Nazariusz z Kopru

Nazariusz z Kopru (słoweń. sveti Nazarij, wł. san Nazario di Capodistria; ur. prawdopodobnie między 470 a 480, zm. około 557 w Koprze) – wczesnochrześcijański duchowny, uznawany w tradycji kościelnej za pierwszego biskupa Kopru. Święty Kościoła katolickiego, patron Kopru. Jego wspomnienie liturgiczne obchodzone jest 19 czerwca.

Informacje o życiu Nazariusza pochodzą przede wszystkim z późniejszej tradycji hagiograficznej. Według niej urodził się w miejscowości określanej jako Elpidium lub Boste, utożsamianej z dzisiejszym Borštem w głębi Istrii Słoweńskiej. Jego narodziny datowane są zwykle na okres między 470 a 480 rokiem^[1][2].

Zgodnie z przekazem kościelnym około 524 roku Nazariusz został ustanowiony pierwszym biskupem Kopru. Jego powołanie wiązano z reorganizacją struktur kościelnych Istrii i wyznaczeniem biskupów dla najważniejszych ośrodków miejskich regionu. Tradycja przypisuje inicjatywę utworzenia nowych biskupstw patriarsze Akwilei Stefanowi, jednak szczegóły tego przekazu nie znajdują pełnego potwierdzenia we współczesnych wydarzeniom źródłach^[3][4].

Nazariusz miał kierować wspólnotą chrześcijańską Kopru przez ponad trzydzieści lat. Jego śmierć jest datowana na około 557 rok. Został pochowany w miejscowym kościele katedralnym, a rozwijający się wokół jego grobu kult doprowadził do uznania go za głównego patrona miasta^[1][3].

Kult Nazariusza był ściśle związany z katedrą Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Koprze, w której przechowywano jego relikwie. Patronowi przypisywano opiekę nad miastem, a w ikonografii przedstawiano go jako biskupa trzymającego model Kopru. Wizerunek ten symbolizował jego rolę jako duchowego opiekuna wspólnoty miejskiej^[5].

Podczas wojny o Chioggię w 1380 roku Koper został zdobyty i splądrowany przez wojska genueńskie. Relikwie Nazariusza wywieziono wówczas do Genui. Ich zwrot nastąpił w 1422 roku dzięki zabiegom Jeremiji Poli, ówczesnego biskupa Kopru^[5][6].

Relikwie umieszczono w marmurowym sarkofagu znajdującym się za dawnym tronem biskupim w katedrze. Sarkofag, wykonany w drugiej połowie XIV wieku przez nieznanego artystę weneckiego, jest zaliczany do najważniejszych dzieł średniowiecznej rzeźby na obszarze Istrii. Umieszczona na nim łacińska inskrypcja określa Nazariusza jako ojca i opiekuna miasta Justinopolis, jednej z dawnych nazw Kopru^[5][7].

Wspomnienie świętego obchodzone jest 19 czerwca. Uroczystości obejmują liturgię w katedrze oraz procesję z relikwiami ulicami miasta. Kult Nazariusza jest podtrzymywany również w Boršcie, gdzie znajduje się poświęcona mu kaplica i odbywają się miejscowe uroczystości odpustowe^[2][8].