Ogonokret

Ogonokret
	Scaptonyx
	A. Milne-Edwards, 1871
	; Ogonokret chiński (Scaptonyx fusicaudus) na ilustracji z XIX wieku
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Infragromada	łożyskowce
Rząd	owadożery
Podrząd	Erinaceota
Nadrodzina	Talpoidea
Rodzina	kretowate
Podrodzina	krety
Plemię	ryjokrety
Rodzaj	ogonokret
	Typ nomenklatoryczny
	Scaptonyx fuscicauda A. Milne-Edwards, 1871
Gatunki
	3 gatunki – zobacz opis w tekście
	3 gatunki – zobacz opis w tekście

Ogonokret^[2] (Scaptonyx) – rodzaj ssaków z podrodziny kretów (Talpinae) w obrębie rodziny kretowatych (Talpidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące od środkowej Chińskiej Republiki Ludowej do północno-wschodniej Mjanmy i północnego Wietnamu^[3]^[4]^[5].

Morfologia

Długość ciała (bez ogona) 72–88 mm, długość ogona 31–52 mm, długość tylnej stopy 14–17 mm; masa ciała 9,8–13,8 g^[6]^[5].

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1871 roku francuski zoolog Alphonse Milne-Edwards w notce opublikowanej w artykule autorstwa francuskiego botanika i zoologa Armanda Davida zatytułowanym Sprawozdanie skierowany do panów profesorów-administratorów Muzeum Historii Naturalnej, opublikowanym w czasopiśmie „Nouvelles archives du Muséum d’histoire naturelle”^[1]. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) ogonokret chiński (S. fuscicauda).

Etymologia

Scaptonyx: gr. σκάπτω skaptō ‘kopać’; ονυξ onux, ονυχος onukhos ‘pazur, paznokieć’^[7].

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki^[8]^[5]^[2]:

Gatunek	Autor i rok opisu	Nazwa zwyczajowa^[2]	Podgatunki^[6]^[3]^[9]^[5]	Rozmieszczenie geograficzne^[6]^[3]^[9]^[5]	Podstawowe wymiary^[6]^[9]^[5]^[a]	Status IUCN^[10]
Scaptonyx fuscicauda	A. Milne-Edwards, 1871	ogonokret chiński	gatunek monotypowy	endemit Chińskiej Republiki Ludowej: płaskowyże i tereny górzyste otaczających Kotlinę Syczuańską na zachodzie; zakres wysokości: 1700–3400 m n.p.m.	DC: 7,3–8,5 cm DO: 4,5–5 cm MC: 9,8–13,8 g	LC
Scaptonyx affinis	O. Thomas, 1912		gatunek monotypowy	od południowego zachodu do środkowej Chińskiej Republiki Ludowej oraz północny Wietnam; zakres wysokości: 1300–4200 m n.p.m.	DC: 7,2–8,8 cm DO: 3,1–3,9 cm MC: brak danych	NE
Scaptonyx wangi	Song Wenyu & Jiang Xuelong, 2025		gatunek monotypowy	Chińska Republika Ludowa (zachodni Junnan) oraz północno-wschodnia Mjanma; zakres wysokości: 2600–4000 m n.p.m.	DC: 7,9–8,3 cm DO: 4,1–5,2 cm MC: brak danych	NE

Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski; NE – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.

Uwagi

↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

Przypisy

1 2 A. David. Rapport adressé a mm. les professeurs-administrateurs du Muséum d’histoire naturelle. „Nouvelles archives du Muséum d’histoire naturelle”. 7, s. 92, 1870. (fr.).
1 2 3 Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 77. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
1 2 3 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 80. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).
↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Scaptonyx. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2024-04-12].
1 2 3 4 5 6 W. Song, Z. Chen, Q. Li, W. Hu, H. Zhou, M. Xie, X. Li & X. Jiang. Taxonomic revision of the Long-tailed Mole (Talpidae: Scaptonyx) with description of a new species from the Gaoligong Mountains. „Journal of Mammalogy”, s. gyae142, W druku. DOI: 10.1093/jmammal/gyae142. (ang.).
1 2 3 4 B. Kryštufek & M. Motokawa: Family Talpidae (Moles, Desmans, Star-nosed Moles and Shrew Moles). W: R.A. Mittermeier & D.E. Wilson (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 8: Insectivores, Sloths and Colugos. Barcelona: Lynx Edicions, 2018, s. 601–602. ISBN 978-84-16728-08-4. (ang.).
↑ T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 621, 1904. (ang.).
↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-09-14]. (ang.).
1 2 3 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 443. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
↑ Taxonomy: Scaptonyx – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-04-10]. (ang.).

[10] DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

[mil-edw-1] 1 2 A. David. Rapport adressé a mm. les professeurs-administrateurs du Muséum d’histoire naturelle. „Nouvelles archives du Muséum d’histoire naturelle”. 7, s. 92, 1870. (fr.).

[miiz-2] 1 2 3 Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 77. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[icmw-3] 1 2 3 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 80. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).

[msw-4] D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Scaptonyx. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2024-04-12].

[song&inni-5] 1 2 3 4 5 6 W. Song, Z. Chen, Q. Li, W. Hu, H. Zhou, M. Xie, X. Li & X. Jiang. Taxonomic revision of the Long-tailed Mole (Talpidae: Scaptonyx) with description of a new species from the Gaoligong Mountains. „Journal of Mammalogy”, s. gyae142, W druku. DOI: 10.1093/jmammal/gyae142. (ang.).

[hmw-6] 1 2 3 4 B. Kryštufek & M. Motokawa: Family Talpidae (Moles, Desmans, Star-nosed Moles and Shrew Moles). W: R.A. Mittermeier & D.E. Wilson (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 8: Insectivores, Sloths and Colugos. Barcelona: Lynx Edicions, 2018, s. 601–602. ISBN 978-84-16728-08-4. (ang.).

[pal-7] T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 621, 1904. (ang.).

[mdd-8] N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-09-14]. (ang.).

[amw-9] 1 2 3 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 443. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).

[11] Taxonomy: Scaptonyx – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-04-10]. (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[a]

[10]