Monika Borzym

25 października 2009 zadebiutowała na scenie podczas koncertu Michała Urbaniaka Miles of Blue, poświęconego Milesowi Davisowi w 50. rocznicę wydania przez niego albumu pt. Kind of Blue^[16][17]. Koncert ten zainaugurował 51. edycję Jazz Jamboree i odbył się w warszawskiej Sali Kongresowej^[17][18][19]. Piotr Iwicki z „Jazz Forum” w relacji z koncertu podkreślił nienaganną intonację i jasną barwę głosu Borzym oraz wskazał ją jako obiecującą wokalistkę^[16].

Według materiałów wytwórni Sony i późniejszych biogramów była tego wieczoru jedyną polską i jedyną kobietą wśród solistów zaproszonych przez Urbaniaka^[6][7]. Występ ten doprowadził do propozycji kontraktu płytowego^[6].

Podpisana w 2010 umowa z wytwórnią Sony Music doprowadziła do powstania debiutanckiego albumu Girl Talk, który nagrała w Nowym Jorku i wydała 3 października 2011^[7][20]. Koncepcję albumu ukształtował producent Matt Pierson, który zaproponował Borzym interpretacje utworów współczesnych autorek w aranżacjach jazzowych^[21], takich jak Joni Mitchell, Amy Winehouse, Björk, Erykah Badu, Fiona Apple, Estelle, Dido, Rachael Yamagaty i Regina Spektor^[20][14]. Przyjęta zasada przetwarzania cudzego repertuaru we własne interpretacje zamiast wiernego jego odtwarzania, wyznaczyła metodę twórczą, do której Borzym wracała w kolejnych projektach^[20].

Album spotkał się z pozytywnym odbiorem krytyki. Christopher Loudon na łamach „JazzTimes” porównał sposób interpretacji Borzym do Tierney Sutton i Madeleine Peyroux, wskazując także odniesienia do Peggy Lee i Billie Holiday. Cover utworu „You Know I’m No Good” zestawił z atmosferą paryskiego lokalu lat 30.^[14] Jack Goodstein na portalu Blogcritics umieścił Borzym w tradycji Elli Fitzgerald, Carmen McRae i Anity O’Day^[21]. Mariusz Bogdanowicz z „Jazz Forum” zwrócił uwagę na charakterystyczną barwę głosu Borzym i wyrafinowanie aranżacji, wskazując również na nawiązanie do aranżacji Jaca Pastoriusa w „The Dry Cleaner from Des Moines”^[20]. Pojawiły się również recenzje bardziej powściągliwe. Marek Dusza z „Rzeczpospolitej” uznał, że w utworze „Down Here Below” Borzym zanadto oddaliła się od melodii tematu^[22]. Łukasz Stasiełowicz ocenił interpretację „Possibly Maybe” Björk jako pozbawioną wyrazistości, a album jako całość jako nierówny pod względem warstwy instrumentalnej^[23].

Girl Talk uzyskał status platynowej płyty^[24] i zapewnił Borzym nominację do nagrody Fryderyka za jazzowy fonograficzny debiut roku^[25][26][27].

W 2014 uczestniczyła w pierwszej edycji programu SuperSTARcie w TVP2^[28]. Formuła programu zakładała wykonywanie przez uczestników utworów odbiegających od stylistyki, z którą byli dotychczas kojarzeni^[29]. Borzym zajęła piąte miejsce w klasyfikacji końcowej programu^[30].

28 października 2016 wydała album pt. Back to the Garden, który poświęciła w całości twórczości Joni Mitchell, jednej ze swoich najważniejszych inspiracji muzycznych^[31]. Na płycie umieściła utwory z różnych etapów kariery kanadyjskiej artystki – od wczesnych kompozycji folkowych po nagrania z okresu jej zwrotu ku estetyce jazzowej^[32][33]. Album promowała teledyskiem do utworu „Woodstock”^[33]. Back to the Garden uzyskał status złotej płyty w Polsce^[34]. Borzym prezentowała program oparty na repertuarze Mitchell również na koncertach, m.in. w 2023 na festiwalu Rzeka Muzyki w Bydgoszczy^[32].

Po rozwodzie w 2015 przez pewien czas mieszkała w Stanach Zjednoczonych, a w 2017 ponownie skoncentrowała swoją działalność artystyczną w Polsce. Wiosną tego roku wzięła udział w siódmej edycji programu rozrywkowego Twoja twarz brzmi znajomo w Polsacie^[35].

28 lipca 2017, w przeddzień rocznicy wybuchu powstania warszawskiego, wydała album pt. Jestem przestrzeń w ramach cyklu „Pamiętamy ’44”. Materiał tworzą kompozycje pianisty Mariusza Obijalskiego do wierszy Anny Świrszczyńskiej, która w trakcie powstania była sanitariuszką, a swoje wojenne teksty zebrała m.in. w tomie „Budowałam barykadę”^[36][37]. Premierze płyty towarzyszył koncert w Parku Wolności przy Muzeum Powstania Warszawskiego, wpisujący się w coroczne wydarzenia upamiętniające rocznicę powstania^[38][39][40].

W 2018 rozpoczęła współpracę z pianistą i aranżerem Nikolą Kołodziejczykiem, który przygotował nowatorskie opracowania repertuaru zespołu Radiohead na rozbudowany skład obejmujący jazzowe trio Stryjo, trzy waltornie, klarnet basowy i violę da gambę^[41]. Projekt po raz pierwszy zaprezentowano 24 marca 2018 na scenie Teatru Syrena w Warszawie^[42]. 12 lipca 2018, podczas inauguracji 11. Letniej Akademii Jazzu, odbył się koncert w łódzkim klubie Wytwórnia, który został zarejestrowany i wydany 16 listopada 2018 nakładem wytwórni Mystic Production jako album pt. Radio-hedonistycznie^[43]. Live at Wytwórnia, będący pierwszym wydawnictwem koncertowym w dorobku wokalistki. Na płycie znalazło się 11 nagrań: dziewięć kompozycji Radiohead, „Wieliczka” zespołu Hey i „I’ve Seen It All” Björk z filmu Tańcząc w ciemnościach; ten ostatni utwór Borzym wykonała w duecie z Marcinem Januszkiewiczem^[44]. Recenzenci zwracali uwagę, że materiał mimo koncertowego charakteru brzmieniowo zbliża się do nagrania studyjnego, a interpretacje Borzym nie polegają na imitowaniu wokalnej maniery Thoma Yorke’a. Podkreślano raczej autorskie, kameralne ujęcie repertuaru Radiohead, łączące elementy jazzu i muzyki kameralnej^[45].

Wiosną 2019 wzięła udział w sesji zdjęciowej dla polskiej edycji magazynu „Playboy”, która została opublikowana w majowym numerze pisma^[46]. Pozowała w czarno-białej sesji aktów, której towarzyszył wyraźny przekaz dotyczący akceptacji własnego ciała niezależnie od rozmiaru^[47]. Realizacja ta była szeroko komentowana, a obecny w niej wątek cielesności i samoakceptacji powracał w kolejnych latach w wypowiedziach Borzym i jej projektach artystycznych^[48][49].

31 sierpnia 2020 wydała nakładem oficyny Borzym Music Polska, prowadzonej przez Agatę Borzym, album pt. Monika Borzym śpiewa stare piosenki^[50], który zarejestrowała w duecie z pianistą Krzysztofem Dysem i który poświęciła przedwojennym polskim piosenkom, w tym kompozycjom Henryka Warsa i Jerzego Petersburskiego do tekstów Juliana Tuwima i Mariana Hemara^[5]. Wydawnictwo promowała teledyskiem do utworu „Takie ciało” (słowa: Artur Andrus, muzyka: Łukasz Borowiecki), który został napisany specjalnie dla Borzym^[51][52]. Klip nawiązuje do obecnego w działalności artystki wątku cielesności i samoakceptacji, odwołując się do idei body positive^[52].

W grudniu 2022 znalazła się wśród wykonawców muzyki do serialu Netfliksa Brokat, którego akcja toczy się w Sopocie w 1976^[53][54]. Na towarzyszącym serialowi minialbumie swoje utwory nagrali Maciej Maleńczuk, Monika Borzym i Paulina Przybysz^[53]. W lutym 2023 wydała singel „Seks” z muzyką Mariusza Obijalskiego i słowami Grzegorza Uzdańskiego^[55][56].

14 lutego 2024 wydała album pt. Kołysanki dla dorosłych^[57][58][57], na który nagrała swoje interpretacje standardów jazzowych i wybranych utworów popularnych, w tym m.in. „Manhattan, Moon River”, „Midnight Sun” czy „Kiss” Prince’a^[59][60]. W materiałach promocyjnych album opisywano jako kameralny, liryczny projekt adresowany do dorosłego odbiorcy, mający towarzyszyć chwilom bliskości i odpoczynku^[59].

Wiosną 2026 wydała album pt. Z Wasowskim do łóżka^[61], na którym umieściła zarówno znane kompozycje Jerzego Wasowskiego, jak i utwory odnalezione w jego rękopisach, do których teksty napisali Grzegorz Wasowski i Artur Andrus^[62]. Materiał nagrała wz udziałem Krzysztofa Dysa (fortepian), Macieja Szczycińskiego (kontrabas) i Marcina Ułanowskiego (perkusja)^[63]. a jesienią tego samego roku będzie uczestniczyła w 19. edycji programu rozrywkowego Dancing with the Stars. Taniec z gwiazdami w Polsacie^[64].