Mikołaj Kozakiewicz

Urodził się w województwie nowogródzkim. Uczył się w szkołach w Wilnie, w latach 1945–1947 pracował jako nauczyciel wiejski, a w 1950 ukończył studia na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Warszawskiego. W okresie 1950–1951 był nauczycielem i dyrektorem w Liceum Ogólnokształcącym w Izbicy Kujawskiej. Od 1951 do 1955 był sekretarzem redakcji „Głosu Nauczycielskiego”. W latach 1956–1970 pracował jako kierownik działu miesięcznika Naczelnego Komitetu Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego „Wieś Współczesna”. W okresie 1957–1969 zasiadał w Prezydium Towarzystwa Szkoły Świeckiej, a od 1970 do 1974 był wiceprzewodniczącym Zarządu Głównego Towarzystwa Krzewienia Kultury Świeckiej. W 1963 obronił doktorat z socjologii na UW, po czym podjął pracę w Polskiej Akademii Nauk. Od 1967 do 1971 był adiunktem w Zakładzie Badań Rejonów Uprzemysłowionych PAN, następnie w latach 1971–1989 pracownikiem naukowym w Instytucie Rozwoju Wsi i Rolnictwa^[1][2][3]. W 1972 uzyskał habilitację. W 1979^[4] otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego i został profesorem nadzwyczajnym, a w 1984 został profesorem zwyczajnym.

W 1947 wstąpił do Stronnictwa Ludowego, a po jego połączeniu z Polskim Stronnictwem Ludowym w 1949 znalazł się w szeregach ZSL. W 1982 został członkiem prezydium Tymczasowej Rady Krajowej Patriotycznego Ruchu Odrodzenia Narodowego^[5]. Sprawował mandat posła na Sejm PRL w latach 1985–1989, uczestniczył w obradach plenarnych Okrągłego Stołu. W wyborach 4 czerwca 1989 jako jedyny obok Adama Zielińskiego uzyskał mandat posła na Sejm X kadencji w ramach 35-osobowej listy krajowej, obejmującej czołowych działaczy ówczesnej władzy. W Sejmie kontraktowym 4 lipca 1989 objął stanowisko marszałka Sejmu^[6], które zajmował do końca kadencji w 1991. Po zakończeniu działalności ZSL został działaczem Polskiego Stronnictwa Ludowego i zasiadał w Sejmie I kadencji z jego listy. W 1993 po konflikcie z prezesem partii Waldemarem Pawlakiem zrezygnował z ubiegania się o reelekcję. W styczniu 1998 został członkiem rady założycielskiej Partii Ludowo-Demokratycznej.

Członek Towarzystwa Świadomego Macierzyństwa i Towarzystwa Planowania Rodziny. Popularyzował antykoncepcję, bronił legalności aborcji, praw homoseksualistów i chorych na AIDS. Popierał legalizację miękkich narkotyków. W 1995 był jednym z założycieli Stowarzyszenia Otwarte Drzwi, pozarządowej organizacji działającej na rzecz osób wykluczonych społecznie; został honorowym prezesem tego stowarzyszenia^[7].

Był autorem publikacji w językach polskim, angielskim, niemieckim, francuskim, kilkunastu prac naukowych, a także ponad 20 prac popularnonaukowych z zakresu socjologii wychowania i oświaty oraz filozofii wychowania, jak również cyklu felietonów Z księgi zakazów publikowanych w „Trybunie”. Napisał także wspomnieniową książkę Byłem marszałkiem kontraktowego… (1991).