Neshat Tozaj
| Data i miejsce urodzenia |
1 stycznia 1943 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
29 listopada 2008 |
| Narodowość |
albańska |
| Język |
albański |
| Alma Mater | |
| Dziedzina sztuki |
powieść, scenariusz filmowy |
Neshat Tozaj (ur. 1 stycznia 1943 we wsi Kallarat k. Wlory, zm. 29 listopada 2008 w Stanach Zjednoczonych[1]) – albański pisarz, publicysta i scenarzysta.
Życiorys
Ukończył studia prawnicze na Uniwersytecie Tirańskim[2]. Po studiach pracował w sekcji ekspertyz kryminalistycznych, działającym przy ministerstwie spraw wewnętrznych[2][3]. W tym czasie pisał swoje pierwsze opowiadania i nowele[1]. W 1980 doszło do otwartego konfliktu Tozaja z Feçorem Shehu, kierującym resortem spraw wewnętrznych. Tozaj odmówił podpisania sfałszowanej ekspertyzy, dotyczącej przypadków przebijania opon w samochodach zagranicznych dyplomatów, akredytowanych w Tiranie i został wyrzucony z pracy[4][5].
Po odejściu z MSW Tozaj znalazł pracę w Studiu Filmowym Nowa Albania jako redaktor i scenarzysta[5]. Przygotowując kolejne scenariusze korzystał z wiedzy, którą zdobył w czasie pracy kryminalistycznej[1]. W 1984 scenariusz Tozaja na podstawie powieści Dora e ngrohtë zdobył nagrodę na Festiwalu Filmów Albańskich[1]. Oprócz scenariuszy napisał kilkanaście powieści, a także opowiadania i teksty publicystyczne[1]. Wydana w 1989 powieść Noże (Thikat), przedstawiająca mechanizmy fałszowania dowodów przez policję prowadzące do aresztowania niewinnych ludzi uchodzi za jedną z pierwszych albańskich powieści rozliczeniowych[3]. W 1990 był kojarzony ze środowiskiem reformatorskim w Albańskiej Partii Pracy, które przekonywało Ramiza Alię do przeprowadzenia reform w kraju[3]. Był jednym z założycieli albańskiej sekcji Komitetu Helsińskiego[2]. W 1995 opublikował w Zëri i Popullit artykuł, w którym stwierdził, że jednym z największych zagrożeń dla współczesnej Albanii i przeszkodą na drodze do integracji z Europą Zachodnią są rosnące wpływy religii muzułmańskiej i islamskiego fundamentalizmu[6].
W 2008 wyjechał na leczenie do Stanów Zjednoczonych, gdzie zmarł w szpitalu[2].
Twórczość
na podstawie [1]
Proza
- 1974: Dëshmi nga varri: tregime
- 1976: Takimi i fundit
- 1977: Rrëmbimi i arkivit
- 1979: Në gjurmë të të tretit
- 1981: Gëzhoja e vjetër
- 1983: Dora e ngrohtë
- 1984: Në emër të popullit
- 1986: Mes nesh
- 1988: Bisedë për një shok: novelë e tregime
- 1989: Thikat
- 1991: Goditja e burrit: tregime e novela
- 1994: Pragu i tjetërsimit
- 1994: Përdhosje: novelë
- 1994: Perversët: triptik
- 1994: Udhekryqet e fatit
- 1998: Turpi
- 1999: Shalom
- 2008: Pas përmbysjes
Scenariusze filmowe
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 Neshat Tozaj (1943-2008). kinematografia-shqiptare-sporti.com. [dostęp 2026-03-20]. (alb.).
- 1 2 3 4 Neshat Xhemil Tozaj, shkrimtar, publicist dhe skenarist i mirenjohur. kallarati.com. [dostęp 2026-03-20]. (alb.).
- 1 2 3 Elez Biberaj: Albania In Transition. The Rocky Road To Democracy. Taylor & Francis, 2019, s. 31. ISBN 978-0-429-97096-2. (alb.).
- ↑ Relacioni i Rexhep Kollit për “Thikat” e ambasadave në ’81: Shoku Feçor s’duhej…. dosja.al. [dostęp 2026-03-20]. (alb.).
- 1 2 The sensational file of the 'Thikas' with foreign embassies in Tirana in the '80s is revealed, which brought about Enver's 'coldness' with Mehmet! Nezat Tozaj's testimony. Balkanweb. [dostęp 2026-05-16]. (alb.).
- ↑ Neshat Tozaj. Shqipëria, një depo e municionit islamik?”. „Zeri i popullit”, s. 4, 1995-01-10.
Bibliografia
- Neshat Tozaj w bazie IMDb (ang.)
- Neshat Tozaj w bazie Filmweb