Olszew (gmina)

Olszew
	gmina wiejska
	1919–1954
Państwo	Polska
Województwo	1919–39: lubelskie (II RP); 1939: warszawskie (II RP); 1945–54: warszawskie
Powiat	sokołowski
Siedziba	Olszew
Szczegółowy podział administracyjny (1952)
Liczba gromad	16
	Położenie na mapie Polski w latach 1951–1975 Olszew
	52°37′N 22°12′E/52,611667 22,199722

Olszew – dawna gmina wiejska istniejąca do 1954 roku^[2] w woj. lubelskim/warszawskim. Siedzibą władz gminy był Olszew^[3].

Historia

U schyłku XIX w gmina Olszew jest wymieniona jako jedna z 12 gmin wiejskich powiatu sokołowskiego guberni siedleckiej^[4]. W 1919 roku gmina weszła w skład woj. lubelskiego.

Gmina miała bardzo specyficzny zasięg terytorialny – składała się czterech enklaw rozproszonych wzdłuż granicy między gminami Kossów i Sterdyń. Była to zarazem najdalej na północ wysunięta jednostka ówczesnego województwa lubelskiego. Jej ekstremalnie peryferyjne położenie sprawiło, że od gminy było dużo bliżej do Warszawy a nawet do Białegostoku aniżeli do stolicy województwa, Lublina^[3]. Najprawdopodobniej dlatego 1 kwietnia 1939 roku gmina wraz z całym powiatem węgrowskim została przeniesiona do woj. warszawskiego^[5].

Po wojnie gmina zachowała przynależność administracyjną. Według stanu z dnia 1 lipca 1952 roku gmina składała się z 16 gromad^[6].

1 września 1952 gmina Olszew zmieniła doszczętnie swój zakres terytorialny poprzez masową elimicaję jej enklaw. Dokonano wtedy wzajemnej wymiany części terenów gmin Olszew, Kossów i Sterdyń a część obszaru gminy Olszew przyłączono do gminy Chruszczewka^[7]:

Zmiany 1 września 1952^[7]
Z gminy	Do gminy	Gromady
Olszew	Chruszczewka	Dybów, Skibniew-Kurcze, Skibniew-Podawce, Skibniew-Sągole
Olszew	Kossów	Rytele Suche, Rytele Święckie, Rytele-Wszołki
Olszew	Sterdyń	Buczyn Dworski, Buczyn Szlachecki, Grądy, Kuczaby, Ratyniec Nowy, Ratyniec Stary, Zaleś
Kossów	Olszew	Rytele-Olechny, Wólka Rytelska, Zawady
Sterdyń	Olszew	Adolfów, Ceranów, Garnek, Grodzickie, Grzymki, Kamieńskie, Natolin, Noski, Przewóz Nurski, Radość, Wólka Nadbużna, Wszebory

Po zmianach tych jedynie gromady Lubiesza i Olszew zachowały przynależność do gminy Olszew. Nowa liczba gromad wyniosła 17: Adolfów, Ceranów, Garnek, Grodzickie, Grzymki, Kamieńskie, Lubiesza, Natolin, Noski, Olszew, Przewóz Nurski, Radość, Rytele-Olechny, Wólka Nadbużna, Wólka Rytelska, Wszebory i Zawady.

Gmina została zniesiona 29 września 1954 roku wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin^[8].

Po ostatniej reformie z 1 stycznia 1973, kiedy przywrócono gminy, jako jednostki administracyjne, Olszew nie odzyskał statutu gminnego^[9].

Przypisy

↑ Od 1919 jednostka administracyjna nowo utworzonego polskiego woj. lubelskiego; w czasie II wojny światowej przejściowo poza administracją polską.
↑ Istniała do 28 września 1954 roku
1 2 Główny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej - podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933
↑ powiat sokołowski, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XI: Sochaczew – Szlubowska Wola, Warszawa 1890, s. 31 .
↑ Dz. U. z 1938 r. Nr 27, poz. 240 (ISAP)
↑ Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa
1 2 Dz. U. z 1952 r. Nr 39, poz. 272 (ISAP)
↑ Dz. U. z 1954 r. Nr 43, poz. 191 (ISAP)
↑ Dz. U. z 1972 r. Nr 49, poz. 312 (ISAP)

[1] Od 1919 jednostka administracyjna nowo utworzonego polskiego woj. lubelskiego; w czasie II wojny światowej przejściowo poza administracją polską.

[2] Istniała do 28 września 1954 roku

[gus-3] 1 2 Główny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej - podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933

[4] powiat sokołowski, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XI: Sochaczew – Szlubowska Wola, Warszawa 1890, s. 31 .

[5] Dz. U. z 1938 r. Nr 27, poz. 240 (ISAP)

[6] Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa

[:0-7] 1 2 Dz. U. z 1952 r. Nr 39, poz. 272 (ISAP)

[8] Dz. U. z 1954 r. Nr 43, poz. 191 (ISAP)

[9] Dz. U. z 1972 r. Nr 49, poz. 312 (ISAP)

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

Przynależność wojewódzka	gubernia siedlecka (1867–1912) gubernia lubelska (1912–15) woj. lubelskie (II RP) (1919–39) woj. warszawskie (II RP) (1939) woj. warszawskie (1945–75)
Miasta	Drohiczyn (do 1862) Kossów (do 1870) Sokołów (Podlaski) Sterdyń (do 1870)
Gminy wiejskie (1867–54 i 1973–75)	Bielany (1973–75) Bujały (1867–70) Ceranów (1973–75) Chruszczewka (18??–1954) Dębe Nowe (1867–18??) Drohiczyn (1867–70) Grochów (1867–1954) Jabłonna (Lacka) (1867–54 i 1973–75) Korczew (1867–1954) Ko(s)sów (Lacki) (1867–54 i 1973–75) Kowiesy (1867–1954) Kudelczyn (1867–1954) Olszew (1867–1954) Przeździatka (1867–18??) Repki (1867–54 i 1973–75) Sabnie (1867–54 i 1973–75) Sokołów Podlaski (1973–75) Sterdyń (1867–54 i 1973–75) Wyrozęby (1867–1954)
Gromady (1954–72)	Białobrzegi (1954–61) Bielany (1954–72) Bujały-Mikosze (1954–59) Ceranów (1954–72) Chruszczewka Włościańska (1954–72) Czaple-Andrelewicze (1954–59) Czekanów (1954–61) Czerwonka (1954–72) Drażniew (1954–55 →) Dzierzby Włościańskie (1954–72) Grochów Włościański (1954–59) Guty (1954–72) Jabłonna (1954–72) Kamieńskie (1954–59) Korczew (1954–55 →) Kosów Lacki (1954–72) Kożuchów (1954–59) Krzemień (1954–59) Kupientyn (1961–68) Kurowice (1954–59) Łazów (1954–59) Mołożew (1954–59) Nieciecz Włościańska (1954–59) Nowawieś (1954–68) Nowawieś (Kosowska) (1954–59) Patrykozy (1954–59) Przywózki (1954–61) Ratyniec Stary (1954–59) Repki (1954–72) Rogów (1954–59) Rozbity Kamień (1954–72) Rytele-Olechny (1954–72) Sabnie (1954–72) Sawice Wieś (1954–59) Skibniew-Podawce (1954–72) Sokołów (1959–72) Skrzeszew (1954–72) Sterdyń (1954–72) Suchodół Włościański (1954–61) Telaki (1954–59) Tosie (1954–59) Wyrozęby-Podawce (1954–72) Zembrów (1959–72)