Obywatele RP

Za początek działalności Obywateli RP uznaje się akcję z 5 lutego 2016 roku przed Pałacem Prezydenckim w Warszawie. Tadeusz Jakrzewski, Paweł Kasprzak, Paweł Wrabec i Tobiasz Budzyński rozwinęli transparent, na którym zarzucili prezydentowi Andrzejowi Dudzie łamanie Konstytucji. Protestowali przeciwko ułaskawieniu Mariusza Kamińskiego oraz nieprzyjęciu ślubowania od sędziów Trybunału Konstytucyjnego wybranych przez Sejm VII kadencji^[3].

Od 10 marca 2016 roku ruch organizował kontrdemonstracje wobec obchodów tzw. miesięcznic katastrofy smoleńskiej na Krakowskim Przedmieściu. Początkowo miały one formę pikiet odbywających się w sąsiedztwie uroczystości^[4].

10 marca 2017 roku siedmioro uczestników ruchu po raz pierwszy podjęło próbę zablokowania przemarszu miesięcznicy, siadając na jezdni. Protest odbył się po wejściu w życie nowelizacji Prawa o zgromadzeniach, która przyznała pierwszeństwo zgromadzeniom cyklicznym^[5]. 10 czerwca 2017 roku w podobnej blokadzie uczestniczył Władysław Frasyniuk. Policjanci usunęli siedzących demonstrantów z trasy przemarszu, a część z nich była następnie legitymowana przez około dwie godziny^[6].

Po wznowieniu publicznych obchodów miesięcznic ruch kontynuował kontrmanifestacje. W 2023 i 2024 roku jego uczestnicy składali pod Pomnikiem Ofiar Tragedii Smoleńskiej 2010 roku wieniec z tablicą obarczającą Lecha Kaczyńskiego odpowiedzialnością za katastrofę. Próby usuwania wieńca przez polityków Prawa i Sprawiedliwości prowadziły do incydentów i przepychanek^[7][8].

26 lutego 2017 roku w Hajnówce przedstawiciele ruchu, wspólnie z innymi kontrmanifestantami, protestowali przeciwko organizowanemu m.in. przez ONR Marszowi Żołnierzy Wyklętych. Sprzeciw dotyczył eksponowania wizerunku Romualda Rajsa „Burego”, którego oddział dopuścił się zbrodni na prawosławnej ludności cywilnej^[9].

11 listopada 2017 roku Obywatele RP i Warszawski Strajk Kobiet zorganizowali demonstrację antyfaszystowską podczas Marszu Niepodległości w Warszawie. Trzynaście kobiet, które stanęły na trasie marszu z transparentem „Faszyzm stop”, zostało zaatakowanych przez jego uczestników. W 2019 roku sąd prawomocnie uniewinnił protestujące od zarzutu blokowania marszu^[10].

13 stycznia 2018 roku, podczas pielgrzymki kibiców na Jasną Górę, kilkanaście osób związanych z Obywatelami RP i Demokratyczną RP rozwinęło transparenty przeciwko rasizmowi i mowie nienawiści. Doszło do szarpaniny, gróźb i podpalenia transparentów przez część uczestników pielgrzymki^[11][12].

11 listopada 2022 roku ruch ponownie zorganizował w Warszawie protest przeciwko nacjonalistycznym treściom obecnym podczas Marszu Niepodległości. Około szesnastu jego uczestników zostało otoczonych przez policję kordonem, w którym pozostawali przez około sześć godzin^[13].

W 2018 roku Obywatele RP, wspólnie z inicjatywami Wolne Sądy i Front Europejski, zainicjowali akcję „Europo, nie odpuszczaj”. Jej uczestnicy apelowali do Komisji Europejskiej o skierowanie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej skargi dotyczącej zmian w ustawie o Sądzie Najwyższym. Akcja obejmowała demonstracje, petycje i listy poparcia^[14].

21 kwietnia 2021 roku grupa Obywateli RP zablokowała wjazd do siedziby Sądu Najwyższego, protestując przeciwko posiedzeniu Izby Dyscyplinarnej w sprawie przymusowego doprowadzenia sędziego Igora Tulei do prokuratury. Policja usunęła uczestników blokady, część z nich przewieziono radiowozami^[15].

W wyroku z 6 kwietnia 2023 roku Europejski Trybunał Praw Człowieka stwierdził naruszenie art. 10 Europejskiej konwencji praw człowieka wobec Dagmary i Pawła Drozdów, uczestników Obywateli RP. Po pokojowym proteście na terenie Sejmu w 2017 roku Kancelaria Sejmu objęła ich rocznym zakazem wstępu bez zapewnienia możliwości skutecznego odwołania. Trybunał uznał, że zastosowana ingerencja w wolność wypowiedzi nie była konieczna w demokratycznym społeczeństwie^[16].

Fundacja Wolni Obywatele RP została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego 25 maja 2017 roku pod numerem KRS 0000679752. Jej prezesem został Paweł Kasprzak. Fundacja wspiera organizacyjnie działania nieformalnego ruchu^[17].

W lipcu 2017 roku Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji wezwało fundację do zaprzestania domniemanego naruszania prawa i statutu, a następnie wystąpiło do sądu o zawieszenie jej zarządu oraz ustanowienie zarządcy przymusowego. 8 listopada 2018 roku Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy oddalił wniosek. Według sądu ministerstwo nie wskazało konkretnych działań zarządu fundacji, które stanowiłyby istotne naruszenie prawa; sąd podzielił również stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczące konstytucyjnej ochrony wolności zrzeszania się i wypowiedzi^[18].

W grudniu 2020 roku Obywatele RP znaleźli się wśród sygnatariuszy listu otwartego „Stop represjom politycznym wobec protestujących”, wystosowanego w obronie trzech organizatorek protestów przeciwko zaostrzeniu prawa aborcyjnego w Oleśnicy. Wobec organizatorek skierowano zawiadomienie o możliwości sprowadzenia zagrożenia epidemiologicznego dla życia lub zdrowia wielu osób^[19].