Morsowate

Morsowate
Odobenidae
J.A. Allen, 1880[1]
Ilustracja
Mors arktyczny (Odobenus rosmarus)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ssaki

Podgromada

żyworodne

Infragromada

łożyskowce

Rząd

drapieżne

Podrząd

psokształtne

Infrarząd

Arctoidea

Parworząd

płetwonogie

Rodzina

morsowate

Typ nomenklatoryczny

Odobenus Brisson, 1762

Podrodziny

2 podrodziny rodzajów (w tym 1 wymarła + 14 wymarłych rodzajów bazalnych) – zobacz opis w tekście

Morsowate[2] (Odobenidae) – rodzina dużych, drapieżnych ssaków morskich, zaliczanych wraz z uchatkami i fokami do nadrodziny Phocoidea w obrębie rzędu drapieżnych (Carnivora).

Występowanie

W przeszłości była to rodzina szeroko rozprzestrzeniona i liczna w gatunki. Ze środkowego miocenu Ameryki (ok. 14 mln lat temu) znane są szczątki kopalne około 30 gatunków i podgatunków ssaków podobnych do morsa – jedynego przedstawiciela rodzaju Odobenus Brisson, 1762 i jedynego współcześnie żyjącego reprezentanta rodziny[3]. Mors spotykany jest w okołobiegunowych morzach Arktyki[4][5]. Wymarłe gatunki amerykańskie zaliczane są do kilku (od dwóch do czterech – w zależności od autora) podrodzin. Najczęściej wymieniane są Imagotariinae, Dusignathinae i Odobeninae. Z Hokkaido opisano Pseudotaria muramotoi[6].

Cechy charakterystyczne

Jak wszystkie płetwonogie, również morsowate mają giętkie, opływowe ciało chronione przed zimnem grubą warstwą tłuszczu. Wszystkie kończyny są przekształcone w płetwy, ogon zredukowany, górne kły tworzą potężne ciosy, szczególnie duże u samców. Zęby policzkowe o uproszczonej budowie, tępe.

Podobnie jak u fok, u morsowatych nie występują małżowiny uszne, a jądra znajdują się pod skórą brzucha. Natomiast w odróżnieniu od fok, a podobnie jak u uchatek, tylne kończyny morsowatych mogą zginać się pod tułów, co umożliwia im poruszanie się na lądzie.

Wyniki badań molekularnych sugerują, że morsy są bliżej spokrewnione z uchatkami niż z fokami.

Podział systematyczny

Do rodziny morsowatych należy jedna współcześnie występująca podrodzina[7][4][2]:

Opisano również podrodziną wymarłą[8]:

  • Dusignathinae E.D. Mitchell, 1968

Opisano również szereg wymarłych rodzajów bazalnych[9]:

  • Archaeodobenus Tanaka & Kohno, 2015[10] – jedynym przedstawicielem był Archaeodobenus akamatsui Tanaka & Kohno, 2015
  • Imagotaria Mitchell, 1968[11] – jedynym przedstawicielem był Imagotaria downsi Mitchell, 1968
  • Kamtschatarctos Dubrovo 1981[12] – jedynym przedstawicielem był Kamtschatarctos sinelnikovae Dubrovo, 1981
  • Nanodobenus Vélez-Juarbe & Salinas-Márquez, 2018[13] – jedynym przedstawicielem był Nanodobenus arandai Vélez-Juarbe & Salinas-Márquez, 2018
  • Neotherium R. Kellogg, 1931[14] – jedynym przedstawicielem był Neotherium mirum R. Kellogg, 1931
  • Oriensarctos Mitchell, 1968[15] – jedynym przedstawicielem był Oriensarctos watasei (Matsumoto, 1925)
  • Osodobenus Biewer, Vélez-Juarbe & Parham, 2020[16] – jedynym przedstawicielem był Osodobenus eodon Biewer, Vélez-Juarbe & Parham, 2020
  • Pelagiarctos L.G. Barnes, 1987[17] – jedynym przedstawicielem był Pelagiarctos thomasi L.G. Barnes, 1987
  • Pontolis F.W. True, 1905[18]
  • Proneotherium Barnes, 1994[19] – jedynym przedstawicielem był Proneotherium repenningi L.G. Barnes, 1994
  • Protodobenus Horikawa, 1994[20] – jedynym przedstawicielem był Protodobenus japonicus Horikawa, 1994
  • Prototaria Takeyama & Ozawa, 1984[21]
  • Pseudotaria Kohno, 2006[22] – jedynym przedstawicielem był Pseudotaria muramotoi Kohno, 2006
  • Titanotaria Magallanes, Parham, Santos & Vélez-Juarbe, 2018[23] – jedynym przedstawicielem był Titanotaria orangensis Magallanes, Parham, Santos & Vélez-Juarbe, 2018

Przypisy

  1. ↑ Allen 1880 ↓, s. 5.
  2. 1 2 Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 153. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
  3. ↑ Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Odobenidae w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 27 września 2009]
  4. 1 2 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher& W. Sechrest: IllustratedChecklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: LynxEdicions, 2020, s. 442. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).
  5. ↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Family Odobenidae. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-05-20]. (ang.).
  6. ↑ Naoki Kohno, A new Miocene odobenid (Mammalia: carnivora) from Hokkaido, Japan, and its implications for odobenid phylogeny, Journal of Vertebrate Paleontology, 2006, 26(2):411–421
  7. ↑ N. Upham, C. Burgin, J. Widness, M. Becker, C. Parker, S. Liphardt, I. Rochon & D. Huckaby: Treeview of Mammalian Taxonomy Hierarchy. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 1.11) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2023-12-18]. (ang.).
  8. ↑ J.S. Zijlstra, Odobenidae Allen, 1880, Hesperomys project (Version 25.3.0), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2025-07-02] (ang.).
  9. ↑ Classification of the family Odobenidae. Fossilworks: The Paleobiology Database. [dostęp 2023-12-19]. (ang.).
  10. ↑ Y. Tanaka & N. Kohno. A New Late Miocene Odobenid (Mammalia: Carnivora) from Hokkaido, Japan Suggests Rapid Diversification of Basal Miocene Odobenids. „PLoS ONE”. 10 (8), s. e0131856, 2015. DOI: 10.1371/journal.pone.0131856. (ang.).
  11. ↑ Mitchell Jr. 1968 ↓, s. 1844.
  12. ↑ I.A. Dubrovo. A new subfamily of fossil seals (Pinnipedia, Kamtschatarctinae subfam. nov.). „Доклады Академии Наук СССР”. 256, s. 202–206, 1981. (ros. • ang.).
  13. ↑ J. Velez-Juarbe & F.M. Salinas-Márquez. A dwarf walrus from the Miocene of Baja California Sur, Mexico. „Royal Society Open Science”. 5 (8), s. 180423, 2018. DOI: 10.1098/rsos.180423. (ang.).
  14. ↑ R. Kellogg. Pelagic mammals from the Temblor formation of the Kern River region, California. „Proceedings of the California Academy of Sciences”. Fourth series. 19 (12), s. 296, 1931. (ang.).
  15. ↑ Mitchell Jr. 1968 ↓, s. 1881.
  16. ↑ J.N. Biewer, J. Vélez-Juarbe & J.F. Parham. Insights on the dental evolution of walruses based on new fossil specimens from California. „Journal of Vertebrate Paleontology”. 40 (5), s. e1833896, 2020. DOI: 10.1080/02724634.2020.1833896. (ang.).
  17. ↑ L.G. Barnes. An Early Miocene pinniped of the genus Desmatophoca (Mammalia: Otariidae) from Washington. „Contributions in science”. 382, s. 2, 1987. (ang.).
  18. ↑ F.W. True. A new name for Pontoleon. „Proceedings of the Biological Society of Washington”. 18, s. 253, 1905. (ang.).
  19. ↑ N. Kohno, L.G. Barnes & K. Hirota. Miocene fossil pinnipeds of the genera Prototaria and Neotherium< (Carnivora; Otariidae; Imagotariinae) in the North Pacific Ocean: Evolution, relationships and distribution. „The Island Arc”. 3 (4), s. 291, 1994. DOI: 10.1111/j.1440-1738.1994.tb00117.x. (ang.).
  20. ↑ H. Horikawa. A primitive odobenine walrus of Early Pliocene age from Japan. „The Island Arc”. 3 (4), s. 311, 1994. DOI: 10.1111/j.1440-1738.1994.tb00118.x. (ang.).
  21. ↑ K. Takeyama & T. Ozawa. A new Miocene otarioid seal from Japan. „Proceedings of the Japan Academy”. Serie B. 60 (3), s. 36, 1984. DOI: 10.2183/pjab.60.36. (ang.).
  22. ↑ N. Kohno. A new Miocene odobenid (Mammalia: Carnivora) from Hokkaido, Japan, and its implications for odobenid phylogeny. „Journal of Vertebrate Paleontology”. 26 (2), s. 411, 2006. DOI: 10.1671/0272-4634(2006)26[411:ANMOMC]2.0.CO;2. (ang.).
  23. ↑ I. Magallanes, J.F. Parham, G.-P. Santos & J. Velez-Juarbe. A new tuskless walrus from the Miocene of Orange County, California, with comments on the diversity and taxonomy of odobenids. „PeerJ”. 6:e5708, 2018. DOI: 10.7717/peerj.5708. (ang.).

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.