Mola tecta

Mola tecta
Nyegaard et al., 2017[1]
Wielkość w porównaniu do człowieka
Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	promieniopłetwe
Rząd	rozdymkokształtne
Rodzina	samogłowowate
Rodzaj	Mola
Gatunek	Mola tecta

Mola tecta – gatunek słonowodnej ryby z rodziny samogłowowatych. Szeroko rozpowszechniony w umiarkowanych wodach półkuli południowej, bardzo rzadko pojawia się też na obszarze półkuli północnej. Nie jest niebezpieczny dla ludzi^[2].

Nazwa rodzajowa Mola pochodzi z języka łacińskiego i oznacza kamień młyński, została nadana ze względu na kształt ciała ryb z tego rodzaju. Z kolei epitet gatunkowy tecta również ma pochodzenie łacińskie i został utworzony od słowa tectus (ukryty, przebrany). Nadanie takiej nazwy gatunkowej tej rybie wiąże się z faktem, że pozostawała niezauważona przez naukowców przez prawie trzy stulecia^[2].

Mola tecta wygląda podobnie do innych ryb z rodzaju Mola – ma spłaszczone, okrągłe ciało i charakterystyczne, wydłużone płetwy po bokach. Jest to sporej wielkości zwierzę, może dorastać do ok. 2,5 metra długości. Najwyższa potwierdzona masa wynosiła 211 kg, jednak szacuje się, że jest w stanie osiągnąć nawet 2 tony. Kształt gonad różni się u obu płci – jajnik jest pojedynczy i okrągły, jądra zaś parzyste, wydłużone i przypominające kształtem pręty^[2][3].

Mola tecta występuje szeroko w umiarkowanych wodach półkuli południowej, osobnikom tego gatunku zdarza się zapuszczać również na obszar półkuli północnej, lecz to rzadkość. Potwierdzono występowanie tych samogłowów na południowo-wschodnich obszarach morskich Australii, wokół Nowej Zelandii, w pobliżu brzegów Afryki Południowej oraz Chile^[2].

Gatunek najpewniej wykazuje biologię podobną do innych z rodzaju Mola. Odżywia się podczas nurkowań w głębiny. Zawartość żołądka trzech przebadanych osobników składała się z salp Thetys vagina, iskrzyłud Pyrosoma sp. i pozostałości rurkopława; w jednym przypadku w trzewiach znaleziono kulkę styropianową o wymiarach 3 × 5 mm. Wszystkie osobniki poddane badaniom wewnętrznym były obficie zakażone pasożytami, które znajdowały się w szczególności w jelitach (tasiemce) i w wątrobie (prawdopodobnie larwy tasiemców z rzędu Trypanorhyncha). Nie ma obecnie żadnych danych o miejscach rozrodu, ikrze, larwach czy możliwych migracjach^[2].

Gatunek nie został oceniony przez IUCN pod względem zagrożenia (stan na 2025 rok). Mimo że nie określono niebezpieczeństw dla tego konkretnego gatunku, może mieć podobne problemy jak inne gatunki z rodzaju Mola, czyli niszczenie siedlisk, rybołówstwo komercyjne, zanieczyszczenie środowiska i połykanie przez ryby plastiku^[2][4].