14, jednak ze względu na kwestie prawne wThe Lives and Times of Jerry Corneliusersja amerykańska zawierała dwa tomy nieuwzględnione w wydaniu brytyjskim, a brytyjska jeden tom nieuwzględniony w amerykańskim). Cykl ten został opublikowany przez Gollancz w Wielkiej Brytanii oraz White Wolf w Stanach Zjednoczonych[45]. Podejmowano kilka prób realizacji filmu o Elryku. Moorcock odmawiał, zwykle wtedy, gdy uznawał, że projekty odbiegają zbyt daleko od jego wizji. W lutym 2019 BBC Studios ogłosiło, że uzyskało prawa do serii powieści fantasy Runestaff, w których głównym bohaterem jest Hawkmoon[46].

Jerry Cornelius

Kolejną z kreacji Moorcocka jest Jerry Cornelius – hipsterski, miejski awanturnik o niejednoznacznej płci; te same postacie pojawiają się w kolejnych książkach z cyklu o Corneliusie. Powieści te miały charakter satyry współczesności, w tym wojny wietnamskiej, i jednocześnie rozwijały kolejną wariację motywu multiwersum[27]. Pierwsza książka o Jerry’m Corneliusie, The Final Programme (1968), została w 1973 zekranizowana jako film fabularny[47]. Jej fabuła jest identyczna jak w dwóch opowieściach o Elryku: The Dreaming City oraz The Dead Gods' Book. Od 1998 Moorcock powrócił do postaci Corneliusa w serii nowych opowiadań: The Spencer Inheritance, The Camus Connection, Cheering for the Rockets oraz Firing the Cathedral[48], które dotyczyło wydarzeń z 11 września[49]. Wszystkie cztery nowele zostały zawarte w wydaniu z 2003 The Lives and Times of Jerry Cornelius[50]. Nowsze opowiadanie o Corneliusie, Modem Times, ukazało się w The Solaris Book of New Science Fiction: Volume 2 (2008), a w 2011 roku zostało rozszerzone jako Modem Times 2.0 (PM Press). Ponadto wersja Corneliusa pojawiła się w powieści The Coming of the Terraphiles z 2010[51][52]. Nowele Pegging the President (2018)[53] oraz The Fracking Factory (2018) należą do jego nowszych utworów, a Wigan! (NEW WORLDS, 2024) ukazało się w jubileuszowym numerze magazynu z okazji 60-lecia[54].

Od 1963 Moorcock jest zafascynowany tworzeniem tego, co nazywa nową mitologią dla współczesnej epoki, tworząc rodzaj trupy postaci w stylu commedia dell’arte, które mogą pojawiać się w różnych wcieleniach i formach, aby podejmować szeroki zakres tematów[55][27].

Poglądy na temat pisania fikcji

Moorcock ceni twórczość Mervyna Peake[56] z którym również współpracował[57].

Jest krytyczny wobec twórczości J. R. R. Tolkiena. W młodości spotkał zarówno Tolkiena, jak i C. S. Lewis i twierdzi, że prywatnie ich lubił, choć nie ceni ich z artystycznego punktu widzenia. Moorcock krytykował takie dzieła jak Władca pierścieni za przedstawianie tzw. Merry England, porównując powieść Tolkiena do audycji BBC Children's Hour, której celem było usypianie dzieci przed snem oraz do Kubusia Puchatka w swoim eseju Epic Pooh[58]. Mimo to James Cawthorn i Moorcock umieścili Władcę pierścieni w książce Fantasy: The 100 Best Books (Carroll & Graf, 1988), a ich ocena nie była jednoznacznie negatywna[59].

Moorcock krytykował również innych pisarzy za ich polityczne przesłania. W eseju z 1978 Starship Stormtroopers (Anarchist Review) zaliczył do tej grupy Robert A. Heinleina oraz H. P. Lovecrafta. Moorcock krytykował tam tworzenie autorytarnej fikcji przez niektórych kanonicznych autorów, a Lovecraftowi zarzucał obecność antysemickich, mizoginicznych i rasistowskich poglądów wplecionych w jego opowiadania[60].

Współdzielenie uniwersów fikcyjnych z innymi twórcami

Po prawej Moorcock w 2014, Nantes

Moorcock pozwolił innym pisarzom tworzyć historie w swoim fikcyjnym uniwersum Jerry'ego Corneliusa[61]. Takie historie napisali Brian Aldiss, Hilary Bailey, M. John Harrison, Norman Spinrad, James Sallis i Steve Aylett[62]. W wywiadzie opublikowanym w The Internet Review of Science Fiction Moorcock wyjaśnia powód, dla którego postanowił podzielić się swoją postacią: Wywodzę sie z literatury popularnej, a Jerry od początku miał być czymś w rodzaju kryształowej kuli, w której inni mogą zobaczyć własne wizje – te historie były zaprojektowane właśnie w ten sposób: jako trampolina, używając innej metafory, z której można wskoczyć do rzeki i dać się jej nieść. […] Wszystkie te utwory wykorzystywały Jerry’ego tak, jak zamierzałem – jako sposób oglądania współczesnego życia, a czasem jako sposób komentowania go. Jerry, jak powiedział Harrison, był w równym stopniu techniką, co postacią, i cieszę się, że inni zaczęli korzystać z tej metody[61].

Dwa opowiadania Keitha Robertsa, Coranda oraz The Wreck of the Kissing Bitch, rozgrywają się na zamarzniętym płaskowyżu Matto Grosso z powieści The Ice Schooner z 1969[63]. Elryk z Melniboné oraz Moonglum pojawiają się w opowiadaniu The Gothic Touch autorstwa Karla Edwarda Wagnera, gdzie spotykają Kane’a, który „pożycza” Erlyka ze względu na jego zdolność radzenia sobie z demonami[64][65].

Utrzymywał przyjacielskie relacje ze scenarzystą komiksowym Alanem Moore i pozytywnie oceniał jego twórczość. Jemu także umożliwił wykorzystanie własnych postaci, w tym Michaela Kane’a of Old Mars, wspomnianego w komiksie The League of Extraordinary Gentlemen, Volume II oraz Jerry'ego Corneliusa, który pojawił się w komiksie The League of Extraordinary Gentlemen, Volume III: Century Obaj wystąpili razem na scenie Vanbrugh Theatre w styczniu 2006 , gdzie dyskutowali o twórczości Moorcocka[66]. Miejscowość Green City z powieści Warriors of Mars została wspomniana w ziorze opowiadań Rainbow Mars, którego autorem jest Larry Niven.

Jerry Cornelius pojawił się również w serii komiksowej Le Garage Hermétique autorstwa francuskiego rysownika Jeana Girauda[67].

W latach 1995–1996 Moorcock stworzył scenariusz do gry komputerowej, filmu i powieści dla Origin Systems[68]. Po przejęciu studia przez Electronic Arts projekt gry został anulowany, jednak liczący 40 tysięcy słów zarys fabuły został rozwinięty przez Storm Constantine, czego efektem była powieść Silverheart[69]. Akcja utworu rozgrywa się w Karadur-Shriltasi, mieście położonym w centrum multiwersum. Trwały również prace nad drugą powieścią zatytułowaną Dragonskin, której główną autorką miała być Constantine, jednak pisarka zmarła w styczniu 2021 po długiej chorobie[70]. Moorcock porzucił także prace nad uapmiętnieniem poświęconym swoim przyjaciołom, Mervynowi Peake oraz Maeve Gilmore, uznając je za zbyt osobiste[27].

Napisał teksty do The Sunday Books[71], które ukazało się po raz pierwszy w języku francuskim jako publikacja towarzysząca zestawowi niepublikowanych wcześniej rysunków Mervyna Peake'a. Jego książka The Metatemporal Detective została opublikowana w 2007[72] .

Aktorzy odgrywający rolę Doktora Who. Moorcock napisał powieść rozgrywającą się w tym uniwersum.

W listopadzie 2009 Moorcock ogłosił[73], że w 2010 napisze powieść z uniwersum Doktora Who dla wydawnictwa BBC Books[74], co stanowi jeden z nielicznych przypadków, gdy tworzył on historie osadzone w cudzych wspólnych uniwersach. Powieść The Coming of the Terraphiles została opublikowana w październiku 2010. Fabuła łączy świat Doktora Who z wieloma postaciami Moorcocka z multiversum, w szczególności z kapitanem Corneliusem i jego piratami[75].

W 2016 opublikował pierwszą powieść w ramach tego, co określa jako eksperyment literacki łączący autobiografię i fantasy, The Whispering Swarm[76][77]. W 2018 ogłosił ukończenie drugiego tomu cyklu, The Woods of Arcady[27]. W 2020 poinformował, że finalizuje ostatnią powieść o Elryku z Melniboné zatytułowaną The Citadel of Forgotten Myths, przygotowywaną na 60. rocznicę istnienia postaci w 2021.

Audiobooki

Pierwsza część serii audiobooków zawierających powieści o Elryku, wzbogaconych o nowe fragmenty czytane przez Moorcocka, zaczęła ukazywać się nakładem AudioRealms; jednak orgnaizacja ta zakończyła działalność[78]. Drugi audiobook z tej serii, Żeglarz Mórz Przeznaczenia, został wydany w 2007[79]. Powstały również audiobooki cyklu o Corumie i innych utworów[80]. A Winter Admiral i Furniture są wersjami audio opowiadań. Następnie The Whispering Swarm oraz książki o Corumie zostały udostępnione za pośrednictwem Audible, a w 2022 rozpoczęto publikację nowych audiobookowych wydań cyklu o Elryku przez Simon & Schuster[81].

Muzyka

Michael Moorcock & The Deep Fix

Moorcock rozpoczął własny projekt muzyczny, nagrywający pod nazwą Michael Moorcock & The Deep Fix[82]. The Deep Fix było tytułowym opowiadaniem mało znanego zbioru opowiadań autorstwa Jamesa Colvina (pseudonim Michaela Moorcocka) oraz nazwą zespołu Jerry'ego Corneliusa[83]. Opowiadanie Moorcocka dotyczyło uwolnienia nieświadomości i choć zawierało odniesienia do Williama S. Burroughsa, nie było bezpośrednio związane z narkotykami. Podobno kosztowało to zespół znaczną utratę czasu antenowego, a samemu Moorcockowi przyniosło, jak sam określił, „wielką reputację w środowisku narkotykowym”, jednocześnie sprawiając, że kluby i stacje radiowe niechętnie zapraszały zespół i emitowały jego muzykę.

Pierwszy album, New Worlds Fair, został wydany w 1975. Na płycie wystąpili m.in. Snowy White, Peter Pavli z The Third Ear Band, stali współpracownicy Steve Gilmore i Graham Charnock, sam Michael Moorcock grający na gitarach, mandolinie i banjo, a także kilku muzyków związanych z Hawkwind. Druga wersja albumu New Worlds Fair została wydana w 2004 pod tytułem Roller Coaster Holiday. Niewchodzący w skład żadnego albumu rockowy singel, Starcruiser połączony z Dodgem Dude, z udziałem Lemmy na gitarze basowej został ostatecznie wydany w 1980 przez Flicknife Records[84][82].

Choć ogłoszono występ w Dingwalls, koncert został odwołany z powodu kolizji terminów. Michael Moorcock & The Deep Fix zagrali rzadki koncert na żywo w Roundhouse w Londynie 18 czerwca 1978 podczas Bohemian Love-In organizowanego przez Nika Turnera, którego zespół Sphynx był gwiazdą wieczoru. W wydarzeniu uczestniczyły również grupy takie jak Tanz Der Youth z Brianem Jamesem (byłym członkiem The Damned), Lightning Raiders, Steve Took's Horns oraz Roger Ruskin[85].

W 1982, jako trio z Peterem Pavlim i Drachen Theaker, wydano część nagrań Deep Fix na kompilacji Hawkwind, Friends and Relations[86] oraz w formie limitowanego singla 7" Brothel in Rosenstrasse z utworem na stronie B Time Centre[87], w którym na pianinie wystąpił Langdon Jones. W 2008 wydano The Entropy Tango & Gloriana Demo Sessions[88]. Były to sesje nagraniowe do planowanych albumów opartych na dwóch powieściach Moorcocka: Gloriana oraz The Entropy Tango, które ostatecznie nigdy nie zostały ukończone. Peter Pavli, Moorcock oraz Falcone pracowali nad realizacją zamierzonych wersji tych utworów, opartych na nagraniach z lat 80. zarejestrowanych na sprzęcie TEAC. Materiał ten jest silnie inspirowany muzyką współczesną, z której twórcy czerpią inspirację. Moorcock i Pavli od dawna są zwolennikami muzyki Gustavz Mahlerz, Arnolda Schoenberga, Charlesa Ivesa oraz innych kompozytorów XX wieku.

Pracując z Martinem Stone, Moorcock rozpoczął w Paryżu nagrywanie nowego albumu Michael Moorcock & The Deep Fix zatytułowanego Live at the Terminal Cafe[89][90]. Po śmierci Stone’a w 2016 Moorcock dokończył album z producentem Donem Falcone. W 2019 Moorcock ogłosił ukończenie płyty, która została wydana 11 października 2019 przez Cleopatra Records[91]. Moorcock nagał również nowe wersje utworów przyjaciół, w tym Motörhead, The Greenfly and the Rose[92] oraz własnego Star Cruiser.

Współpraca z Hawkwind

Zespół Hawkwind z którym współpracował Moorcock, 1982

Moorcock współpracował z brytyjskim zespołem Hawkwind przy wielu okazjach. Utwór The Black Corridor z płyty Space Ritual zawierał dosłowne cytaty z powieści autora o tym samym tytule, a on sam współpracował z zespołem przy albumie Warrior on the Edge of Time[93][94], za który otrzymał złotą płytę. Napisał również teksty do Sonic Attack[95][96], satyry fantastyczno-naukowej na komunikaty publiczne, która była częścią koncertowego widowiska Space Ritual zespołu. Album Hawkwind The Chronicle of the Black Sword był w dużej mierze oparty na cyklu powieści o Elryku[97][98]. Michael Moorcock wielokrotnie pojawiał się na scenie z zespołem, w tym podczas trasy Black Sword. Jego wkład został usunięty z oryginalnego wydania albumu Live Chronicles nagranego podczas tej trasy ze względów prawnych, jednak później pojawił się na niektórych dwupłytowych wydaniach CD. Pojawia się również również w wersji DVD Chronicle of the Black Sword.

Współpraca z Robertem Calavertem

Moorcock współpracował również z byłym frontmanem Hawkwind i poetą zespołu, Robertem Calvertem (który wygłosił deklamację Sonic Attack), przy jego albumach Lucky Leif and the Longships[99] oraz Hype, gdzie grał na gitarze i banjo[100] oraz śpiewał chórki wraz ze swoją żoną Lindą.

Współpraca z Blue Öyster Cult

Pisarz napisał teksty do trzech utworów amerykańskiego zespołu Blue Öyster Cult: Black Blade z płyty Cultösaurus Erectus[101], nawiązującego do miecza Stormbringer z cyklu o Elryku, Veteran of the Psychic Wars, ukazującego emocje Elrykaw kluczowym momencie jego historii (utwór ten może również odnosić się do Warriors at the Edge of Time, istotnych w powieściach Moorcocka o Johnie Dakerze; w powieści The Dragon in the Sword pojawia się określenie „veterans of a thousand psychic wars”, choć termin ten bywa również odnoszony do Elryka w The Citadel of Forgotten Myths z 2022), oraz The Great Sun Jester z płyty Mirrors[102], poświęcony jego przyjacielowi, poecie Billowi Butlerowi, który zmarł z powodu przedawkowania narkotyków. Moorcock występował również na żywo z Blue Öyster Cult (m.in. w 1987 podczas konwentu Dragon Con w Atlancie[103]).

Publikacje

Cykle

Saga o Elryku

  • Elric of Melnibone (1972) (Elryk z Melnibone)
  • The Fortress of the Pearl (1989) (Perłowa forteca)
  • The Sailor on the Seas of Fate (1976) (Żeglarz Mórz Przeznaczenia)
  • The Weird of the White Wolf (1977) (Los Białego Wilka znana także jako „Śniące Miasto”)
  • The Sleeping Sorceress (1970) (Znikająca wieża znana także jako Śpiąca czarodziejka)
  • The Revenge of the Rose (1991) (Zemsta róży)
  • The Bane of the Black Sword (1977) (Kronika czarnego miecza)
  • Stormbringer (1977) (Zwiastun burzy)
  • The Stealer of Souls (1961) (Złodziej dusz)
  • The Singing Citadel (1970) (Śpiewająca cytadela)
  • The Jade Man’s Eyes (1973)
  • The Return to Melnibone (1973)
  • The Dreamthief's Daughter (2001)
  • The Citadel of Forgotten Myths (2022)

Oswald Bastable

  • The Warlord of the Air (1971)
  • The Land Leviathan (1974)
  • The Steel Tsar (1981)

Wieczny wojownik

  • The Eternal Champion (1962) (Wieczny wojownik)
  • Phoenix in Obsidian (1970) (Feniks z obsydianu)
  • The Swords of Heaven, the Flowers of Hell (1978) (i Howard Chaykin)
  • Earl Aubec (1979)
  • The Dragon in the Sword (1986) (Smok w mieczu)
  • The Skrayling Tree: The Albino in America (2003)

Warlords of Mars

(pod pseudonimem Edward P. Bradbury)

  • Warriors of Mars (1965)
  • Blades of Mars (1965)
  • Barbarians of Mars (1965)

Historia Runestaffa

  • The Jewel in the Skull (1967) (Klejnot w czaszce)
  • The Mad God's Amulet (1968)(Amulet szalonego boga)
  • The Sword of the Dawn (1968) (Miecz świtu)
  • The Runestaff (1969) (Runestaff - magiczna laska)

Jerry Cornelius

  • The Final Programme (1968)
  • A Cure for Cancer (1971)
  • The English Assassin (1972)
  • The Adventures of Una (1976)
  • Cornelius in the 20th Century (1976)
  • The Lives and Times of Jerry Cornelius: Stories of the Comic Apocalypse (1976)
  • Persson and Catherine (1976)
  • The Condition of Muzak (1977)
  • The Great Rock and Roll Swindle (1980)
  • The Entropy Tango (1981)
  • The Opium General (1984)

Karl Glogaver

  • I Ujrzeli Człowieka (Behold the Man, 1969)

Corum

  • The Knight of the Swords (1971) (Kawaler mieczy)
  • The Queen of the Swords (1971) (Królowa mieczy)
  • The King of the Swords (1971) (Król mieczy)
  • The Bull and the Spear (1973)
  • The Oak and the Ram (1973)
  • The Sword and the Stallion (1974)

Dancers at the End of Time

  • An Alien Heat (1972)
  • The Hollow Lands (1974)
  • The End of All Songs (1976)
  • Legends from the End of Time (1976)
  • The Transformation of Miss Mavis Ming (1977)
  • A Messiah at the End of Time (1978)
  • Elric at the End of Time (1984)

Count Brass

  • Count Brass (1973)
  • The Champion of Garathorm (1973)
  • The Quest for Tanelorn (1975)

Pyat Quartet

  • Byzantium Endures (1981)
  • The Laughter of Carthage (1984)
  • Jerusalem Commands (1992)
  • The Vengeance of Rome (2006)

Von Bek Family

  • The Warhound and the World’s Pain (1981) (Żołdak i zło świata)
  • The Brothel in Rosenstrasse (1982)
  • The City in the Autumn Stars (1986)
  • Lunching with the Antichrist (1994)

Second Ether

  • Blood (1994)
  • Fabulous Harbours (1995)
  • The War Amongst the Angels (1996)

Powieści

  • Breakfast in the Ruins (1962)
  • The Fireclown (1965)
  • The Sundered Worlds (1965)
  • The Deep Fix (1966) (napisał jako James Colvin)
  • Printer's Devil (1966)
  • Somewhere in the Night (1966)
  • The Twilight Man (1966)
  • The Wrecks of Time (1967)
  • The Black Corridor (1969) (i Hilary Bailey)
  • The Ice Schooner (1969)
  • The Time Dweller (1969)
  • The Chinese Agent (1970)
  • Dying for Tomorrow (1976)
  • The Time of the Hawklords (1976) (i Michael Butterworth)
  • City of the Beast (1977)
  • The Condition of Musak (1977)
  • The Golden Barge (1977)
  • Queens of Deliria (1977) (i Michael Butterworth)
  • Gloriana (1978) (Gloriana)
  • The Real Life Mr Newman (1979)
  • My Experiences in the Third World War (1980)
  • The Russian Intelligence (1980)
  • Mother London (1988)
  • Sailing to Utopia (1993)
  • Tales from the Texas Woods (1997)
  • King of the City (2000)
  • Silverheart (2000) (i Storm Constantine)

Opowiadania

  • Ancient Shadows (1975)
  • I Ujrzeli Człowieka (1966)
  • Colour (1991)
  • Environment Problem (1973)
  • Hanging the Fool (1989)
  • Kings in Darkness (1962)
  • London Bone (1997) (Londyńska kość)
  • Master of Chaos (1964)
  • No Ordinary Christian (1995)
  • Pale Roses (1974)
  • Sir Milk and Blood (1996)
  • The Deep Fix (1966)
  • The Minstrel Girl (1976)
  • The Nature of the Catastrophe (1970)
  • The Pleasure Garden of Felipe Sagittarius (1965) (pod pseudonimem James * Colvin)
  • The Stone Thing: A Tale of Strange Parts (1974)
  • The Sundered Worlds (1962)
  • The White Pirate (1994)
  • White Stars (1975)
  • Wolf (1966) (pod pseudonimem James Colvin)
  • Benediction: Excerpt from The Warlord of the Air (2008, w antologii Steampunk)

Nagrody

  • Nebula (1967): I Ujrzeli Człowieka
  • British Fantasy Award (1972): The Knight of the Swords
  • British Fantasy Award (1973): The King of the Swords
  • British Fantasy Award (1974): The Jade Man’s Eyes
  • British Fantasy Award (1975): The Sword and the Stallion
  • British Fantasy Award (1976): The Hollow Lands
  • Nagroda Campbella (1979): Gloriana
  • World Fantasy Award (1979): Gloriana
  • British Fantasy Award (1993)
  • World Fantasy Award (2000): za osiągnięcia życiowe
  • Damon Knight Memorial Grand Master Award (2008)

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Michał Hernes, Jeden wojownik z mieczem nie uratuje świata. Wywiad z Michaelem Moorocockiem, „Nowa Fantastyka”, 11 (518), listopad 2025, s. 3-10, ISSN 0867-132X (pol.).
  2. 1 2 Michael Moorcock Biography & Book Reviews | Fantasy Book Review [online], www.fantasybookreview.co.uk [dostęp 2026-05-18].
  3. 1 2 Andrew Harrison, Michael Moorcock: “I think Tolkien was a crypto-fascist” [online], New Statesman, 24 lipca 2015 [dostęp 2026-05-18] (ang.).
  4. ↑ Thoughts \ Interviews \ People Online Chat with Michael Moorcock [online], www.novymir.com.au [dostęp 2026-05-18] [zarchiwizowane z adresu 2004-07-01].
  5. ↑ ‘I was facing truths I didn’t particularly want to look at’: Michael Moorcock interview | The Spectator, „The Spectator”, 8 sierpnia 2015 [dostęp 2026-05-18] [zarchiwizowane z adresu 2019-11-30] (ang.).
  6. ↑ Andrew Harrison, Michael Moorcock: “I think Tolkien was a crypto-fascist” [online], New Statesman, 24 lipca 2015 [dostęp 2026-05-18] (ang.).
  7. ↑ Summary Bibliography: Jill Riches [online], isfdb.org [dostęp 2026-05-18].
  8. ↑ Michael Moorcock, The Steel Tsar, Orion, 4 października 2018, ISBN 978-0-575-09272-3 (ang.).
  9. ↑ Michael Moorcock - Wikiverse [online], www.multiverse.org [dostęp 2026-05-18] [zarchiwizowane z adresu 2018-12-15] (ang.).
  10. ↑ Stephanie Pasvankias, Interview with SFWA Grand Master Michael Moorcock [online], PM Press, 5 sierpnia 2019 [dostęp 2026-05-18] (ang.).
  11. ↑ ‘Death Is No Obstacle’ [online], Moorcography.org, 5 grudnia 2020 [dostęp 2026-05-18] (ang.).
  12. 1 2 Lotesse, An Interview with Michael Moorcock [online], The OF Blog, 5 maja 2006 [dostęp 2026-05-18].
  13. ↑ Hari Kunzru, When Hari Kunzru met Michael Moorcock, „The Guardian”, 4 lutego 2011, ISSN 0261-3077 [dostęp 2026-05-18] (ang.).
  14. ↑ The Quietus, Talking To The Sci-Fi Lord: Regenerations & Ruminations With Michael Moorcock [online], The Quietus, 22 listopada 2010 [dostęp 2026-05-18] (ang.).
  15. 1 2 3 Wayback Machine [online], www.tangledwilderness.org [dostęp 2026-05-18] [zarchiwizowane z adresu 2021-10-18].
  16. ↑ Erik Gregersen, Michael Moorcock [online].
  17. ↑ Michael Moorcock, Into the Media Web: Selected Short Non-fiction, 1956-2006, Savoy Books, 2010, ISBN 978-0-86130-120-1 (ang.).
  18. ↑ Publication: Sojan [online].
  19. ↑ Angry Old Men: Michael Moorcock on J.G. Ballard - [online], 8 lipca 2007 [dostęp 2026-05-19] [zarchiwizowane z adresu 2019-09-16] (ang.).
  20. ↑ SFE: Sexton Blake Library [online], sf-encyclopedia.com [dostęp 2026-05-19].
  21. ↑ SFE: New Wave [online], sf-encyclopedia.com [dostęp 2026-05-24].
  22. ↑ ‘New Worlds’ [online], Moorcography.org, 3 stycznia 2024 [dostęp 2026-05-24] (ang.).
  23. ↑ SFE: New Worlds [online], sf-encyclopedia.com [dostęp 2026-05-24].
  24. 1 2 ‘New Worlds’ (magazine: the Moorcock era) [online], Moorcography.org, 28 lipca 2020 [dostęp 2026-05-24] (ang.).
  25. ↑ 1968 Nebula Award [online], www.isfdb.org [dostęp 2026-05-24].
  26. ↑ Behold the Man by Michael Moorcock – SFFWorld [online], 24 lutego 2016 [dostęp 2026-05-24] (ang.).
  27. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 SFE: Moorcock, Michael [online], sf-encyclopedia.com [dostęp 2026-05-24].
  28. ↑ Radiant Time: An Interview with Michael Moorcock [online], Los Angeles Review of Books, 20 stycznia 2013 [dostęp 2026-05-24].
  29. ↑ The 50 greatest British writers since 1945 [online], www.thetimes.com, 5 stycznia 2008 [dostęp 2026-05-24] (ang.).
  30. ↑ The Moorcock model – Matt Weber [online], 7 stycznia 2015 [dostęp 2026-05-24] (ang.).
  31. ↑ Kaboul et autres souvenirs de la troisième guerre mondiale | Le Bélial' [online], belial.fr [dostęp 2026-05-24].
  32. ↑ ‘The Dancers At The End Of Time’ [online], Moorcography.org, 25 listopada 2020 [dostęp 2026-05-24] (ang.).
  33. ↑ ‘Corsairs Of The Second Ether’ [online], Moorcography.org, 26 czerwca 2024 [dostęp 2026-05-24] (ang.).
  34. ↑ ‘Elric: The Sleeping Sorceress And Other Stories’ [online], Moorcography.org, 19 maja 2021 [dostęp 2026-05-24] (ang.).
  35. ↑ Les danseurs de la fin des temps - Tome 3 : La fin de tous les chants (Poche) au meilleur prix | E.Leclerc [online], www.e.leclerc [dostęp 2026-05-24].
  36. ↑ Gloriana ou La reine inassouvie (Poche) au meilleur prix | E.Leclerc [online], www.e.leclerc [dostęp 2026-05-24].
  37. ↑ ‘The Michael Moorcock Library’ [online], Moorcography.org, 15 sierpnia 2020 [dostęp 2026-05-24] (ang.).
  38. ↑ Michael Moorcock Library Vol 1: Elric of Melnibone – SFFWorld [online], 25 kwietnia 2015 [dostęp 2026-05-24] (ang.).
  39. ↑ Elric | Éditions Glénat [online], www.glenat.com [dostęp 2026-05-24] (fr.).
  40. ↑ Elric t.1 - La forteresse de la perle [online], www.gibert.com [dostęp 2026-05-24] (fr.).
  41. ↑ Addictic, Elric [online], ActuSF - Site sur l'actualité de l'imaginaire [dostęp 2026-05-24] (fr.).
  42. ↑ Mutter London | Carcosa [online] [dostęp 2026-05-24] (niem.).
  43. ↑ Sweet Despise : Michael Moorcock Homepage [online], www.eclipse.co.uk [dostęp 2026-05-24] [zarchiwizowane z adresu 2025-09-18].
  44. 1 2 Peter Bebergal, The Anti-Tolkien, „The New Yorker”, 31 grudnia 2014, ISSN 0028-792X [dostęp 2026-05-24] (ang.).
  45. ↑ ‘The Tale Of The Eternal Champion’ [online], Moorcography.org, 21 października 2020 [dostęp 2026-05-24] (ang.).
  46. ↑ BBC Studios secures the rights to Michael Moorcock’s Runestaff fantasy novels [online], www.bbc.co.uk [dostęp 2026-05-24] (ang.).
  47. ↑ Interview with SFWA Grand Master Michael Moorcock - Amazing Stories, „Amazing Stories”, 22 stycznia 2014 [dostęp 2026-05-24] [zarchiwizowane z adresu 2016-09-13] (ang.).
  48. ↑ ‘Firing The Cathedral’ [online], Moorcography.org, 15 listopada 2021 [dostęp 2026-05-24] (ang.).
  49. ↑ Michael Moorcock: Firing the Cathedral [online], www.stevenhsilver.com [dostęp 2026-05-24].
  50. ↑ The Lives and Times of Jerry Cornelius: Stories of the Comic Apocalypse - Moorcock, Michael: 9781568582733 - AbeBooks [online], www.abebooks.com [dostęp 2026-05-24] (ang.).
  51. ↑ ‘Doctor Who: The Coming Of The Terraphiles’ [online], Moorcography.org, 19 grudnia 2020 [dostęp 2026-05-24] (ang.).
  52. ↑ John Griogair Bell, The Coming of the Terraphiles [online], The Hermetic Library Blog, 23 stycznia 2019 [dostęp 2026-05-24] (ang.).
  53. ↑ ‘Pegging The President: A New Jerry Cornelius Adventure’ [online], Moorcography.org, 22 października 2022 [dostęp 2026-05-24] (ang.).
  54. ↑ Back to the New Wave Future [online], Los Angeles Review of Books, 23 listopada 2024 [dostęp 2026-05-24].
  55. ↑ Klint Finley, Long, New Interview with Michael Moorcock [online], Technoccult, 9 lutego 2011 [dostęp 2026-05-24] (ang.).
  56. ↑ Langdon Jones - Moorcock on Peake [online], www.langjones.com [dostęp 2026-05-24] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-05].
  57. ↑ Alison Flood, Michael Moorcock imagines tales of unseen Mervyn Peake pictures, „The Guardian”, 26 kwietnia 2011, ISSN 0261-3077 [dostęp 2026-05-25] (ang.).
  58. ↑ Michael Moorcock, Epic Pooh [online] (ang.).
  59. ↑ ‘Fantasy: The 100 Best Books’ [online], Moorcography.org, 6 listopada 2021 [dostęp 2026-05-24] (ang.).
  60. ↑ Starship Stormtroopers [online], flag.blackened.net [dostęp 2026-05-24] [zarchiwizowane z adresu 2002-12-24].
  61. 1 2 IROSF -- An Interview with Michael Moorcock [online], www.irosf.com [dostęp 2026-05-24] [zarchiwizowane z adresu 2005-11-22].
  62. ↑ Series: Jerry Cornelius [online], www.isfdb.org [dostęp 2026-05-24].
  63. ↑ Paul Fraser, Keith Roberts [online], SF Short Stories, 8 marca 2022 [dostęp 2026-05-24] (ang.).
  64. ↑ Fletcher Vredenburgh, Kane Meets Elric: Karl Edward Wagner’s “The Gothic Touch” [online].
  65. ↑ Client Challenge [online], www.scribd.com [dostęp 2026-05-24].
  66. ↑ Alan Moore & Michael Moorcock: In Conversation [online], www.imdb.com [dostęp 2026-05-25] (ang.).
  67. ↑ Moebius Le Garage Hermétique de Jerry Cornelius Planche 125 (Métal | Lot #91173 | Heritage Auctions [online], Heritage Auctions [dostęp 2026-05-25] [zarchiwizowane z adresu 2021-05-11] (ang.).
  68. ↑ Origin, „Next Generation”, 13, Imagine Media, styczeń 1996, s. 105–8.
  69. ↑ Silverheart: A Novel of the Multiverse, Michael Moorcock and Storm Constantine, 2000 [online].
  70. ↑ SFE: Constantine, Storm [online], sf-encyclopedia.com [dostęp 2026-05-25].
  71. ↑ Michael Moorcock, Mervyn Peake, Mervyn Peake's The Sunday Books, Duckworth, 2011, ISBN 978-0-7156-4171-2 (ang.).
  72. ↑ The Metatemporal Detective by Michael Moorcock | Open Library [online], Open Library [dostęp 2026-05-25].
  73. ↑ Michael Moorcock, BY TARDIS THROUGH THE MULTIVERSE [online] [zarchiwizowane z adresu 2011-06-06].
  74. ↑ Michael Moorcock, I'm writing the new Doctor Who, „The Guardian”, 21 listopada 2009, ISSN 0261-3077 [dostęp 2026-05-25] (ang.).
  75. ↑ Wayback Machine [online], www.multiverse.org [dostęp 2026-05-25] [zarchiwizowane z adresu 2012-04-02].
  76. ↑ The Whispering Swarm by Michael Moorcock [online], www.publishersweekly.com [dostęp 2026-05-25] (ang.).
  77. ↑ Alex Clark, The Whispering Swarm review – Michael Moorcock’s lively blend of autobiography and fantasy, „The Guardian”, 23 sierpnia 2015, ISSN 0261-3077 [dostęp 2026-05-25] (ang.).
  78. ↑ Michael Kozlowski, Audio Realms is out of business - Good e-Reader [online], 31 grudnia 2016 [dostęp 2026-05-25] (ang.).
  79. ↑ The sailor on the seas of fate | WorldCat.org [online], search.worldcat.org [dostęp 2026-05-25] (ang.).
  80. ↑ The Queen of the Swords [Dramatized Adaptation] [online] [dostęp 2026-05-25] (ang.).
  81. ↑ Michael Moorcock – Elric of Melniboné: Volume 1: Elric of Melnibone, The Fortress of the Pearl, The Sailor on the Seas of Fate, and The Weird of the White Wolf – Audiobooki w Google Play [online], play.google.com [dostęp 2026-05-25].
  82. 1 2 MICHAEL MOORCOCK & THE DEEP FIX | NEW WORLDS FAIR [online], www.hawkwind.jp [dostęp 2026-05-25].
  83. ↑ ‘The Deep Fix’ [online], Moorcography.org, 29 grudnia 2024 [dostęp 2026-05-25] (ang.).
  84. ↑ The New Worlds Fair - Record Collector Magazine [online] [dostęp 2026-05-25] (ang.).
  85. ↑ Ian Abrahams, Hawkwind: Sonic Assassins, SAF Publishing Ltd, 30 lipca 2004, ISBN 978-0-946719-69-3 (ang.).
  86. ↑ HAWKWIND | FRIENDS AND RELATIONS [online], www.hawkwind.jp [dostęp 2026-05-25].
  87. ↑ Hawkwind Friends & Relations UK vinyl LP album (LP record) (372094) [online], eil.com [dostęp 2026-05-25].
  88. ↑ The Entropy Tango & Gloriana Demo Sessions - Record Collector Magazine [online] [dostęp 2026-05-25] (ang.).
  89. ↑ Klemen Breznikar, Michael Moorcock talks about ‘Live At The Terminal Cafe’ [online], It's Psychedelic Baby Magazine, 23 grudnia 2019 [dostęp 2026-05-25] (ang.).
  90. ↑ Jerry Ewingpublished, Michael Moorcock to release new album [online], Louder, 28 września 2019 [dostęp 2026-05-25] (ang.).
  91. ↑ Dmitry M. Epstein, MICHAEL MOORCOCK & THE DEEP FIX - Live At The Terminal Café [online], DMME.net, 4 listopada 2019 [dostęp 2026-05-25] (ang.).
  92. ↑ Pre-Order: Hawkestrel - Cover Ya Tracks (Purple Marble) [online], Antone’s Record Shop [dostęp 2026-05-25] (ang.).
  93. ↑ Jason Heller | November 8, 2012 | 5:00pm, Blue Öyster Cult’s “Veteran Of The Psychic Wars” is even bigger than the movie that inspired it [online], AV Club [dostęp 2026-05-25] (ang.).
  94. ↑ Greg Moffittpublished, Hawkwind: Warrior On The Edge Of Time [online], Louder, 10 lipca 2013 [dostęp 2026-05-25] (ang.).
  95. ↑ Erin Ihde, Do not panic: Hawkwind, the Cold War and “the imagination of disaster”, www.tandfonline.com, DOI: 10.1080/23311983.2015.1024564 [dostęp 2026-05-25].
  96. ↑ Jeremy Hughes, Sonic Attack. [online], Central Track, 6 kwietnia 2015 [dostęp 2026-05-25] (ang.).
  97. ↑ Hawkwind - The Chronicle of the Black Sword (album review 2) | Sputnikmusic [online], www.sputnikmusic.com [dostęp 2026-05-25].
  98. ↑ Ian Abrahams, THE LAST WORD ON THE BLACK SWORD - Record Collector Magazine [online] [dostęp 2026-05-25] (ang.).
  99. ↑ Lucky Leif And The Longships [online], strawberrybricks.com [dostęp 2026-05-25] (ang.).
  100. ↑ Verifying your browser [online], musicbrainz.org [dostęp 2026-05-25].
  101. ↑ Dr Karl E.H. Seigfried, Interview with Michael Moorcock, Part Three [online] [dostęp 2026-05-25].
  102. ↑ Invisible Oranges Staff, The Joker of the Universe: A Retrospective on Blue Öyster Cult's 1979 Album "Mirrors" [online], Invisible Oranges - The Metal Blog [dostęp 2026-05-25] (ang.).
  103. ↑ The BOC/Michael Moorcock Connection [online].
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.