Mirosław Czech

Mirosław Czech

Mirosław Czech (2019)
Data i miejsce urodzenia	16 grudnia 1962 Wałcz
Zawód, zajęcie	polityk, dziennikarz
Alma Mater	Uniwersytet Warszawski
Stanowisko	poseł na Sejm II i III kadencji (1993–2001)
Odznaczenia

Mirosław Czech, ukr. Мирослав Чех (ur. 16 grudnia 1962 w Wałczu^[1]) – polski polityk i dziennikarz ukraińskiego pochodzenia, poseł na Sejm II i III kadencji.

Ukończył IV Liceum Ogólnokształcące w Legnicy z ukraińskim językiem nauczania^[2], a w 1987 – studia na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego^[1]. W lipcu 1983 jako student UW wziął obok m.in. Włodzimierza Mokrego udział w powołaniu do życia nielegalnej Społecznej Rady Kościelnej przy Kościele greckokatolickim w Polsce, przemianowanej w 1984 za sugestią arcybiskupa Josyfa Slipego (z którym Mirosław Czech odbył następnie spotkanie w siedzibie Ukraińskiego Uniwersytetu Katolickiego im. św. Klemensa w Rzymie) na Bractwo św. Włodzimierza^[3]. Był działaczem tej organizacji^[4]. Według Jarosława Syrnyka był także związany z Ukraińskim Towarzystwem Społeczno-Kulturalnym^[4], które nagrodziło go jako młodego twórcę kultury^[5]. Piotr Tyma określił go natomiast jako jednego z liderów społeczności ukraińskiej pozostających poza strukturami UTSK^[6]. Współpracował ze środowiskami opozycji politycznej w PRL^[4]; w maju 1989 wystosował wraz z Aleksandrą Hnatiuk, Eugeniuszem Misiłą i Mirosławem Syczem apel do społeczności ukraińskiej o włączenie się w kampanię wyborczą Komitetu Obywatelskiego „Solidarność”^[7].

Zawodowo zajął się dziennikarstwem, był m.in. redaktorem w Zakładzie Wydawniczym „Tyrsa” w Warszawie, a w latach 1990–1995 redaktorem naczelnym pisma „Zustriczi”, organu Związku Ukraińców w Polsce (ZUP)^[8]. W styczniu 1990 opublikował w tygodniku „Nasze Słowo” artykuł Czy i czomu potribna nam nowa (i jaka) orhanizacija?, który stanowił istotny element debaty na temat modelu funkcjonowania społeczności ukraińskiej w Polsce^[9]. Zasiadał w Radzie Głównej ZUP^[10][11].

W wyborach parlamentarnych w 1991 bez powodzenia ubiegał się o mandat poselski z listy Wyborczego Bloku Mniejszości^[12]. W 1993 kandydował do Sejmu z ramienia Unii Demokratycznej w okręgu koszalińskim; mandat uzyskał z listy ogólnopolskiej^[13]. W II kadencji uczestniczył w pracach Komisji Mniejszości Narodowych i Etnіcznych oraz Komisji Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej^[14]. W 1996 wobec utworzenia Porozumienia Rosji i Białorusi apelował o zwiększenie aktywności powołanego w 1992 Komitetu Konsultacyjnego Prezydentów Rzeczypospolitej Polskiej i Ukrainy^[15]. W wyborach w 1997 po raz drugi wszedł do Sejmu – startował z listy Unii Wolności w okręgu olsztyńskim, mandat przypadł mu ponownie z listy ogólnopolskiej^[16]. W III kadencji był członkiem Komisji Spraw Zagranicznych oraz ponownie Komisji Mniejszości Narodowych i Etnicznych^[1]. W latach 1999–2001 sprawował funkcję przewodniczącego Komisji Nadzwyczajnej do rozpatrzenia projektów ordynacji wyborczych do Sejmu i do Senatu oraz o zmianie ustawy o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej^[1].

Stał się jednym z liderów Unii Wolności^[17]; w latach 1997–2001 pełnił funkcję jej sekretarza generalnego^[18]. W grudniu 2000 podczas wyborów przewodniczącego partii wspierał Bronisława Geremka; uchodził za głównego organizatora poparcia dla jego kandydatury wśród członków UW^[19]. Miał też odpowiadać za przeforsowanie listy kandydatów do nowej rady krajowej Unii Wolności, do której nie wybrano większości startujących dawnych liberałów^[20]. W wyborach w 2001 bez powodzenia ubiegał się o poselską reelekcję w nowo utworzonym okręgu olsztyńskim^[21]. Był wówczas szefem sztabu UW^[22], a jego partia nie przekroczyła progu wyborczego. W latach 2005–2006 zajmował stanowisko sekretarza generalnego powstałej z przekształcenia UW Partii Demokratycznej – demokraci.pl^[18][23]; po porażce tej ostatniej partii w wyborach parlamentarnych w 2005 wycofał się z bieżącej polityki.

Należał do krytyków polskiego zbliżenia z Rosją za prezydentury Lecha Kaczyńskiego^[24]. Po 2015 sympatyzował z opozycją wobec rządów Prawa i Sprawiedliwości^[25]. W latach 2016–2019 pracował w finansowanym przez Unię Europejską zespole doradców strategicznych prezydenta Ukrainy Petra Poroszenki pod kierownictwem Leszka Balcerowicza^[26][27][28].

Komentator polityczny „Gazety Wyborczej” oraz radia Tok FM, zasiadł w radzie redakcyjnej serii wydawniczej „Bazyliańskie Studia Historyczne” Zakonu Bazylianów Świętego Jozafata^[29]. W 2002 wszedł w skład zgromadzenia fundatorów Fundacji Klub Obywatelski, kierowanej do 2003 przez Mikołaja Dowgielewicza, a następnie do 2015 przez Ryszarda Petru^[30]. W latach 2012–2016 był członkiem zarządu Fundacji im. Stefana Batorego^[31][32]. Został też członkiem rady Fundacji Centrum im. prof. Bronisława Geremka^[33].

• Posłowie III kadencji: Mirosław Czech [online], sejm.gov.pl [dostęp 2025-11-02] .
• OlehO. Pich OlehO., Концепції східної політики в дискурсах провідних польських парламентських угруповань (1991–1997), [w:] MykołaM. Łytwyn (red.), Україна-Польща. Історична спадщина і суспільна свідомість, t. 16, Lwów: Instytut Ukrainoznawstwa Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, 2023, s. 240–267, DOI: 10.33402/up.2023-16-240-267 [dostęp 2025-11-15]  (ukr.).
• JarosławJ. Syrnyk JarosławJ., Ukraiński ruch młodzieżowy w Polsce w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych XX wieku, „Pamięć i Sprawiedliwość”, 17, 2011, s. 191–210, ISSN 1427-7476 [dostęp 2025-11-15] .
• PiotrP. Tyma PiotrP., Związek Ukraińców w Polsce w latach 1990–2015, [w:] 25 lat Związku Ukraińców w Polsce z perspektywy regionów i kraju, Warszawa: Związek Ukraińców w Polsce, 2015, ISBN 978-83-942733-0-9 [dostęp 2025-11-15] .