Miki Liukkonen

Miki Liukkonen

Miki Liukkonen w 2016 roku
Imię i nazwisko	Miki Matias Juhani Liukkonen
Data i miejsce urodzenia	8 lipca 1989 Oulu
Data i miejsce śmierci	4 lipca 2023 Helsinki
Narodowość	fińska
Język	fiński
Dziedzina sztuki	powieść, opowiadanie, dramat
Ważne dzieła
"O (Albo uniwersalny traktat o tym dlaczego sprawy maja się tak, a nie inaczej)"
Nagrody
Finlandia (nagroda) - 2 nominacje, Nagroda Literacka Nuori Pakkala, Nagroda Konkursu Literackiego im. J.H. Erkko, Nagroda Literacka „Helsingin Sanomat” - nominacja, Nagroda Tulenkantaja - nominacja, Nagroda Botnia - nominacja, Nagroda Runeberga - nominacja

Miki Matias Juhani Liukkonen (ur. 8 lipca 1989 w Oulu, zm. 4 lipca 2023 w Helsinkach), pseudonim Silvia Classic – fiński pisarz, poeta oraz muzyk. Prowadził własny program dyskusyjny w fińskiej telewizji, grał na gitarze w zespole alternatywnego rocka The Scenes^[1][2][3][4].

Liukkonen pochodził z Oulu, a dzieciństwo spędził na osiedlu domów jednorodzinnych w Saareli^[5]. Uczęszczał do gimnazjum w klasie o profilu plastycznym w Myllytulli, później wspominał, że początkowo zamierzał zostać artystą wizualnym. W 2009 roku ukończył edukację w Madetojan musiikkilukio w Oulu, zdając egzamin maturalny. Po maturze poświęcił się pracy pisarskiej jako wolny twórca. Po skończeniu szkoły średniej przeniósł się do Helsinek^[6]. Miał 18 lat, gdy jego matka zmarła na raka po siedmiu latach choroby. Jeszcze przed zachorowaniem matki zmagał się z lękami^[7]. W maju 2022 roku Liukkonen zaręczył się z piosenkarką Behm, jednak para rozstała się wiosną 2023 roku^[8].

Liukkonen cierpiał na problemy związane z używaniem substancji psychoaktywnych, a także na zaburzenia lękowe i depresję. Przerwał pierwszą psychoterapię, ponieważ nie przynosiła mu poprawy. Zdiagnozowano u niego później zaburzenie osobowości typu borderline, którego leczenie wymaga innej formy postępowania medycznego. Liukkonen znalazł odpowiedniego terapeutę, jednak fiński urząd ubezpieczeniowy Kela nie przyznał mu refundacji, ponieważ od przerwania wcześniejszej terapii nie upłynęło wymagane pięć lat^[9][10][11]. W 2023 roku przepisano mu liczne leki przeciwpsychotyczne, przeciwdepresyjne, przeciwlękowe i przeciwbólowe, mimo że miał za sobą wiele prób samobójczych dokonanych poprzez przedawkowanie medykamentów. W kwietniu 2023 roku ponownie podjął próbę samobójczą i trafił do szpitala z powodu zatrucia lekami, jednak nie skierowano go na leczenie stacjonarne. Liukkonen popełnił samobójstwo 4 lipca 2023 roku^[9]. Uroczystość pogrzebowa odbyła się w katedrze w Oulu 29 lipca 2023 roku^[12].

Liukkonen w 2009 roku zdobył nagrodę w konkursie literackim im. J.H. Erkko^[5]. Jego debiutancki tom poetycki Valkoisia runoja ukazał się w 2011 roku nakładem wydawnictwa WSOY. Zbiór został dobrze przyjęty i znalazł się wśród książek nominowanych do Nagrody Literackiej „Helsingin Sanomat”^[5]. Drugi tom jego poezji, Elisabet, wydano w 2012 roku; tytułowy utwór poeta poświęcił zmarłej na raka matce. Jego wiersze ukazywały się również w antologiach. W 2012 roku Stowarzyszenie Pisarzy w Oulu przyznało mu Nagrodę Literacką Nuori Pakkala^[13]. Debiutancka powieść Liukkonena, Lapset auringon alla, ukazała się w 2013 roku i została nominowana do Nagrody Runeberga. Książka, oprócz tego, że przedstawia historię ojca i syna, opowiada także o kolorze żółtym, demontażu piramid, sektach religijnych oraz jazzie^[14]. W 2014 roku podczas Tygodni Jubileuszowych w Oulu miał premierę jego monodram Tornado^[15]. Rok później ukazał się trzeci tom poetycki autora, zatytułowany Raivon historia.

Druga powieść Liukkonena, zatytułowana O, pojawiła się w 2017 roku i została nominowana do Nagrody Finlandia^[16]. Jego trzecia powieść, Hiljaisuuden mestari (2019), została określona przez Jukkę Petäjä z „Helsingin Sanomat” jako „skrajnie interesująca, neurotyczna i niepokorna”^[17]. Kolejna powieść, Elämä: Esipuhe, wydana w 2021 roku zarówno w wersji standardowej, jak i w nieokrojonej wersji autorskiej, była nominowana do nagród Tulenkantaja oraz Botnia^[18].

W recenzjach Liukkonena porównywano do amerykańskiego pisarza Davida Fostera Wallace’a – zarówno ze względu na rozmiary jego dzieł, jak i ich charakter. Esa Mäkijärvi na łamach „Demokraatti” dostrzegał w twórczości obu autorów podobny niepokój, choć uważał, że Liukkonen wypada blado na tle Wallace’a: Niewyczerpany żart jest według niego „maniakalny, lecz zdyscyplinowany”, podczas gdy O Liukkonena jest „niemal wyłącznie maniakalna”. Z kolei Juhani Karila („Helsingin Sanomat”) obawiał się, że O będzie kopią Wallace’a, lecz szybko stwierdził: „Obawa jest niepotrzebna: Miki Liukkonen […] jest tak silnym pisarzem, że nie musi próbować być nowym Davidem Fosterem Wallace’em”^[19][20][21].

Piąta powieść pisarza, Vierastila, została wydana pośmiertnie we wrześniu 2023 roku. W recenzji „Helsingin Sanomat”, dziennikarz Herman Raivio umieścił Liukkonena w gronie najwybitniejszych przedstawicieli postmodernistycznego maksymalizmu, obok Wallace’a i Thomasa Pynchona. Redaktor Samuli Knuuti wspominał, że powieść miała być pierwotnie zwięzła i klarowna, lecz Liukkonen szybko zdał sobie sprawę, że krótkie zdania nie są jego naturalnym sposobem pisania – dzieło rozrosło się więc do ponad 500 stron, choć styl był i tak bardziej skondensowany niż dotychczas. Vierastila była nominowana do Nagrody Finlandia w kategorii literatury pięknej i zdobyła największą liczbę głosów w plebiscycie publiczności podczas tego konkursu. Zgodnie z zasadami nagrody do rywalizacji mogą zostać zgłoszone także utwory autorów zmarłych^{[22][23][24][25]}.

W 2017 roku Liukkonen opublikował swój program literacki zatytułowany „Szkic o przyszłości literatury pięknej” na łamach magazynu „Parnass”^[7]. Herman Raivio, recenzując w „Suomen Kuvalehti” powieść O, pisał, że O stanowi praktyczną realizację tego programu literackiego. Na początku artykułu Liukkonen stwierdzał, że literatura piękna w Finlandii nie jest eksperymentalna, lecz bezpieczna i nastawiona na komfort. Jego zdaniem nawet ta nieliczna literatura eksperymentalna wydawana przez małe oficyny nie jest w istocie eksperymentalna, a powszechny pogląd głosi, „że jest trudna, ezoteryczna i efekciarska albo tak klasyczna, że staje się już eksperymentalna i nowatorska”.

Liukkonen twierdził, że nowa forma nie musi zawierać „trytonusów”, albo – jak pisał – nie chodzi o „trytonus-trytonus”, lecz o „trytonus złotego podziału”, czyli o starannie przemyślane zakłócenie formy klasycznej. Ostatnim poważnym dążeniem do nowości był według niego postmodernizm. Wszystko późniejsze to jedynie sprytna subkategoryzacja, pozbawiona trwałej wartości. Wśród „hydr postmodernizmu” wymieniał Laurence Sterne'a, James Joyce'a, William Gaddisa, Thomasa Pynchona, Johna Bartha, Williama H. Gassa, Kathy Acker oraz Hélène Cixous. Krytycznie wypowiadał się także o oprawie graficznej książek. Jego zdaniem okładki nie są już „książkowe”. Wydawcy inwestują w nie, ponieważ „chodzi o wizualne turnieje z całą resztą szumu bodźcowego”.

Odwoływał się również do Davida Fostera Wallace’a, analizując relacje społeczeństwa z internetem z internetem – choć, jak zaznaczał, „nie twierdzę w żadnym sensie, że jestem antyinternetowy czy że tęsknię za minionymi czasami jako technopesymista”. Podkreślał jednak, że w epoce internetu nie jesteśmy już wyłącznie odbiorcami i konsumentami, lecz „własną publicznością”.

Cytował w tym kontekście Wallace’a: „Kiedy spędzamy wystarczająco dużo czasu na oglądaniu, wkrótce zaczynamy obserwować samych siebie, jak oglądamy. Zaczynamy czuć, jak czujemy, tęsknić za tym, by doświadczać „doświadczeń”. W zakończeniu eseju Liukkonen przyjmował ton optymistyczny. Wierzył w siłę słów i w to, że słowa mogą być kiedyś ponownie „naładowanymi pistoletami”, powołując się na cytat z Jeana-Paula Sartre’a^[7][26].

• Miki Liukkonen, sivullinen (2020–2021), program dyskusyjny, 15 odcinków.

• Miki Liukkosen maailma (2019–2020), program dyskusyjny, 35 odcinków.

Zespół The Scenes, albumy:

• Images of Animals Crying in Public (Sound of Finland, 2013)
• Beige (Sound of Finland, 2014)
• Sex, Drugs and Modern Art (2016)