Nagroda Pritzkera

Nagroda Pritzkera (ang. Pritzker Architecture Prize) – amerykańska nagroda architektoniczna przyznawana corocznie architektom, którzy mieli znaczący wkład w rozwój środowiska człowieka. Nagroda honoruje żyjącego architekta, który poprzez swoją sztukę, talent, wizjonerstwo oraz konsekwentne i znaczące zaangażowanie, wzbogaca otoczenie człowieka i jego środowisko budowlane poprzez swoją architekturę.

Laureat otrzymuje 100 tys. USD i brązowy medal.

Historia

Nagrodę ufundował Jay A. Pritzker wraz z żoną Cindy w 1979 roku.

Wiele procedur i forma Nagrody Pritzkera było wzorowanych na Nagrodzie Nobla. Laureaci Nagrody Architektonicznej Pritzkera otrzymują dotację w postaci 100 tys. dolarów, certyfikat i, od 1987, brązowy medal, jak również limitowaną edycję rzeźby Henry’ego Moore’a[1].

Oficjalna ceremonia wręczenia nagrody odbywa się każdego roku, zazwyczaj w maju, w architektonicznie ważnym miejscu na świecie[2].

Laureaci

RokLaureatNarodowośćPrzykładowa realizacjaMiejsce ceremonii wręczeniaRef.
1979Philip JohnsonThe inaugural laureate Philip Johnson behind an architectural model Stany ZjednoczoneGlass House, New Canaan (1949)Dumbarton Oaks, Waszyngton, USA[3]
1980Luis Barragán Meksyk Torres de Satélite, Naucalpan (1957)Dumbarton Oaks, Waszyngton, USA[4]
1981James Stirling Wielka BrytaniaSeeley Historical Library, Cambridge (1968)National Building Museum, Waszyngton, USA[5]
1982Kevin Roche Stany ZjednoczoneGmach Fundacji Forda, Nowy Jork (1968)Art Institute of Chicago, Chicago, USA[a][6]
1983Ieoh Ming Pei Stany ZjednoczonePiramida Luwru, Paryż (1989)Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork, USA[b][7]
1984Richard Meier Stany ZjednoczoneGetty Center, Los Angeles (1997)National Gallery of Art, Waszyngton, USA[6]
1985Hans Hollein AustriaHaas-Haus, Wiedeń (1990)The Huntington Library, San Marino, USA[6]
1986Gottfried Böhm NiemcySanktuarium Matki Bożej Królowej Pokoju w Neviges, Velbert (1968)Worshipful Company of Goldsmiths, Londyn, Wielka Brytania[6]
1987Kenzō Tange JaponiaYoyogi National Gymnasium, Tokio (1964)Kimbell Art Museum, Fort Worth, USA[8]
1988Gordon Bunshaft– Stany ZjednoczoneBeinecke Rare Book and Manuscript Library, New Haven (1963)Art Institute of Chicago, Chicago, USA[6][9]
Oscar Niemeyer BrazyliaKatedra Matki Bożej z Aparecidy, Brasília (1958)
1989Frank Gehry Kanada
 Stany Zjednoczone		Walt Disney Concert Hall, Los Angeles (2003)Tōdai-ji, Nara, Japonia[c][7]
1990Aldo Rossi WłochyBonnefanten Museum, Maastricht (1990)Palazzo Grassi, Wenecja, Włochy[10]
1991Robert Venturi Stany ZjednoczoneSainsbury Wing w National Gallery, Londyn (1991)Palace of Iturbide, Meksyk[11]
1992Álvaro Siza Vieira PortugaliaPawilon Portugalski na wystawie Expo ’98, Lizbona (1998)Harold Washington Library, Chicago, USA[12]
1993Fumihiko Maki JaponiaTokyo Metropolitan Gymnasium (1991)Zamek na Hradczanach, Praga, Czechy[8]
1994Christian de Portzamparc– FrancjaSiedziba ambasady Francji w Niemczech, Berlin (2003)The Commons, Columbus, USA[13]
1995Tadao Andō JaponiaKościół Światła, Osaka (1989)Pałac wersalski, Wersal, Francja[14]
1996Rafael Moneo HiszpaniaKatedra Matki Bożej Anielskiej, Los Angeles (2002)Getty Center, Los Angeles, USA[7]
1997Sverre Fehn NorwegiaNorweskie Muzeum Lodowców, Fjærland (1991)Muzeum Guggenheima w Bilbao[15]
1998Renzo Piano WłochyCentrum Paula Klee, Berno (2005)Biały Dom, Waszyngton, USA[16]
1999Norman Foster1999 winner Norman Foster, giving a speech behind a lecturn Wielka BrytaniaMetropolitan, Warszawa (2003)Stare Muzeum, Berlin, Niemcy[7]
2000Rem Koolhaas HolandiaCasa da Música, Porto (2003)Jerusalem Archaeological Park, Jerozolima, Izrael[17]
2001Jacques Herzog & Pierre de Meuron Szwajcaria Tate Modern, Londyn (2000)Monticello, Charlottesville, USA[18]
2002Glenn Murcutt AustraliaBerowra Waters Inn, Sydney (1983)Kapitol, Rzym, Włochy[19]
2003Jørn Utzon– DaniaSydney Opera House, Sydney (1973)Królewska Akademia Sztuk Pięknych św. Ferdynanda, Madryt, Hiszpania[20]
2004Zaha Hadid Irak
 Wielka Brytania		 Centrum Heydəra Əliyeva, Baku (2012)Ermitaż, Petersburg, Rosja[d][7]
2005Thom Mayne Stany ZjednoczoneBill & Melinda Gates Hall na Uniwersytecie Cornella, Ithaca (2014)Pritzker Pavilion, Chicago, USA[21]
2006Paulo Mendes da Rocha BrazyliaNarodowe Muzeum Powozów, Lizbona (2015)Pałac Dolmabahçe, Stambuł, Turcja[22]
2007Richard Rogers Wielka BrytaniaLloyd’s Building, Londyn (1986)Whitehall, Londyn, Wielka Brytania[e][23]
2008Jean Nouvel FrancjaBudynek Nouvela Muzeum Narodowego Centrum Sztuki Królowej Zofii, Madryt (2005)Biblioteka Kongresu, Waszyngton, USA[7][24]
2009Peter Zumthor Szwajcaria7132 Thermal Baths, Vals (1996)Palacio de la Legislatura de la Ciudad de Buenos Aires, Buenos Aires, Argentyna[7][25]
2010Kazuyo Sejima &
Ryūe Nishizawa (SANAA)		 JaponiaMuzeum Sztuki Współczesnej XXI wieku, Kanazawa (2003)Ellis Island, Nowy Jork, USA
2011Eduardo Souto de Moura PortugaliaEstádio Municipal de Braga, Braga (2004)Andrew W. Mellon Auditorium, Waszyngton, USA[26]
2012Wang Shu ChinyNingbo Museum, Ningbo (2008)Wielka Hala Ludowa, Pekin, Chiny[27]
2013Toyoo Itō JaponiaToyoo Ito Museum of Architecture, Imabari (2011)John F. Kennedy Presidential Library and Museum, Boston, USA[28]
2014Shigeru Ban JaponiaCentre Pompidou-Metz, Metz (2010)Rijksmuseum, Amsterdam, Holandia[29]
2015Frei Otto NiemcyStadion Olimpijski, Monachium (1972)New World Center, Miami, USA[30][31]
2016Alejandro Aravena ChileSiamese Towers, Santiago (2005)Kwatera główna ONZ, Nowy Jork, USA[32][33]
2017RCR Arquitectes HiszpaniaMusee Soulages, Rodez (2014)Pałac Akasaka, Tokio[34]
2018Balkrishna Doshi IndieTagore Memorial Hall, Ahmadabad (1971)Aga Khan Museum, Toronto, Kanada[35]
2019Arata Isozaki Japonia Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej „Manggha”, Kraków (1994)Pałac wersalski, Wersal, Francja[36]
2020Farrell Yvonne, Shelley McNamara  Irlandia

Budynek Roentgena Uniwersytetu Bocconiego, Mediolan (2008)ceremonia wirtualna[37]
2021 Anne Lacaton, Jean-Philippe Vassal  Francja L’école d’architecture, Nantes (2009) ceremonia wirtualna [38]
2022 Diébédo Francis Kéré  Burkina Faso Szkoła podstawowa, Gando (2001) ceremonia wirtualna [39]
2023 David Chipperfield  Wielka Brytania James-Simon-Galerie w Nowym Muzeum, Berlin (2019) Agora ateńska, Ateny, Grecja[40] [41]
2024 Riken Yamamoto  Japonia Muzeum sztuki, Yokosuka (2007) Art Institute of Chicago, USA [42]
2025 Liu Jiakun  Chiny West Village w Chengdu (2015) Luwr Abu Zabi[43][44]

Uwagi

  1. ↑ Roche urodził się w Irlandii.
  2. ↑ Pei urodził się w Chinach.
  3. ↑ Gehry urodził się w Kanadzie.
  4. ↑ Hadid urodziła się w Iraku.
  5. ↑ Rogers urodził się we Włoszech.

Przypisy

  1. ↑ The Pritzker Architecture Prize: History. [dostęp 2012-01-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-01-10)]. (ang.).
  2. ↑ The Pritzker Architecture Prize: Ceremony and Medal. [dostęp 2012-01-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-06-28)]. (ang.).
  3. ↑ People – In the News. 23 maja, 1979. [dostęp 2017-06-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-06-17)]. (ang.).
  4. ↑ Katherine Endicott: The Mexican garden revisited. 14 października, 2006. (ang.).
  5. ↑ Nigel Reynolds: Top prize for architect who is ignored by fellow British. 23 marca, 2004. (ang.).
  6. 1 2 3 4 5 Paul Goldberger: Architecture View; What Pritzker Winners Tell Us About the Prize. 28 maja 1988. (ang.).
  7. 1 2 3 4 5 6 7 Ed Pilkington: Swiss architect untouched by fad or fashion wins prized Pritzker award. 14 kwietnia, 2009. (ang.).
  8. 1 2 Herbert Muschamp: Pritzker Prize for Japanese Architect. 26 kwietnia, 1993. (ang.).
  9. ↑ The Pritzker Architecture Prize Celebrates its Tenth Anniversary Honoring Two Laureates for 1988. (ang.).
  10. ↑ Julie Iovine: Aldo Rossi, Architect of Monumental Simplicity, Dies at 66. 5 września, 1997. (ang.).
  11. ↑ Eleanor Blau: Robert Venturi Is to Receive Pritzker Architecture Prize. 8 kwietnia, 1991. (ang.).
  12. ↑ Ana Maria Ribeiro: Siza Vieira fala para casa cheia. 24 lutego, 2009. (port.).
  13. ↑ Herbert Muschamp: Priztker prize goes to French architect for the first time. 2 maja, 1994. (ang.).
  14. ↑ Pilar Viladas: Fashion’s New Religion. 19 sierpnia, 2001. (ang.).
  15. ↑ Fernando Samaniego: El noruego Sverre Fehn recibe el Pritzker de Arquitectura en el museo Guggenheim Bilbao. 1 czerwca, 1997. (hiszp.).
  16. ↑ Herbert Muschamp: Renzo Piano Wins Architecture’s Top Prize. 20 kwietnia, 1998. (ang.).
  17. ↑ Koolhaas receives ‘Nobel of architecture’ in Jerusalem. CNN, 29 maja, 2000. (ang.).
  18. ↑ Herzog & de Meuron Propose Castle in The Sky for Hamburg. 14 czerwca, 2005. (ang.).
  19. ↑ Top honour for Australian architect. BBC News, 16 kwietnia, 2002. (ang.).
  20. ↑ Prize for Opera House designer. BBC News, 7 kwietnia, 2003. (ang.).
  21. ↑ Paris skyscraper to rival tower. BBC News, 28 listopada, 2006. (ang.).
  22. ↑ Benjamin Forgey: Brazilian wins Pritzker Prize. 9 kwietnia, 2006. (ang.).
  23. ↑ Jonathan Glancey: Rogers takes the ‘Nobel for architecture’. 29 marca, 2007. (ang.).
  24. ↑ Nouvel wins top architect’s prize. BBC News, 31 marca, 2008. (ang.).
  25. ↑ Robin Pogrebin: Pritzker Prize Goes to Peter Zumthor. 12 kwietnia, 2009. (ang.).
  26. ↑ Kate Taylor: Souto de Moura Wins 2011 Pritzker Architecture Prize. 28 marca, 2011. (ang.).
  27. ↑ David Basulto: 2012 Pritzker Prize: Wang Shu. February 2012. (ang.).
  28. ↑ Christopher Hawthorne: Japanese architect Toyo Ito, 71, wins Pritzker Prize. 17 marca, 2013. (ang.).
  29. ↑ Christopher Hawthorne: Architect Shigeru Ban, known for disaster relief, wins Pritzker Prize. 24 marca, 2014. (ang.).
  30. ↑ Frei Otto, 2015 Laureate. 10 marca, 2015. (ang.).
  31. ↑ Pritzker Prize for Frei Otto, German Architect, Announced After His Death, Robin Pogrebin, The New York Times, March 10, 2015.
  32. ↑ Announcement. (ang.).
  33. ↑ Ceremony. (ang.).
  34. ↑ Announcement: Rafael Aranda, Carme Pigem and Ramon Vilalta | The Pritzker Architecture Prize. [dostęp 2017-03-01]. (ang.).
  35. ↑ Announcement: Balkrishna Doshi | The Pritzker Architecture Prize. 2018. (ang.).
  36. ↑ Arata Isozaki. The Pritzker Architecture Prize. (ang.).
  37. ↑ Yvonne Farrell i Shelley McNamara z nagrodą Pritzkera 2020. elle.pl.
  38. ↑ Anne Lacaton and Jean-Philippe Vassal | The Pritzker Architecture Prize [online], pritzkerprize.com [dostęp 2022-10-20].
  39. ↑ Diébédo Francis Kéré | The Pritzker Architecture Prize [online], pritzkerprize.com [dostęp 2022-10-20].
  40. ↑ Pritzker Architecture Prize Ceremony Video Honors Sir David Chipperfield, the 2023 Laureate [online], ArchDaily, 15 listopada 2023 [dostęp 2024-03-07] (ang.).
  41. ↑ Sir David Alan Chipperfield CH | The Pritzker Architecture Prize [online], pritzkerprize.com (ang.).
  42. ↑ Riken Yamamoto | The Pritzker Architecture Prize [online], pritzkerprize.com [dostęp 2024-03-07].
  43. ↑ Liu Jiakun Receives the 2025 Pritzker Architecture Prize [online], pritzkerprize.com, 2 września 2025 [dostęp 2025-09-02] (ang.).
  44. ↑ Liu Jiakun zdobywcą Nagrody Prizkera 2025! [online], bryła.pl, 2 września 2025 [dostęp 2025-09-02] (pol.).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.