Monitory typu Lord Clive

Monitory typu Lord Clive
Ilustracja
HMS „General Craufurd”
Kraj budowy

 Wielka Brytania

Użytkownicy

Royal Navy Royal Navy

Stocznia
Wejście do służby

1915

Wycofanie

1927

Zbudowane okręty

8

Dane taktyczno-techniczne
Wyporność

6150 ton

Długość

102 m

Szerokość

27 m

Zanurzenie

2,92 m

Napęd

2 wały, silniki parowe tłokowe, 2 kotły, 2310 KM

Prędkość

6,5 węzła (12 km/h)

Załoga

104

Uzbrojenie

Artyleria okrętowa:

Opancerzenie

Burta: 6 cali (ok. 152 mm)
Wieża: 10,5 cala (ok. 267 mm)
Barbeta: 8 cali (ok. 203 mm)
Pokład: 2 cale (ok. 51 mm)

Wyposażenie lotnicze

brak

Monitory typu Lord Clive lub monitory typu General Wolfe – brytyjski typ monitorów z okresu I wojny światowej, stworzonych dla Royal Navy i używanych przez nią do 1927 r. Łącznie zbudowano 8 okrętów tego typu.

Opis konstrukcji

Powolny postęp wojny doprowadził do potrzeby posiadania większej liczby okrętów do ostrzału wybrzeża i rozważano różne pomysły wykorzystania zapasowych ciężkich dział. Cięższe działa, takie jak 13,5-calowe (343 mm) i 15-calowe (381 mm), nie były dostępne, więc główne uzbrojenie składało się z jednej podwójnej wieży artyleryjskiej z działami kalibru 12 cali (305 mm), pochodzącej ze zlikwidowanych przeddrednotów typu Majestic.

Okręty zostały zamówione po rozpoczęciu budowy monitorów typu Abercrombie, a kształt kadłuba był niemal identyczny jak w tym typie. Na większości okrętów zamontowano również dodatkową szybkostrzelną artylerię do obrony przed niszczycielami i torpedowcami, składającą się z maksymalnie czterech dział sześciocalowych.

Działa 18-calowe

Trzy z okrętów – HMS „General Wolfe”, HMS „Lord Clive” i HMS „Prince Eugene” – miały zostać przebudowane w celu zamontowania dział kal. 18 cali (457,2 mm; działo BL 18-inch Mk I), które pierwotnie przeznaczono dla krążownika HMS „Furious”. Działa zamontowano na rufie, na stałe ustawione do prowadzenia ognia przez prawą burtę. Stanowisko składało się z dwóch masywnych bocznych dźwigarów biegnących równolegle do lufy, pomiędzy którymi zawieszono działo. Na przednim końcu znajdowało się łoże, wokół którego armata mogła obracać się w ograniczonym sektorze; hydrauliczny cylinder zapewniał po 10 stopni ruchu na każdą stronę od osi stanowiska. Działo ładowano przy stałym kącie podniesienia 10°, ale ogień można było prowadzić jedynie przy podniesieniu od 22° do 45°, aby równomiernie rozkładać ogromne siły odrzutu między przednie i tylne punkty podparcia. Stanowisko osłonięto dużym, nieruchomym pancerzem ze stali o grubości pół cala (1,27 cm), zamocowanym do pokładu.

Ogromne pociski i ładunki prochowe transportowano do wieży działowej lekką kolejką ułożoną na głównym pokładzie. Prace ukończono na okrętach „Lord Clive” i „General Wolfe”, lecz zakończenie I wojny światowej przerwało modernizację „Prince Eugene”. Oba przebudowane okręty wzięły udział w działaniach bojowych. Oryginalną wieżę z działami 12-calowymi pozostawiono, aby zachować stateczność jednostek.

„General Wolfe” otworzył ogień 28 września 1918 roku do mostu kolejowego w Snaeskerke ( Belgia, wtedy pod okupacją  Cesarstwa Niemieckiego), cztery mile (6 km) na południe od Ostendy w Belgii. Osiągnięty dystans – 36 000 jardów (33 km) – był największym zasięgiem, na jakim okręt Royal Navy kiedykolwiek ostrzeliwał cel z użyciem artylerii okrętowej. „Lord Clive” oddał z nowego działa zaledwie cztery strzały w kierunku celów przeciwnika.

Użyte działa pochodziły z następujących źródeł:[1]

  • działo z rufowej wieży HMS „Furious” miało być zamontowane na „Prince Eugene”;
  • działo przeznaczone do przedniej wieży HMS „Furious” zamontowano na „General Wolfe”;
  • działo zamontowane na „Lord Clive” pochodziło z rezerwy.

Lista i opis okrętów

Nazwa Eponim Stocznia Wodowanie Losy Złomowanie
Prince Rupert Rupert Reński William Hamilton & Co., Port Glasgow Maj 1915 W eskadrze monitorów w Dover. 1923
Sir John Moore John Moore Scotts, Greenock
Lord Clive Robert Clive Harland & Wolff, Belfast Czerwiec 1915 W eskadrze monitorów w Dover oraz jako okręt do prób artyleryjskich po I wś. 1927
General Craufurd Robert Craufurd W eskadrze monitorów w Dover. 1921
Earl of Peterborough Charles Mordaunt Sierpień 1915 Na Morzu Śródziemnym podczas I wojny światowej.
Sir Thomas Picton Thomas Picton 1915
Prince Eugene Eugeniusz Sabaudzki Harland and Wolff, Govan Wrzesień 1915 W eskadrze monitorów w Dover.
General Wolfe James Wolfe Palmers, Newcastle upon Tyne

Przypisy

  1. ↑ 18"/40 (45.7 cm) Mark I, [w:] NavWeaps [online], zarchiwizowano w Wayback Machine (Internet Archive), 10 września 2025 [dostęp 2012-11-11] [zarchiwizowane z adresu 2025-08-14] (ang.).

Bibliografia