Millennium Docs Against Gravity

Millennium Docs Against Gravity (wcześniej: Planete Doc Review) – międzynarodowy festiwal filmów dokumentalnych odbywający się od 2004 roku w Polsce. Największy w kraju i drugi co do wielkości w Europie^[1]. Jako jedyny festiwal filmowy w Europie odbywa się naraz w 7 miastach Polski: Warszawie, Wrocławiu, Gdyni, Poznaniu, Katowicach, Lublinie i Bydgoszczy^[2]. Od 2020 roku odbywa się również w formie online^[3]. Mecenasem tytularnym festiwalu jest Bank Millennium, który wspiera wydarzenie nieprzerwanie od ponad 20 lat^[4].

Dyrektorem i założycielem festiwalu jest Artur Liebhart. Od 2020 roku funkcję Dyrektora Artystycznego i od 2025 funkcję Dyrektora Zarządzającego pełni Karol Piekarczyk^[5].

Millennium Docs Against Gravity prezentuje filmy dokumentalne z całego świata, często nagradzane na najważniejszych festiwalach filmowych. Program festiwalu uzupełniają m.in. spotkania z twórcami, debaty oraz wydarzenia branżowe organizowane w ramach sekcji MDAG Industry, funkcjonującej od 2021 roku i rozwijanej jako rozbudowany moduł wydarzeń dla profesjonalistów z branży filmowej^[6][7].

Na przestrzeni lat w skład jury Konkursu Głównego Grand Prix Nagrody Banku Millennium wchodzili m.in. Agnieszka Holland^[8], Jonas Poher Rasmussen^[9], David France^[10], Lauren Greenfield^[11], Anna Hints^[11], Tamara Kotevska^[10] oraz Paweł Pawlikowski^[12]. Wśród gości festiwalu znaleźli się m.in. Werner Herzog, Asif Kapadia, Charlotte Rampling, Andrea Arnold, Michel Gondry, Yann Arthus-Bertrand, Michael Glawogger, M.I.A., Alex Gibney oraz Mark Cousins^[13].

Organizatorem festiwalu Millennium Docs Against Gravity jest spółka Against Gravity we współpracy z Fundacją Okonakino, która realizuje także inne projekty kulturalne i edukacyjne związane z filmem dokumentalnym oraz współpracuje przy organizacji wydarzeń filmowych i programów edukacyjnych towarzyszących festiwalowi^[14][15].

W 2022 roku Europejska Akademia Filmowa włączyła Millennium Docs Against Gravity w poczet najważniejszych festiwali europejskich tym samym MDAG otrzymał prawo do kwalifikowania filmów do Europejskich Nagród Filmowych^[16].

Od 2024 roku festiwal znajduje się na liście wydarzeń kwalifikujących do Nagrody Akademii Filmowej w kategorii Najlepszy pełnometrażowy film dokumentalny^[17].

Od 2026 roku Millennium Docs Against Gravity jest także gospodarzem jednej z najważniejszych nagród międzynarodowej krytyki filmowej dla kina dokumentalnego – FIPRESCI Documentary Grand Prix^[18].

Millennium Docs Against Gravity jest też współzałożycielem i członkiem Doc Alliance – wspólnej inicjatywy siedmiu kluczowych europejskich festiwali filmów dokumentalnych: Copenhagen International Documentary Festival (CPH:DOX), Dok Leipzig, Jihlava International Documentary Film Festival, Millennium Docs Against Gravity, Festival international de cinéma de Marseille, Visions du Réel i Doclisboa^[19][20].

Pierwsza edycja pod nazwą Warsaw Doc Review, o charakterze przeglądu, miała miejsce w 2004 roku. Od 2005 roku festiwal nosił nazwę Planete Doc Review, a od 2006 ma charakter konkursowy. W 2015 roku festiwal zmienił nazwę z Planete+ Doc Film Festival na Docs Against Gravity Film Festival. Od 2016 jego nazwa to Millennium Docs Against Gravity^[21][22].

Od roku 2006 Mecenasem festiwalu jest Bank Millennium, który jest fundatorem głównej nagrody festiwalu - Grand Prix Nagroda Banku Millennium. Nazwa banku stanowi człon oficjalnej nazwy festiwalu od 2016 roku.^[23][24][25]

Od 2020 roku festiwal Millennium Docs Against Gravity (wtedy z powodu obowiązujących w Polsce ograniczeniami pandemii COVID-19) odbywa się w formie hybrydowej^[26].

17. edycję festiwalu Millennium Docs Against Gravity wieńczył projekt „Podłącz się. Kino dokumentalne on-line”, dofinansowany ze środków Narodowego Centrum Kultury w ramach programu Kultura w sieci. W dniach 9-30 października 2020 widzowie mogli oglądać wybrane filmy online bezpłatnie z programu Festiwalu, także w wersji z audiodeskrypcją i napisami, oraz uczestniczyć w warsztatach i spotkaniach z ekspertami^[27].

Od 9 do 16 grudnia 2020 roku festiwalowe filmy zostały pokazane także w Nowym Jorku. Millennium Docs Against Gravity zorganizowało pokazy wirtualnych salach kinowych Museum of Moving Image (MoMI) we współpracy z Polish Cultural Institute New York^[28].

18 grudnia 2020 r. festiwal uruchomił autorski serwis VoD (VOD.MDAG.PL). Prezentowane są w nim filmy dokumentalne z poprzednich edycji wydarzenia oraz premierowe, a także filmy fabularne dystrybuowane przez Against Gravity oraz innych polskich dystrybutorów^[29].

Z Millennium Docs Against Gravity związany jest program edukacyjny Akademia Dokumentalna, skierowany do uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych oraz studentów. Program wykorzystuje wybrane filmy prezentowane podczas festiwalu jako materiał dydaktyczny w edukacji filmowej, medialnej oraz w omawianiu współczesnych zagadnień społecznych i kulturowych. Od 2023 roku w ramach Akademii Dokumentalnej realizowane są także projekty edukacyjne, m.in. „Filmowe Piątki z Klasą. Akademia Dokumentalna w Kinotece” oraz Rada Nauczycielska Akademii Dokumentalnej^[30].

Od 2021 roku przy festiwalu funkcjonuje program branżowy MDAG Industry, skierowany do przedstawicieli międzynarodowego środowiska filmu dokumentalnego. Pierwsza edycja miała charakter wydarzenia networkingowego. W 2022 roku zorganizowano program wydarzeń pod nazwą MDAG Industry, obejmujący m.in. sesję pitchingową projektów z Białorusi i Ukrainy, panele dyskusyjne oraz spotkania networkingowe^[31]. Od 2023 roku MDAG Industry organizowany jest jako kilkudniowy program branżowy towarzyszący festiwalowi. W jego ramach odbywają się m.in. sesje pitchingowe, wydarzenia networkingowe oraz część edukacyjna obejmująca warsztaty, treningi, panele dyskusyjne i masterclass, program obejmuje również sekcję poświęconą projektom wykorzystującym technologie XR^[32][33].

Festiwal był pierwszym w Polsce, który wprowadził konkurs na najlepszy pełnometrażowy film dokumentalny - Grand Prix Nagroda Banku Millennium^[34].

Zwycięzcy nagrody głównej - Grand Prix Nagroda Banku Millennium

Rok	Tytuł filmu	Reżyseria	Kraj	Przypis
2006	Liczby i marzenia	Anna Maria Bucchetti	Włochy	[35]
2007	Klasztor, pan Vig i zakonnica	Pernille Rose Grønkjær	Dania	[36]
2008	W górę Jangcy	Yung Chang	Kanada	[37]
2009	Odgłosy robaków – zapiski mumii	Peter Liechti	Szwajcaria	[38]
2010	Para do życia	Joonas Berghäll i Mika Hotakainen	Finlandia	[39]
2011	Po zachodzie	Nikolaus Geyrhalter	Austria	[40]
2012	5 rozbitych kamer	Emad Burnat i Guy Davidi	Palestyna	[41]
2013	Nie zapomnij mnie	David Sieveking	Niemcy	[42]
2014	Jesteśmy waszymi przyjaciółmi	Hubert Sauper	Austria	[43]
2015	ex aequo: Nadejdą lepsze czasy	Hanna Polak	Polska	[44]
2015	ex aequo Powyżej/poniżej	Nicolas Steiner	Szwajcaria
2016	Pod opieką wiecznego słońca	Witalij Manski	Rosja	[45]
2017	Ostatni w Aleppo	Feras Fayyad	Dania	[46]
2018	Jutro albo pojutrze	Bing Liu	Stany Zjednoczone	[47]
2019	Kraina miodu	Lubomir Stefanow, Tamara Kotewska	Macedonia Północna	[48]
2020	Ziemia jest niebieska jak pomarańcza	Iryna Ciłyk	Ukraina	[49]
2021	Przeżyć	Jonas Poher Rasmussen	Dania	[50]
2022	Lombard	Łukasz Kowalski	Polska	[51]
2023	Apolonia, Apolonia	Lea Glob	Dania  Polska  Francja	[52]
2024	Nie chcemy innej ziemi	Basel Adra, Hamdan Ballal, Yuval Abraham, Rachel Szor	Palestyna  Norwegia	[53][54]
2025	Yintah	Jennifer Wickham, Brenda Michell, Michael Toledano	Kanada	[55]

Millennium Docs Against Gravity był pierwszym w Polsce festiwalem, który zorganizował konkurs dla filmów o tematyce ekologicznej. Nagroda Green Warsaw Award jest wspierana przez Miasto Warszawę. Festiwal przyznaje także nagrodę filmową Amnesty International Polska dla najlepszego filmu opowiadającego o prawach człowieka, a także Nagrodę Fiction/Non-Fiction dla filmów na pograniczu dokumentu i fabuły.

Na festiwalu przyznawane są również nagrody lokalne, w tym m.in. Grand Prix Dolnego Śląska, Grand Prix Miasta Gdyni, Bydgoszcz ART/DOC Award, Grand Prix Silesia Film, Nagroda Wolności Ufundowana Przez Miasto Poznań oraz Nagrody Publiczności w poszczególnych miastach festiwalowych.

Od 2020 roku festiwal organizuje również Konkurs Polski, w którym przyznawane są dwie nagrody – Nagroda dla najlepszego polskiego filmu oraz Nagroda za najlepszą produkcję od studia post-produkcyjnego Smakjam^[56].

Festiwal Millennium Docs Against Gravity notuje rosnącą frekwencję na przestrzeni lat. W 2016 roku było to 45 200 uczestników, w 2017 - 48 500 uczestników, w 2018 - 65 000, a w 2019 - 91 400^[57]. W 2020 roku festiwal uzyskał blisko 84% wzrostu liczby widzów w stosunku do roku poprzedniego -uczestniczyło w nim ponad 170 700 odbiorców^[26], co w tamtym momencie uczyniło festiwal największym festiwalem filmowym zorganizowanym w historii Polski^[58]. W 2024 roku część kinowa odbyła się w 7 miastach Polski i zgromadziła stacjonarnie 93 884 uczestników a w roku 2025 108 427 uczestników^[59].

• 2008 - „Wdecha” Gazety Wyborczej dla „najciekawszego wydarzenia kulturalnego stolicy 2008”^[60]

• 2009 - Nagroda Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej w 2. edycji nagród PISF w kategorii Międzynarodowe Wydarzenie Filmowe dla 5. edycji festiwalu^[61]
• 2013 - Nagroda Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej w 6. edycji nagród PISF w kategorii Dystrybucja filmu zagranicznego w Polsce za film Raj: miłość reż. Ulrich Seidl^[62] oraz Nominacja do Nagrody w kategorii Międzynarodowe wydarzenie filmowe^[63]
• 2014 - Nominacja do Nagrody Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej w 7. edycji nagród PISF w kategorii Dystrybucja filmu zagranicznego w Polsce za film Więcej niż miód, reż. Markus Imhoof^[64]
• 2015 - Nominacja do Nagrody Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej w 8. edycji nagród PISF w kategorii Dystrybucja niekomercyjnego filmu zagranicznego w Polsce za film: Lewiatan, reż. Andriej Zwiagincew ^[65]
• 2017 - Nagroda Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej w 10. edycji nagród PISF w kategorii Dystrybucja polskiego filmu za krajową dystrybucję filmu Nawet nie wiesz, jak bardzo cię kocham, reż. Paweł Łoziński^[66]
• 2019 - Nagroda Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej w 12. edycji nagród PISF w kategorii Dystrybucja polskiego filmu za krajową dystrybucję filmu Książę i dybuk, reż. Elwira Niewiera i Piotr Rosołowski oraz Nagroda dla tego samego filmu w kategorii Najlepszy Plakat za plakat autorstwa Anji Pölk^[67]
• 2019 - umieszczenie Millennium Docs Against Gravity na liście 25 Najbardziej Cool Festiwali Filmowych na Świecie według MovieMaker Magazine^[68]
• 2023 - Nagroda Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej w 15. edycji nagród PISF w kategorii Animacja kultury filmowej dla 19. edycji festiwalu^[69]
• 2025 - Nagroda Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej w 17. edycji nagród PISF w kategorii Dostępność kultury filmowej dla 21. edycji festiwalu oraz Nagroda w kategorii Dystrybucja polskiego filmu Wanda Rutkiewicz. Ostatnia wyprawa, reż. Eliza Kubarska^[70]

Założyciel i dyrektor festiwalu - Artur Liebhart - otrzymał w 2013 roku Złoty Krzyż Zasługi z rąk Prezydenta RP ^[71]; w 2021 roku został nagrodzony Paszportem „Polityki” przyznanym po raz pierwszy w specjalnej kategorii "Kultura zdalna"^[72]; w 2025 otrzymał Order Sztuki i Literatury (Ordre des Arts et des Lettres) w randze Kawalera, przyznany przez Ministerstwo Kultury Republiki Francuskiej^[73].

• Oficjalna strona Festiwalu Filmowego Millennium Docs Against Gravity (pol. • ang.)
• Oficjalny serwis Millennium Docs Against Gravity VOD.MDAG.PL (pol. • ang.)