Nikodem Polak

Nikodem Polak
Ilustracja
porucznik piechoty porucznik piechoty
Data i miejsce urodzenia

19 maja 1891
Warszawa

Data i miejsce śmierci

11 kwietnia 1937
Lwów

Przebieg służby
Siły zbrojne

Wojsko Polskie

Jednostki

Dowództwo 13 Dywizji Piechoty

Stanowiska

oficer sztabu

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa
wojna polsko-ukraińska
wojna polsko-bolszewicka

Późniejsza praca

urzędnik prywatny

Faksymile
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (1920–1941) Krzyż Wojenny 1914–1918 (Francja) Medal Zwycięstwa (międzyaliancki)

Nikodem Polak (ur. 19 maja 1891 w Warszawie, zm. 11 kwietnia 1937 we Lwowie) – porucznik piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari, wyznania mojżeszowego.

Życiorys

Syn Stanisława, adwokata i Róży z domu Korngold, urodzony 19 maja 1891 w Warszawie[1]. W 1900 wstąpił do VI Gimnazjum w Warszawie. W 1905 w czasie strajku szkolnego przeniósł się do Gimnazjum Wojciecha Górskiego w Warszawie, a później do Gimnazjum im. Jana Kreczmara w Warszawie. Maturę złożył w 1909 w Orle, a następnie wyjechał do Paryża, gdzie rozpoczął studia na Wydziale Prawa Sorbony. W latach 1912–1913 odbył jednoroczną służbę wojskową w rosyjskim 14 pułku huzarów w Częstochowie. Po odbyciu służby wrócił do Paryża i kontynuował studia[1].

W marcu 1915 jako ochotnik wstąpił do armii francuskiej. Służył kolejno w 2 pułku kirasjerów, 26 batalionie strzelców pieszych i 159 pułku piechoty alpejskiej. 25 marca 1916 w czasie obrony Fortu de Vaux został ranny. Po dwumiesięcznym leczeniu szpitalnym i rekonwalescencji został przydzielony do 359 pułku piechoty alpejskiej[1].

W lipcu 1917 na własną prośbę został skierowany do formowanej Armii Polskiej we Francji. W stopniu starszego sierżanta pełnił służbę na stanowisku szefa 6 kompanii 1 pułku strzelców polskich, późniejszego 43 pułku piechoty. Wyróżnił się w nocy z 14 na 15 lipca 1918 w trakcie walk pułku w Szampanii i Wogezach. 23 maja 1922 generał podporucznik Leon Pachucki sporządził „wniosek na odznaczenie orderem «Virtuti Militari»”, w którym napisał:

W początkach wojny światowej wstępuje jako ochotnik do Armii Francuskiej i zostaje przydzielony do 26 baonu strzelców, a następbie do 159 i 359 p.p. alpejskiej. Bierze udział czynny we wszystkich walkach na odcinku Artois, Somme, Verdun i Chemin des Dames. W marcu 1917 r. zostaje ranny pod Verdun. W lipcu 1917 r. na własną prośbę zostaje przydzielony do A.P. Starszy sierżant o nadzwyczaj zimnej krwi i olbrzymiej odwadze w czasie pobytu 1 p. strz. p. na froncie w Szampanii i Wogezach pełnił obowiązki szefa kompanii i adiutanta baonu. W nocy z dnia 14 na 15 lipca 1918 r. w toku luzowania baonu francuskiego na pozycji, w momencie gdy, 6 k-nja, której szefem był sierżant Polak, dostała się pod silny przygotowawczy ogień artylerii niemieckiej, sierż. Polak potrafił swym przykładem zimnej krwi uporządkować swą kompanię, której wszyscy oficerowie byli ranni, wprowadził ją na wyznaczone miejsca, czem ocalił życie wielu żołnierzom i dopomógł baonowi do wypełnienia swego zadania. Pod koniec akcji został zatruty gazami i ewakuowany na tyły[1].

Wniosek został poparty przez byłego dowódcę Armii Polskiej we Francji, generała broni Józef Hallera[1], a następnie zatwierdzony przez Naczelnego Wodza, marszałka Polski Józefa Piłsudskiego.

W kwietniu 1919 razem z armią gen. Hallera wrócił do Polski i wziął udział w wojnie z Ukraińcami, a następnie wojnie z bolszewikami jako oficer sztabu 13 Dywizji Piechoty (referent oddziału operacyjnego, a następnie szef oddziału organizacyjno-materiałowego)[1][2][3]. W 1922 został zdemobilizowany i przydzielony w rezerwie do 43 pułku piechoty, którego pokojowym garnizonem było Równe[4][5][6]. 8 stycznia 1924 został zatwierdzony w stopniu porucznika ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 i 6062. lokatą w korpusie oficerów rezerwy piechoty[7][8]. W 1934, jako oficer rezerwy pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Warszawa Miasto III. Posiadał przydział do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr I. Był wówczas w grupie oficerów „powyżej 40 roku życia”[9].

Mieszkał we Lwowie przy ul. Zielonej 35[1]. W 1927 wstąpił do Syndykatu Naftowego, a od 1930 był zatrudniony w Spółce Akcyjnej „Gazy Ziemne” na stanowisku kierownika wydziału handlowego[1][10][11]. Pełnił funkcję wiceprezesa Zarządu Głównego Związku Żydów Uczestników Walk o Niepodległość Polski[12]. Zmarł 11 kwietnia 1937 we Lwowie[12][10]. 13 kwietnia został pochowany. W ceremonii pogrzebowej uczestniczył między innymi naczelny rabin Wojska Polskiego Baruch Steinberg[12].

Był żonaty, bezdzietny[1].

Ordery i odznaczenia

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Polak Nikodem. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari, sygn. I.482.63-5311 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-10-25].
  2. ↑ Tuliński 2020 ↓, s. 913.
  3. ↑ Spis oficerów 1921 ↓, s. 146.
  4. ↑ Spis oficerów rezerwy 1922 ↓, s. 226.
  5. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 252.
  6. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 233.
  7. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 544.
  8. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 482.
  9. ↑ Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 28, 811.
  10. 1 2 Nekrolog. „Kurjer Warszawski”. 101, wyd. poranne, s. 5, 1937-04-13. Warszawa.
  11. ↑ Nekrolog. „Kurjer Warszawski”. 101, wyd. wieczorne, s. 8, 1937-04-13. Warszawa.
  12. 1 2 3 4 5 6 Z kroniki żałobnej. „Biuletyn Okręgu Krakowsko-Ślaskiego Związku Żydów Uczestników Walk o Niepodległość Polski”. 8, s. 2–3, 1937-06-25. Kraków.
  13. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 41 z 27 października 1922, s. 802.
  14. ↑ Księga Pamiątkowa 1936 ↓, s. 73, jako Pollak.
  15. ↑ Wyczółkowski 1928 ↓, s. 43.
  16. ↑ M.P. z 1932 r. Nr 140, poz. 172 (ISAP)
  17. ↑ Księga Pamiątkowa 1936 ↓, s. 89.

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.