Monitory typu Lord Clive
![]() HMS „General Craufurd” | |
| Kraj budowy | |
|---|---|
| Użytkownicy | |
| Stocznia |
|
| Wejście do służby |
1915 |
| Wycofanie |
1927 |
| Zbudowane okręty |
8 |
| Dane taktyczno-techniczne | |
| Wyporność |
6150 ton |
| Długość |
102 m |
| Szerokość |
27 m |
| Zanurzenie |
2,92 m |
| Napęd |
2 wały, silniki parowe tłokowe, 2 kotły, 2310 KM |
| Prędkość |
6,5 węzła (12 km/h) |
| Załoga |
104 |
| Uzbrojenie |
|
| Opancerzenie |
Burta: 6 cali (ok. 152 mm) |
| Wyposażenie lotnicze |
brak |
Monitory typu Lord Clive lub monitory typu General Wolfe – brytyjski typ monitorów z okresu I wojny światowej, stworzonych dla Royal Navy i używanych przez nią do 1927 r. Łącznie zbudowano 8 okrętów tego typu.
Opis konstrukcji
Powolny postęp wojny doprowadził do potrzeby posiadania większej liczby okrętów do ostrzału wybrzeża i rozważano różne pomysły wykorzystania zapasowych ciężkich dział. Cięższe działa, takie jak 13,5-calowe (343 mm) i 15-calowe (381 mm), nie były dostępne, więc główne uzbrojenie składało się z jednej podwójnej wieży artyleryjskiej z działami kalibru 12 cali (305 mm), pochodzącej ze zlikwidowanych przeddrednotów typu Majestic.
Okręty zostały zamówione po rozpoczęciu budowy monitorów typu Abercrombie, a kształt kadłuba był niemal identyczny jak w tym typie. Na większości okrętów zamontowano również dodatkową szybkostrzelną artylerię do obrony przed niszczycielami i torpedowcami, składającą się z maksymalnie czterech dział sześciocalowych.
Działa 18-calowe
Trzy z okrętów – HMS „General Wolfe”, HMS „Lord Clive” i HMS „Prince Eugene” – miały zostać przebudowane w celu zamontowania dział kal. 18 cali (457,2 mm; działo BL 18-inch Mk I), które pierwotnie przeznaczono dla krążownika HMS „Furious”. Działa zamontowano na rufie, na stałe ustawione do prowadzenia ognia przez prawą burtę. Stanowisko składało się z dwóch masywnych bocznych dźwigarów biegnących równolegle do lufy, pomiędzy którymi zawieszono działo. Na przednim końcu znajdowało się łoże, wokół którego armata mogła obracać się w ograniczonym sektorze; hydrauliczny cylinder zapewniał po 10 stopni ruchu na każdą stronę od osi stanowiska. Działo ładowano przy stałym kącie podniesienia 10°, ale ogień można było prowadzić jedynie przy podniesieniu od 22° do 45°, aby równomiernie rozkładać ogromne siły odrzutu między przednie i tylne punkty podparcia. Stanowisko osłonięto dużym, nieruchomym pancerzem ze stali o grubości pół cala (1,27 cm), zamocowanym do pokładu.
Ogromne pociski i ładunki prochowe transportowano do wieży działowej lekką kolejką ułożoną na głównym pokładzie. Prace ukończono na okrętach „Lord Clive” i „General Wolfe”, lecz zakończenie I wojny światowej przerwało modernizację „Prince Eugene”. Oba przebudowane okręty wzięły udział w działaniach bojowych. Oryginalną wieżę z działami 12-calowymi pozostawiono, aby zachować stateczność jednostek.
„General Wolfe” otworzył ogień 28 września 1918 roku do mostu kolejowego w Snaeskerke (
Belgia, wtedy pod okupacją
Cesarstwa Niemieckiego), cztery mile (6 km) na południe od Ostendy w Belgii. Osiągnięty dystans – 36 000 jardów (33 km) – był największym zasięgiem, na jakim okręt Royal Navy kiedykolwiek ostrzeliwał cel z użyciem artylerii okrętowej. „Lord Clive” oddał z nowego działa zaledwie cztery strzały w kierunku celów przeciwnika.
Użyte działa pochodziły z następujących źródeł:[1]
- działo z rufowej wieży HMS „Furious” miało być zamontowane na „Prince Eugene”;
- działo przeznaczone do przedniej wieży HMS „Furious” zamontowano na „General Wolfe”;
- działo zamontowane na „Lord Clive” pochodziło z rezerwy.
Lista i opis okrętów
| Nazwa | Eponim | Stocznia | Wodowanie | Losy | Złomowanie |
|---|---|---|---|---|---|
| Prince Rupert | Rupert Reński | William Hamilton & Co., Port Glasgow | Maj 1915 | W eskadrze monitorów w Dover. | 1923 |
| Sir John Moore | John Moore | Scotts, Greenock | |||
| Lord Clive | Robert Clive | Harland & Wolff, Belfast | Czerwiec 1915 | W eskadrze monitorów w Dover oraz jako okręt do prób artyleryjskich po I wś. | 1927 |
| General Craufurd | Robert Craufurd | W eskadrze monitorów w Dover. | 1921 | ||
| Earl of Peterborough | Charles Mordaunt | Sierpień 1915 | Na Morzu Śródziemnym podczas I wojny światowej. | ||
| Sir Thomas Picton | Thomas Picton | 1915 | |||
| Prince Eugene | Eugeniusz Sabaudzki | Harland and Wolff, Govan | Wrzesień 1915 | W eskadrze monitorów w Dover. | |
| General Wolfe | James Wolfe | Palmers, Newcastle upon Tyne |
Przypisy
- ↑ 18"/40 (45.7 cm) Mark I, [w:] NavWeaps [online], zarchiwizowano w Wayback Machine (Internet Archive), 10 września 2025 [dostęp 2012-11-11] [zarchiwizowane z adresu 2025-08-14] (ang.).
Bibliografia
- Reginald Bacon: The Dover Patrol 1915-1917 (tom 1) w serwisie Google Books
- Reginald Bacon: The Dover Patrol 1915-1917 (tom 2) w serwisie Google Books
- Ian Buxton: Big Gun Monitors: Design, Construction, and Operations 1914-1945 w serwisie Google Books
- J. J. Colledge i Ben Warlow: Ships of the Royal Navy (w serwisie Google Books; w serwisie Internet Archive)
- Jim Crossley: Monitors of the Royal Navy: How the Fleet Brought the Big Guns to Bear w serwisie Google Books
- F. J. Dittmar, J. J. Colledge: British Warships 1914–1919. ISBN 0-7110-0380-7.
- Steve R. Dunn: Securing the Narrow Sea: The Dover Patrol, 1914-1918 w serwisie Google Books
- Norman Friedman: Naval Weapons of World War One: Guns, Torpedoes, Mines and ASW Weapons of All Nations; An Illustrated Directory w serwisie Google Books
- Oscar Parkes, Maurice Prendergast: Jane's Fighting Ships 1919 w serwisie Google Books
- Antony Preston: Great Britain and Empire Forces. 1985. w Randal Gray: Conway's All the World's Fighting Ships, 1906-1921 w serwisie Google Books (w serwisie Internet Archive)
