Nowe Miasto (Toruń)

Nowe Miasto w Toruniu[a]
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Ilustracja
Fragment Nowego Miasta
Państwo

 Polska

Województwo

 kujawsko-pomorskie

Typ

kulturowy

Spełniane kryterium

II, IV

Numer ref.

835

Region[b]

Europa i Ameryka Północna

Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę

1997
na 21. sesji

Położenie na mapie Torunia
Mapa konturowa Torunia, w centrum znajduje się punkt z opisem „Stare Miasto”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Stare Miasto”
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa konturowa województwa kujawsko-pomorskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Stare Miasto”
Ziemia53°00′41,112″N 18°36′41,903″E/53,011420 18,611640
Stare Miasto zaznaczone zostało kolorem żółtym, Nowe Miasto niebieskim
Herby Starego i Nowego Miasta Torunia na fasadzie kamienicy przy ul. św. Katarzyny 4

Nowe Miasto w Toruniu – część Zespołu Staromiejskiego w Toruniu. Zostało założone w bezpośrednim sąsiedztwie Starego Miasta w 1264 roku, w 1454 roku zostało połączone ze Starym Miastem pod władzą staromiejską. Otrzymało swoją nazwę podczas lokacji i zachowało ją do czasów współczesnych[1].

Układ urbanistyczny Nowego Miasta charakteryzuje się dużą regularnością szachownicową. W centrum znajduje się rynek. Nieregularnością odznacza się ulica Wielkie Garbary, przy której wcześniej powstawała zabudowa. W skład Nowego Miasta wchodził teren klasztoru dominikanów z kościołem św. Mikołaja, założony rok przed lokacją Nowego Miasta. Główną trasą Nowego Miasta był ciąg ul. Królowej Jadwigi z północną pierzeją rynku przy ul. św. Katarzyny[1].

Nowe Miasto od początku było miastem rzemieślniczym, pozbawionym dostępu do Wisły i nieuczestniczącym w handlu dalekoksiężnym[1].

Historia

Nowe Miasto zostało lokowane w 1264. Jego powierzchnia była mniejsza od Starego Miasta. Sieć ulic i bloków rozplanowano metrycznie. W północno-zachodniej części Nowego Miasta wyznaczono kościół i klasztor, należący do dominikanów. Plac rynkowy mieścił się na południu, bliżej zamku krzyżackiego. W 1304 roku powstała parafia w Nowym Mieście, w 1309 roku położono kamień węgielny pod budowę prezbiterium. Zanim w Nowym Mieście wybudowano kościół, mieszkańcy modlili się w kościele św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty na Starym Mieście[2]. Brak własnego kościoła ograniczał rozwój gospodarczy Nowego Miasta oraz nie sprzyjał integracji jej mieszkańców. Około 1340 roku oddano do użytku kościół św. Jakuba[3].

Herb Nowego Miasta przedstawiał umieszczoną na belkowanej wieży strażnicę, po której dwóch stronach znajdowały się symetrycznie godła zakonne (tarcze krzyżackie), nad którymi widniały dwie gwiazdy; trzecia natomiast znajdowała się między podporami wieży[1].

16 września 1994 roku Stare i Nowe Miasto zostały uznane przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej za Pomnik historii[4]. 4 grudnia 1997 roku Zespół Staromiejski Torunia wpisano na Listę światowego dziedzictwa UNESCO[5].

Zabytki nieruchome na Nowym Mieście, wpisane do rejestru zabytków

Stare i Nowe Miasto zostały wpisane do rejestru zabytków 29 grudnia 1952 roku (nr rejestru A/1372). Pierzeje Rynku Nowomiejskiego oraz fasady budynków narożnych znalazły się na liście 14 kwietnia 1961 roku (A/1371)[6.1].

Na liście figurują również:

Galeria

Przypisy

  1. 1 2 3 4 Nowe Miasto w Toruniu. turystyka.torun.pl. [dostęp 2024-09-16].
  2. ↑ Krantz-Domasłowska 2002 ↓, s. 199.
  3. ↑ Krantz-Domasłowska 2002 ↓, s. 202.
  4. ↑ M.P. z 1994 r. Nr 50, poz. 422 (ISAP).
  5. ↑ Toruń na liście UNESCO. torun.pl. [dostęp 2024-09-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-09-02)].
  6. Zabytki nieruchome wpisane do rejestru zabytków. torun.wkz.gov.pl. [dostęp 2024-09-16].
    1. 1 2 3 S. 1.
    2. ↑ S. 3.
    3. 1 2 3 4 5 S. 10.
    4. 1 2 S. 15.
    5. ↑ S. 16.
    6. 1 2 3 S. 17.
    7. ↑ S. 20.
    8. 1 2 S. 21.
    9. 1 2 3 4 5 6 7 S. 22.
    10. 1 2 3 4 5 6 7 8 S. 23.
    11. 1 2 3 S. 25.
    12. ↑ S. 27.
    13. 1 2 S. 28.
    14. 1 2 3 4 5 S. 29.

Bibliografia

  • Liliana Krantz-Domasłowska: Dwa miasta – dwa kościoły. W: Dzieje i skarby Kościoła Świętojańskiego w Toruniu. Materiały z konferencji przygotowanej przez Toruński Oddział Stowarzyszenia Historyków Sztuki w X rocznicę ustanowienia diecezji toruńskiej pod patronatem Biskupa Toruńskiego oraz Prezydenta Miasta Torunia [22-23 marca 2002]. Katarzyna Kluczwajd, Michał Woźniak (red.). Toruń: 2002. ISBN 83-7285-116-6.
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.