Misha Mengelberg

Misha Mengelberg, właściwie Misja Mengelberg (ur. 5 czerwca 1935 w Kijowie, zm. 3 marca 2017 w Amsterdamie) – holenderski pianista, kompozytor i bandlider jazzowy, związany z free jazzem i swobodną improwizacją^[1][2]. W 1967 wraz z Hanem Benninkiem i Willemem Breukerem założył Instant Composers Pool (ICP) – spółdzielnię muzyków i wytwórnię płytową, w ramach której powstała później ICP Orchestra^[3][4]. Należał do czołowych przedstawicieli holenderskiej awangardy jazzowej i europejskiej muzyki improwizowanej^[2][4].

Był synem kompozytora i dyrygenta Karela Mengelberga oraz harfistki Rahel Draber. W 1938 zamieszkał wraz z rodziną w Amsterdamie^[2]. W latach 1958–1964 studiował teorię muzyki i kompozycję w Królewskim Konserwatorium w Hadze pod kierunkiem Keesa van Baarena. Podczas Międzynarodowych Letnich Kursów Nowej Muzyki w Darmstadcie zetknął się z ideami Johna Cage’a, które wywarły trwały wpływ na jego twórczość. W 1961 otrzymał nagrodę podczas Gaudeamus Music Week za „Musica per 17 strumenti”^[1][3].

W 1964 wraz z Benninkiem uczestniczył w zarejestrowanym w Holandii występie Erica Dolphy’ego, wydanym następnie na albumie Last Date^[2][4]. Przez kilka dziesięcioleci współpracował z Benninkiem w duetach i zespołach ICP; występował także między innymi z Derekiem Baileyem, Anthonym Braxtonem, Steve’em Lacym i Dave’em Douglasem^[2][5]. W 1974 został pierwszym przewodniczącym stowarzyszenia muzyków improwizujących BIM^[1].

W swojej muzyce łączył kompozycję ze swobodną improwizacją, nawiązując zarówno do twórczości Duke’a Ellingtona, Theloniousa Monka i Herbiego Nicholsa, jak i do muzycznej awangardy oraz idei Cage’a. Charakterystyczne dla jego twórczości były kolaż stylistyczny, humor, groteska i działania teatralne^[1][2][4].